Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық Батыстың шерифі (1844–1912 жж.)
American old west sheriff (1844–1912)
Джон Харрис Бехан (24 қазан 1844 – 7 маусым 1912) – американдық құқық қорғау органының қызметкері және саясаткер, Аризона территориясындағы Кочиз округінің шерифі болған, О.К. Корралдағы атыс кезінде қызмет еткен және Эрптерге қарсылығымен белгілі болған. Бехан 1871-1873 жылдары Явапай округінің шерифі болды. Ол үйленген, екі баласы болған, бірақ әйелі оны проституткалармен араласып жүр деп айыптап, ажырасып кетті. Ол Явапай округін өкілдік еткен жетінші Аризона заң шығару жиналысына сайланды. 1881 жылы Уайетт Эрп шамамен бес ай бойы Пима округінің шығыс жартысының шериф орынбасары болып қызмет етті. Уайетт отставкаға кеткен кезде Бехан оның орнын толтыруға тағайындалды, соның ішінде тау-кен өндірісінің қарқынды дамыған Томбстоун қаласы да кірді. 1881 жылдың ақпанында Кочиз округі құрылғанда Бехан оның алғашқы шерифі болып тағайындалды. Томбстоун жаңа округтің орталығына айналды және Беханның кеңсесі орналасқан жер болды. Сейди Маркус оның сүйіктісі болған, мүмкін 1875 жылы Аризона штатының Тип Топ қаласында, ал әлбетте 1880 жылдан бастап, оны басқа әйелмен бірге ұйықтаған жерінен тауып, 1881 жылдың ортасында қуғынға шығарғанға дейін. О.К. Корралдағы атыстан кейін Бехан Эрптерге қарсы ұзақ куәлік берді. Ол "Каубойлардың" қолын көтергенін және қарсылық көрсетпегенін, ал Эрптер мен Док Холлидей үш "каубойды" өлтіргенін айтқан мәлімдемелерін қолдады. Эрптердің кінәсінен ақталғаннан кейін, АҚШ маршалының орынбасары Виргиль Эрп 1881 жылдың 28 желтоқсанында шабуылға ұшырап мүгедек болды, ал оның көмекшісі Морган Эрп 1882 жылдың 18 наурызында кісі өлтірушілердің қолынан қаза тапты. Екі оқиғаға да күдікпен қаралатын "Каубойлар" техникалық себептермен босатылды немесе олардың әріптес "Каубойлары" оларға алиби берді. Уайетт Эрп күдіктілердің бірі Фрэнк Стилвеллді Тусон қаласында өлтірді. Уайетт және оның федералдық тобы басқа күдіктілерді іздеуге шықты, ал Бехан мен оның округтік тобы, көбінесе "Каубойлардан" құралған, оларды қуды. Беханның тобы федералдық топтан қашып үлкермеді. Эрптер күдік тудырып Томбстоунды тастап кетті. Сейди 1882 жылдың басында Сан-Францискоға кетіп, Уайетт Эрп оны Сан-Францискоға еріп, онда 46 жылға созылған өмірлік қарым-қатынас бастады. Бехан парақорлық үшін тұтқындалды және кейіннен шерифтікке қайта сайлануға үміткер бола алмады. Кейіннен ол Юма аумақтық түрмесінің бастығы болып тағайындалды және 1912 жылы қайтыс болғанға дейін түрлі мемлекеттік қызметтерде жұмыс істеді.
