Кіріспе

1923 жылы Роберт Ли Фросттың өлеңі

"Қарлы кеште орман ішінде тоқтау" - Роберт Фросттың 1922 жылы жазылған және 1923 жылы "Нью-Гэмпшир" жинағында жарияланған өлеңі. Онда бейнелеу, тұлғаландыру және қайталау кеңінен қолданылған. Фрост Луи Унтермейерге жазған хатында оны "есте сақтау үшін жасаған ең жақсы әрекетім" деп атады.

Өмірбаян

Фрост өлеңді 1922 жылдың маусым айында Вермонт штатындағы Шафтсбери қаласындағы үйінде жазды. Ол бүкіл түн бойы сол аттас поэзия жинағынан "Нью-Гэмпшир" атты ұзақ өлеңін жазып, таң болғанын байқағанда аяқтады. Күн шығысын көру үшін ол сыртқа шықты, сонда "Қарлы кеште орман ішінде тоқтау" өлеңіне идея келді.

Талдау

Өлеңнің мәтіні саяхатында кешкі мезгілде тоқтап, орманға қар жауғанын тамашалайтын жалғыз арбашының (баяндаушының) ой-шағылыстарын көрсетеді. Ол, көріністің сұлулығына қарамастан, "Мен орындауым керек уәделерге берілгенмін, / ұйықтамас бұрын шамалы жолым қалды" деп өзіне-өзі еске салады.

Құрылымы мен стилі

Поэма иамбикалық тетраметрде Эдвард Фицджеральд жасаған Рубайят строфасында жазылған. Ол стильді 12 ғасырдағы парсы ақыны және математигі Хаким Омар Хайямнан қабылдаған. Әр тармақ (соңғысын қоспағанда) AABA ұйқас схемасына сәйкес келеді, келесі тармақтың А жолы осы тармақтың B жолымен ұйқастырылады, бұл тізбекті ұйқас (басқа мысал – Дантенің "Тозақ" поэмасында қолданылған terza rima). Жалпы, ұйқас схемасы AABA BBCB CCDC DDDD. Өлең тыныш оймен басталады, бұл w және th, сондай-ақ екі есе ll дыбыстарының жұмсақ дыбыстарында көрінеді. Екінші строфада қатты дыбыстар – мысалы, k және qu – тыныштықты бұзуға бастайды. Үшінші строфада баяндаушының ойын ат шатырлатқанда, қатты g дыбысы қолданылады.

Оксфордтық үтір

Көп қайталанатын әңгіме бойынша, Фрост соңғы төрттіктердің бірінші жолын Оксфорд үтірісіз жазған: "Орман әдемі, қараңғы және терең", ал редактор немесе баспагер үтір қосып: "Орман әдемі, қараңғы, және терең" деп өзгерткен. Көрініп тұрғанындай (әдебиет пәнінің мұғалімдері де атап өткендей), үтірдің болуы жолдың мағынасын едәуір өзгертеді: "орман қараңғы және терең болғандықтан әдемі" дегеннен "орман әдемі, қараңғы және терең" дегенге айналады. Фрост оны алып тастауды бұйырған деседі. Ол қайтыс болғаннан кейін тағы бір редактор оны (қайта) қосыпты.

Саясатта

1963 жылғы 23 қарашаның таңында Westinghouse Broadcasting компаниясының Сид Дэвис президент Джон Ф. Кеннедидің табыты Ақ үйге жеткізілгенін хабарлады. Фрост президенттің сүйікті ақындарының бірі болғандықтан, Дэвис хабарламасын осы өлеңнен бір бөлікпен аяқтады, бірақ эфирден шығар алдында эмоцияға берілді. 2000 жылғы 3 қазанда Канаданың бұрынғы премьер-министрі Пьер Трюдоның қоштасу рәсімінде оның үлкен ұлы Джастин сөз сөйлегенде осы өлеңнің соңғы төрт жолын қайталады: "Ормандар әдемі, қараңғы және терең. Ол сөздерін орындады және тыныштық тапты". Үндістанның тұңғыш премьер-министрі Джавахарлал Неру өмірінің соңғы жылдарында Роберт Фросттың кітабын жанында, тіпті төсегінің басында сақтап жүрді. Кітаптың бір бетіне "Қарлы кеште орман ішінде тоқтағанда" деген өлең жазылған, ал соңғы төрт жолына сызық тартылған. Фросттың өлеңі, әсіресе соңғы төрт жолы, АҚШ президенті Джо Байденнің 2008 жылғы "Promises to Keep" атты автобиографиясында маңызды орын алды, кітаптың атауы өлеңнің үшінші жолынан алынған.

Бейімделулер

Поэма Рэндалл Томпсонның Frostiana жинағының бір бөлігі ретінде музыкаға бөлді.