Кіріспе

Джим Джармуштің 1986 жылғы фильмі

«Заңнан төмен» (итал. Daunbailò) – 1986 жылы түсірілген америкалық қара-ақ түсті тәуелсіз нео-бит ноир комедиясы. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Джим Джармуш жасаған, ал басты рөлдерді Том Уэйтс, Джон Лурри және Роберто Бенини сомдаған. Фильм үш ер адамның тұтқындалуы, түрмеге қамалуы және түрмеден қашуы төңірегінде өрбиді. Ол түрмеден қашу фильмдерінің қалыпты жолдарын бұзып, қашудың техникалық жақтарына емес, сотталғандардың бір-бірімен қарым-қатынасына назар аударады. Фильмдегі маңызды элемент – Робби Мюллердің баяу қозғалатын камерасы, ол Нью-Орлеан архитектурасын және түрмеден қашқан камерадастардың бағыт алған Луизиананың батпақты жерлерін көрсетеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұрын бір-бірімен таныс емес үш адам Нью-Орлеан қаласында тұтқындалып, бір камераға қамалады. Диск-жокей Зак (Уэйтс) пен суретші Джек (Люри) екеуі де жасаған жоқ қылмыс үшін тұтқындалған. Олардың камерадасы Боб (Бенини, оның халықаралық аренадағы алғашқы рөлі), ағылшын тілін нашар түсінетін итальяндық турист, қасақана емес кісі өлтіруге кінәлі деп танылып түрмеге жабылды. Зак пен Джек көп ұзамай төбелес кешіп, содан кейін бірін-бірімен сөйлеспеуге тырысады. Бобтың әңгімелесуге деген құштарлығы шексіз. Ол қашу жоспарын құрастырады, көп ұзамай үшеуі түрме төңірегіндегі батпақты жерлерге қашып кетеді. Батпақты жерде жолдарынан адасып, Джек пен Зак арасындағы өшпенділік оларды бөліп жіберуге айналғанда, Бобтың тамақ табу дағдысы оларды қайта біріктіреді. Соңында үштік орманның ішінде Николеттаның (Браски) үйіне тоқтап, Боб пен Николетта бірден ғашық болады, Боб онымен орманда қалуға шешім қабылдайды. Зак пен Джек өздерінің жолдарымен кетеді – ажырасып бара жатқанда, араларында сырлы, өшпенділікке араласқан достық сезім қалады.

Өндіріс

Кинография Роби Мюллер жасаған, ол кейіннен Джармушпен бірге "Сыртқы пойыз" (1989), "Өлі адам" (1995) және "Жүрек ит: Самурай жолы" (1999) фильмдерінде жұмыс істеді. Фильмде музыкант Том Уэйтс, сондай-ақ Джармушпен үнемі жұмыс істейтін Джон Лурри мен Роберто Бенини түскен. Бенини мен Николетта Браски фильмде ғашық болатын рөлдерді ойнады, ал кейіннен олардың өзі де тұрмысқа шықты.

Шығарылу және шолулар

Down by Law 1986 жылғы Канн кинофестиваліне қатысты. Оның итальян тіліндегі атауы фонетикалық жазу бойынша Daunbailò деп аталды. Бұл фильм Паскаль Ожиер мен Энцо Унгариға арналған. Rotten Tomatoes сайтындағы 32 рецензия негізінде фильмге 88% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 7.7/10. Сайттың консенсусы былай деді: "Күлкілі, түпнұсқа және толыққанды кинематографиялық Down by Law режиссер-жазушы Джим Джармуштың ең жағымды және әсерлі тұсын көрсетеді". "Нью-Йорк Таймс" газетінің бір рецензенты оны "поэтикалық тығыздыққа толы нақыл" деп атады, ал үш негізгі актердің орындауы "ерекше" болды. Роджер Эберт "The Chicago Sun Times" газетінен фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді. Ол Down By Law-тың ұзақ екенін, бірақ оның астындағы қараңғы материалды теңестіретін сырлы юмордың бар екенін айтты; "нағыз түпнұсқа, уақыт өте келе жаныңа жақын болатын" және "фильм нуары әлемінен алынған пуп суреттерінің антологиясы".