John Harris Behan (October 24, 1844 – June 7, 1912) was an American law enforcement officer and politician who served as Sheriff of Cochise County in the Arizona Territory, during the gunfight at the O. K. Corral and was known for his opposition to the Earps. Behan was sheriff of Yavapai County from 1871 to 1873. He was married and had two children, but his wife divorced him, accusing him of consorting with prostitutes. He was elected to the Seventh Arizona Legislative Assembly, representing Yavapai County. In 1881, Wyatt Earp served for about five months as undersheriff of the eastern half of Pima County. When Wyatt resigned, Behan was appointed to fill his place, which included the mining boomtown Tombstone. When Cochise County was formed in February 1881, Behan was appointed as its first sheriff. Tombstone became the new county seat and the location of Behan's office. Sadie Marcus was his mistress, possibly as early as 1875 in Tip Top, Arizona, and certainly from 1880 until she found him in bed with another woman and kicked him out in mid 1881. After the Gunfight at the O. K. Corral, Behan testified at length against the Earps. He supported the Cowboys' statements that they had raised their hands and offered no resistance, and that the Earps and Doc Holliday had murdered three cowboys. After the Earps were exonerated, Deputy U. S. Marshal Virgil Earp was maimed in an ambush on December 28, 1881, and assistant deputy Morgan Earp was killed by assassins on March 18, 1882. The outlaw Cowboys named as suspects in both shootings were either let go on a technicality or were provided alibis by fellow Cowboys. Wyatt Earp killed one of the suspects, Frank Stilwell, in Tucson. Deputy U. S. Marshal Wyatt and his federal posse set out after other suspects, pursued by Behan and his county posse composed mostly of Cowboys. Behan's posse never caught up with the much smaller federal posse. The Earps left Tombstone under a cloud of suspicion. Sadie left Tombstone for San Francisco in early 1882, and Wyatt Earp followed her to San Francisco, where they began a lifelong relationship that lasted 46 years. Behan was arrested for graft and later failed to win re election as sheriff. He later was appointed as the warden of the Yuma Territorial Prison and had various other government jobs until his death in 1912.
Каубойлармен байланысы
Жазбалар Кочиз округының маршалы Беханның Айк Клэнтонға, "Кері Билл" Брокуске, сондай-ақ Джонни Рингоға және "Каубойлар" деп белгілі мал ұрлаушылар мен шаруалардың мүдделерін қорғағаны және олармен достық қарым-қатынаста болғанына куәлік етеді. Кейбір "Каубойлар" 1882 жылдан кейін Мексика тарифтерді төмендетіп, әскери патрульдерді күшейткен соң, АҚШ жағындағы шекарада мал ұрлығымен айналысты. Фрэнк Стилвелл бірнеше ай бойы Беханның орынбасары болды, ал Бисбидегі пошта дилижансын тонауға қатысы бар деген күдік туғанға дейін қызметтен босатылды. Бехан Уайт Эрптің жасағын Фрэнк Стилвеллді Тусон қаласында өлтірді деген айыппен қуған кезде бірнеше заңсыздықты шерифтік көмекшілер ретінде жұмысқа алды.
The records show evidence that Cochise County Marshall Behan was sympathetic to the interests of and a friend to Ike Clanton, "Curly Bill" Brocius, as well as Johnny Ringo, and a group of cattle rustlers and ranchers, loosely known as "Cowboys". Some of the Cowboys were also active as rustlers in the U. S. side of the border after the Mexicans lowered tariffs and stepped up military patrols after 1882. Frank Stilwell was an assistant Deputy under Behan for several months until shortly before he was a suspect in the Bisbee stage holdup. Behan employed several of the outlaws as sheriff's deputies during their pursuit of Deputy U. S. Marshal Wyatt Earp's posse after he was alleged to have killed Frank Stilwell in Tucson
О.К.Корралдағы атыс
1881 жылдың тамызында Бехан Фрэнк Стилвеллді "есептік тәртіпсіздіктер" үшін қызметтен босатып жіберді. Стилвелл бір айдан кейін федералдық және шерифтік күштердің біріккен тобымен Бисбидегі пошта дилижансын тонау қылмысы үшін тұтқындалды, бұл оқиға тікелей О.К. Корралдағы атысқа әкеліп соқты. Бехан 1881 жылғы 26 қазанда О.К. Корралдағы атысқа дейін болған оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Бехан қалалық жарлықты бұза отырып, қару-жарақ алып жүрген "Каубойлерді" қарусыздандыруға тырысты. Бехан Фрэнк МакЛориді қаруын тапсыруға көндіруге әрекеттенді, бірақ Фрэнк қала маршалы Вергиль Эрп пен оның бауырлары қарусызданғаннан кейін ғана қаруын беретінін айтты. Айк Клэнтон қаладан кетуді жоспарлап жатқанда, Фрэнк МакЛори кейбір мәселелерді шешу үшін қалып қоятынын мәлімдеді. Кейіннен олардың үлкен ағасы Уильям МакЛори, Форт-Уорт, Техас штатының судьясы, Фрэнк пен Томның Форт-Уортқа сапарламас бұрын істерін аяқтауды жоспарлап отырғанын хабарлады. Фрэнкпен бірге атпен келген Билли Клэнтон да Маклорилермен бірге Форт-Уортқа баруды ниеттенді.
