Кіріспе

Британдық журналист және баспагер (1866–1921)

Сэр Сирил Артур Пирсон, 1-баронет (24 ақпан 1866 – 9 желтоқсан 1921), – Daily Express газетін құрған британдық газет магнаты және баспагер.

Отбасы және ерте өмірі

Пирсон 1866 жылдың 24 ақпанында Сомерсет графтығының Вуки ауылында дүниеге келді. Ол Артур Сирил Пирсон мен Филиппа Массингберд Максвелл Лайттың ұлы, гимн жазушы және ақын Генри Фрэнсис Лайттың немересі. Ол Гэмпширдегі Винчестер колледжінде оқыды. Оның әкесі Букингемширдегі Дрейтон Парслоу приходының пасторы болды. Оның алғашқы жұмысы – Лондон негізді баспагер Джордж Ньюнес үшін «Тит Битс» журналында жұмыс істейтін журналисттік қызмет. Бірінші жылында ол Ньюнеске соншалық әсер етті ki, оның басты көмекшісі болып тағайындалды. 1887 жылдың желтоқсан айында Пирсон Уильтширдегі Мэддингтон қаласынан келген канон Фредерик Беннетттің қызы Изобель Сара Беннеттке үйленді, олардың үш қызы болды. 1897 жылы Пирсон екінші әйелі ретінде Уильям Джон Фрейзердің қызы Этельге үйленді. Этель, леди Пирсон, Британ империясы орденінің Дам Командоры (DBE) атағымен марапатталды. Олардың Невилл (Фарнемде тіркелген, 1898 жылдың 1-ші тоқсанында) және үш қызы болды.

Мансап

1890 жылы алты жыл Newnes компаниясында жұмыс істегеннен кейін Пирсон өз баспасын ашты және үш апта ішінде «Pearson’s Weekly» мерзімді журналын құрды, оның алғашқы саны ширек миллион данамен сатылды. Филантроп болғандықтан, 1892 жылы ол мұқтаж балалардың табиғатта демалуына мүмкіндік беру үшін «Fresh Air Fund» қайырымдылық қорын құрды, ол әлі де жұмыс істеп келеді және қазір «Пирсонның демалыс қоры» деп аталады. 1898 жылы ол «Morning Herald» газетін сатып алды, ал 1900 жылы оны өзінің жаңа туындысы – «Daily Express» газетімен біріктірді. «Экспресс» газеті замандас газеттерінен ерекшеленіп, алдыңғы бетіне жарнамалардың орнына жаңалықтарды жариялап, бірден қызығушылық тудырды. Ол «Бирмингем Daily Gazette» сияқты аймақтық газеттерді құруда сәтті болды. «Daily Mail» газетімен тікелей бәсекелестікке түсіп, коммерциялық күрес барысында «The Times» газетін иеленуге жақын болды, тіпті оның басқарушысы болып тағайындалды, бірақ келісім орындалмады. 1898 жылы Пирсон ай сайын жарық көретін «The Royal Magazine» әдеби журналын құрды, ол 1939 жылға дейін басылып тұрды. 1900 жылы Пирсон зерттеуші және саяхатшы Хескет Хескет Причардты Патагонияға алып, түкті жануарлар туралы сенімсіз хабарларды зерттеу үшін жіберді, олардың орманды мекендейтіні және ұзақ жылдар бұрын жойылған алып жалпақ тісті жануарлар екені болжамдалды. Причардтың 5000 шақырым қашықтықтан жіберген хабарлары «Экспресс» газетінің оқырмандарын қызықтырды, тіпті ол аталған жануардың ізін таппағанына қарамастан.