In August 1881, Behan fired deputy Frank Stilwell for "accounting irregularities". Stilwell was arrested by a combined federal and sheriff's posse a month later for a Bisbee stage robbery, an action that would indirectly lead to the O. K. Corral gunfight. Behan was a key player in the events immediately preceding the shootout at the O. K. Corral on October 26, 1881. Behan went down to try to disarm the Cowboys carrying weapons in violation of city ordinance. Behan attempted to persuade Frank McLaury to give up his weapons, but Frank insisted that he would only give up his guns after City Marshal Virgil Earp and his brothers were disarmed. While Ike Clanton was planning to leave town, Frank McLaury said he had decided to remain behind to take care of some business. A letter written afterward by their older brother, William McLaury, a judge in Fort Worth, Texas, claimed that both Frank and Tom were planning to conduct business before leaving town to visit him in Fort Worth. Billy Clanton, who had arrived on horseback with Frank, intended to go with the McLaurys to Fort Worth.
Ерптерді тұтқындауды талап етеді
1881 жылдың 28 желтоқсанында Вергиль Ерптің денесі жарақаттанды. 18 наурызда өлтірушілер терезе арқылы атып, Морган Ерпті өлтірді. Екі оқиғада да күдіктілер ретінде танылған "Каубойлар" заңдық бұрыстарға сүйеніп немесе Морган атылған кезде Чарльстонда болғандарын айтқан адамдардың куәлігімен босатылды. Уайетт заңды өз қолына алудан басқа жол жоқ деп ойлады. 20 наурызда Вирджил мен оның әйелі Эддиді Тусон арқылы пойызға дейін сүйемелдеп бара жатқанда, жаңа АҚШ маршалы Уайетт Эрп пен Уоррен Эрп, Док Холлидей, Джонсон және Шерман Макмастер Фрэнк Стилвеллді пойыз ауласында күтіп отырғанда атып өлтірді. Әділет судьясы Чарльз Мейер Эрптердің тобын қамауға ордер берді. Ол Томбстоунға Беханға Стилвеллді өлтіргені үшін оларды Тюсоннан іздеп отырғанын хабарлаған жеделхат жіберді. Телеграф кеңсесінің басшысы Эрптердің досы болды және жеткізілуді жеткілікті уақытқа кешіктірді, бұл Эрптер мен олардың серіктестеріне сейсенбі кешкісін қаладан кетуге дайындалуға мүмкіндік берді. Бехан кешке жақын жеделхатты алды. Ол оларды "Космополитан" қонақ үйінің вестибюлінде, қарулы күйде тапты. Ол Уайеттты көргісі келетінін айтты. Уайетт: "Джонни, сақтық танытпасаң, мені тым көп көресің", - деп жауап берді. 1882 жылдың қыркүйегінде, Эрптің кек алу сапарынан кейін Бехан өзінің орынбасары Билли Брейкенриджбен жанжалдасты. Тергеу көрсетті, Бехан шериф болған кезінде белгісіз көздерден 5000 доллар жинаған. Келесі бірнеше жыл бойы ол Оңтүстік-Батыс аймағында заңсыз қытай иммигранттарын қамаумен айналысты. 1897 жылы ол АҚШ патент бюросында жұмыс істеді, бірақ Испан-Америка соғысы басталғанда Бехан ерікті болып, Флорида штатының Тампа қаласында мал жинаушы немесе квартирмейстер болды. Бұл қақтығыс аяқталғаннан кейін Шығыс Азияда проблемалар басталды, ал 1900 жылы ол Боксерлік көтерілісі кезінде шетелде қызмет етті. Клэнтон ағайындылары мен Маклоурилер - бұл аймақтағы қарақшылардың басты қылмыскерлері еді. Олар мен Эрптер арасында тонаудан түскен табысты бөлу мәселесі бойынша қатты дау туды. Эрптердің жігіттері олжаны әділ бөліп алмағанын сезініп, кек алуға ант берді. Олар бұрынғы одақтастарын қарусыз ұстап алып, үш адамды қолы жоғары көтерілгенде атып өлтірді". Бехан былай деді: "Оларды сотқа шақырды, қамау ордерлерін шығарды, мен Эрптерді әкелу үшін жасақ шақырдым. Олар елден қуылды және Томбстоун оларды енді танымады".
On December 28, 1881, Virgil Earp was ambushed and maimed. On March 18, assassins shot through a window and killed Morgan Earp. The Cowboys who were identified as suspects in both cases got off on either legal technicalities or were provided alibis by men who said they were in Charleston at the time Morgan was shot. Wyatt felt he had no choice but to take the law into his own hands. On March 20, while escorting Virgil and his wife Addie through Tucson to catch a train, new Deputy U. S. Marshal Wyatt Earp and Warren Earp, Doc Holliday, Johnson and Sherman McMaster shot Frank Stilwell as he was lying in wait in the train yard. Justice of the Peace Charles Meyer issued arrest warrants for the Earp posse. He sent a telegram to Tombstone telling Behan they were wanted in Tucson for killing Stilwell. The telegraph office manager was a friend to the Earps and delayed delivery long enough to allow the Earps and their associates to get ready to leave town Tuesday evening. Behan got the telegram in the early evening. He found the men in the lobby of the Cosmopolitan Hotel, heavily armed. He told Wyatt he wanted to see him. Wyatt replied, "Johnny, if you're not careful, you'll see me once too often." In September 1882, after the Earp Vendetta Ride, Behan had a feud with his own deputy, Billy Breakenridge. An investigation found that Behan had somehow set aside $5,000 in funds while he was sheriff from unknown sources. For the next several years he traveled throughout the southwest arresting illegal Chinese immigrants. In 1897 he worked in the U. S. Patent Office, until at the outbreak of the Spanish–American War, Behan volunteered for and became corral master or quartermaster at Tampa, Florida. When this conflict ended, trouble in the Far East began, and in 1900 he served overseas during the Boxer Rebellion. The Clanton brothers and the McLowrys were a tough lot of rustlers who were the main perpetrators of the rascailly rife in that region. Between them and Earps rose a bitter feud over the division of the proceeds of the looting. The Earp boys believed they had failed to get a fair divide of the booty and swore vengeance. They caught their former allies in Tombstone unarmed and shot three of them dead while their hands were uplifted." Behan went on to say, "They were hauled up before a Justice of the Peace Warrants were issued for their arrest, and, summoning a posse, I went out to bring the Earps in. They were chased entirely out of the country and Tombstone knew them no more.
Өлім және жерлеу
Бехан 1912 жылғы 7 маусымда Аризона штатының Тусон қаласындағы Сент-Мэри католик ауруханасында қайтыс болды. Оның қосылу рәсімін Аризона пионерлері тарихи қоғамы өткізді, ал олардың аза тұту сөзінде: "ол қоғамдық сенімге лайық қызметтер атқарды және әрқашан белсенді, адал және тура болды" делінді. Джон Бехан қайтыс болған күнінен кейін Тусонның Қасиетті үміт зиратында жерленді. 1990 жылы ежелгі Батыс тарихына құмар адамдар осы орынға ескерткіш тақта орнатты.
Behan died at St. Mary's Catholic Hospital in Tucson, Arizona, on June 7, 1912. His funeral was conducted by the Arizona Pioneers Historical Society, and their eulogy declared, "he held positions of public trust, and in all was active, faithful, and honest." John Behan was buried on the day after his death in Tucson's Holy Hope Cemetery. Enthusiasts of old west history placed a commemorative plaque near the site in 1990.
Танымал мәдениет
1993 жылғы "Томбстоун" фильмінде Бехан (Джон Тенни) Уайт Эрпке (Курт Рассел) өзін таныстырады: "Шерифтің өзінен бөлек, мен салық жинаушымын, өрт сөндіру бригадасының капитанымын және бейтарап қытайларға қарсы лиганың төрағасымын".
In the 1993 film Tombstone, Behan (Jon Tenney) introduces himself to Wyatt Earp (Kurt Russell): "Besides sheriff, I'm also tax collector, Captain of the Fire Brigade and Chairman of the Nonpartisan Anti Chinese League."