Көздің жоғалуы және кейінгі өмір

1908 жылы жасалған операцияға қарамастан, глаукома салдарынан көзінің қабілеті төмендеген Пирсон 1910 жылдан бастап газет ісінен қадамсап, бас тартуға мәжбүр болды. Daily Express газеті ақырында 1916 жылдың қараша айында канадалық-британдық магнат, кейін Лорд Бивербрук атанған сэр Макс Эйткеннің бақылауына өтті. 1912 жылы Пирсон Британдық және шетелдік соқырлар қауымдастығы арқылы «Пирсонның оңай сөздігі» атты еңбегін Брайль әрпімен жариялады. Кейіннен толық соқыр болған Пирсон 1914 жылы Ұлттық соқырлар институтының президенті болып тағайындалды және оның кірісі сегіз жылдың ішінде 8000 фунт стерлингтен 360 000 фунт стерлингке дейін өсті. 1915 жылдың 29 қаңтарында ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде газ шабуылынан немесе жарақаттан соқыр қалған сарбаздарға көмек көрсету үшін «Соқыр солдаттар мен теңізшілерді күту комитетін» (кейін «Сент-Данстан» деп аталып, қазіргі уақытта Ұлыбританияның соқыр ардагерлері ретінде танылады) құрды. Оның мақсаты, сол заман үшін радикалды болған, мүгедек әскери қызметшілерге қайырымдылық көрсету емес, оларға кәсіби білім беру арқылы тәуелсіз және жемісті өмір сүруге мүмкіндік беру болды. Пирсонның осы іске деген адалдығы 1916 жылдың 12 шілдесінде оған баронеттік атақ берілуіне әкелді, осыдан кейін ол Лондонның Сент-Данстанның 1-ші баронеті, сэр Артур Пирсон атағын алды. 1917 жылы ол GBE орденімен марапатталды. Пирсон скауттық қозғалысын құраушы Баден Пауэллдің жақын досы болды және оның қозғалысты құру және «Скаут» журналын жариялау жөніндегі күш-жігерін қолдады. Пирсонның Брайль шрифтімен жариялау жоспары қаржы тапшылығына байланысты тоқыраған кезде, 1914 жылдың 2 мамырында Баден Пауэлл «барлық скауттар The Scout журналының баспашысы, мырза С. Артур Пирсонға «жақсылық жасап», соқырлар үшін Брайль шрифтімен әдебиет шығару жоспарына ақша жинауға көмектессін» деп үндеді. 1919 жылы Пирсон «Соқырлықтан жеңіс: Сент-Данстанның адамдары қалай жеңді» атты кітап жазды. Ол 1921 жылы Ұлы Лондонның соқырлар қорын құрды, ол жыл сайынғы «Гераниум күні» акциясы арқылы қаржыландырылды.

Өлім

Пирсон 1921 жылғы 9 желтоқсанда ваннада суға батып қайтыс болды, ол құлап, есінен танығаннан кейін осы жағдайға ұшырады. Ол Хэмпстед қорымында жерленді, оған министрлер кабинетінің, британдық және норвегиялық патша отбасыларының, соқырлар институтының көптеген өкілдері қатысты. Оның табытын көтеріп жүргендердің екеуі соқыр еді. Одан әйелі, ұлы және үш қызы қалды. 1922 жылы Сидни Дарк «Сэр Артур Пирсонның өмірі» атты өмірбаянын жазып, Ходдер & Стоутон баспасынан шығарды. Пирсонның баспа компаниясы, C. Arthur Pearson Ltd., Пирсонның бұрынғы жұмыс берушісі Джордж Ньюнес Ltd.пен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 1914 жылға қарай Пирсоннің көру қабілеті нашарлағандықтан, ол баспа ісінен бас тартып, компаниясы негізінен Ньюнес баспасының бөліміне айналды. Пирсонның қайтысымен бұл келісім ресми түрде бекітілді, ал 1929 жылы Ньюнес Пирсон компаниясының барлық акцияларын сатып алды. Іргесін қалаушының қайтысынан кейін ондаған жылдар өткен соң, 1960 жылдарға дейін C. Arthur Pearson Ltd. таңбасы Лондонның төрт жетекші журнал баспасының бірі болды – Newnes, Odhams Press және Hulton Press компанияларымен бірге. (1963 жылы олардың үшеуі де Халықаралық баспа корпорациясының құрамына енді.)