Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1833 жылы Оклахома штатындағы жергілікті халықты қырғын.
1833 indigenous massacre in Oklahoma, US
1833 жылы Оклахомада "Жұлдыздар құлаған жыл" аталған қырғын болды. Осадж жауынгерлерінің бір тобы Киова лагеріне шабуыл жасап, ондағы әйелдерді, балаларды және қарттарды қатыгездікпен өлтірді. Бұл Киовалардың көпшілігі, бастығы А'дате (IPA: [ɔ́ːtɔ́ːtè]) немесе "Арал адамы" бастауымен, Ют тайпасына шабуыл жасауға немесе бизон аулауға кеткен еді. Лагерьде көбінесе күзетшілер болмады, ал Осадж келгенде Киовалар қашудан басқа амал қалмады. Осадж шамамен 150 Киова халқын өлтіріп, олардың қасиетті Тай ме (IPA: [thã́jmẽ́]) сиыршылық жиынтығын және екі баланы тұтқынға алды.
The Cutthroat Gap massacre occurred in 1833, "The Year the Stars Fell" in Oklahoma. A group of Osage warriors charged into a Kiowa camp and brutally slaughtered the women, children and elderly there. Most of the warriors of this group of Kiowas, headed by Chief A'date (IPA: [ɔ́ːtɔ́ːtè]) or "Islandman" had left to raid a band of Utes or had gone bison hunting. The camp was left mainly unguarded and when the Osage came, the Kiowas had no choice but to flee. The Osage killed approximately 150 Kiowa people and took their sacred Tai me (IPA: [thã́jmẽ́]) medicine bundle and two children captive.
Қазаға әкелген оқиғалар
Осадж шабуылына бірнеше күн қалғанда, жазықтың түкпір-түкпірінен киова тайпалары Жаңбырлы тау өзенінің жанында жиналып, жазық тайпаларының ең маңызды діни рәсімі – жыл сайынғы Күн биі тойын талқылады және тайпалық кеңес өткізді. Осы жиын кезінде Осадж жебесі табылды, соның салдарынан киова тайпалары шашырап, өзінің ең үлкен жауынан қашып кетті. Дегенмен, Күн биі – барлық киовалар үшін өте маңызды шара болатын, онда әдетте тәуелсіз тайпалар тайпаның ғалам мен үстіндік күштер туралы негізгі сенімдерін қайта растау үшін жиналатын. Сондықтан, рәсімге дейін барлық тайпалар қайтадан бірігеді деген сөзсіз келісім болды. Арал Адамдары бастаған бір топ өзеннен шығып, жақсы жайылым мен табиғи ресурстарды іздеп оңтүстік-батысқа бет бұрды. Олар таудың батысына тоқтады, қауіпсіздіктерін сезініп, лагерь құрды. Көптеген ер адамдар юта лагеріне шабуыл жасау және бизон аулауға кетті. Бірақ киовалардың білмегені – оларды Үш Форктан шыққан осадж тайпасы ұстап алыпты. Олар киова аймағында бизон аулап жүрген. Олар киованың жылқыларын жеңіп алмақшы болды және жиыннан кеткеннен бері Арал Адамдарының тобын іздеп келе жатқан. Қырғын болған күні, бір жас бала лагерь сыртында отбасының жылқысын жайып жүргенде, тастардың арасында жасырынып отырған осадж жауынгерін көрді. Ол дереу дабыл беріп қайтып келді, сосын осадждар шабуыл жасады.
A few days before the Osage raid, the Kiowa bands from all over the Plains met near the Rainy Mountain Creek to discuss the annual Sun Dance ceremony, the most important religious ceremony of the Plains tribes, and hold a tribal council. An Osage arrow was found on the ground during this meeting and as a result, the different bands of the Kiowa scattered and ran from the threat of what was their biggest enemy. However, the Sun Dance was an extremely important event to all the Kiowas, where the normally independent bands of the tribe all gathered to reaffirm their basic beliefs about the universe and the supernatural so it was already an unspoken agreement that all the bands would come back together before the ceremony. One particular group, headed by the Chief Islandman, left the creek and travelled southwest to find better grazing land and natural resources. They stopped west of the mountain, thinking they were safe and set up camp. Most of the men left to raid a Utes camp and to hunt buffalo. However, what the Kiowas didn't know was that they had been followed by a band of Osage from Three Forks that had been hunting bison in Kiowa domain. They wanted the Kiowa's horses and had been stalking Islandman's band ever since they left the meeting. The day of the massacre, a young boy had been outside of the camp grazing his family's horse when he saw an Osage warrior hiding behind some rocks. He hurried back to raise the alarm and the Osage attacked.
Қазалау
Кейуалар таңғалды, олардың саны аз болды және дұрыс ұйымдастырылмағандықтан қашудан басқа жол қалмады. Әйелдер балаларын іздеуге тырысып, адамдар барлық жаққа қашып, қауіпсіздікке жетуге үміттене бастағанда лагерьте үрей орнады. Осадждер лагерьге шапқындап кіріп, әйелдерді, балаларды және қарттарды аяусыз өлтірді. Олар лагерьдегі құрбандардың басын кесіп, өлтіріп, киіз үйлерді өртеп тастады. Бір қарт қашып құтылып, ең жақын лагерьге хабар жеткізіп, Арал тұрғындарының қиын жағдайдағы тайпасына көмек жіберуге мүмкіндік берді.
The Kiowas were surprised, outnumbered and disorganized so they had no choice but to flee. Panic surrounded the camp as women struggled to find their babies and people ran in all different directions, hoping to get to safety. The Osage thundered into the camp, killing the women, children and the elderly mercilessly. They decapitated and murdered the victims in the camp and burned down the teepees. One old man escaped and managed to alert the nearest camp, enabling them to send a relief effort to help Islandman's struggling tribe.
Батылдық
Бұл қырғын кезінде көптеген шабысшыл ерліктер орын алды. Сырттан келген пауни жауынгері кейбір әйелдер мен балалардың қашып кетуіне көмектесу үшін осадж жауынгерлерімен күресуге тырысты. Сонымен қатар, бір әке қираған жерлерге шабуыл жасағанда ұлын тістерімен ұстап алып, осаджға жебе ату үшін жерге қойып, кейін оны қайтадан көтеріп, қашуға асықты дегенді айтады. Бір жас бала осадж жауынгерлері мен әйелдер мен балалардың арасына тұрып, жауға қайта-қайта жебе атты. Әрі, бір ана арқасында сүйегіне оралған нәресін алып, кішкентай қызының қолын ұстап тұрып, осадж жауынгерін жеке күшпен жеңіп алды.
There were many inspiring acts of bravery during the massacre. A visiting Pawnee warrior attempted to fight off the Osage warriors to allow some women and children to escape. In addition to this, a father is said to have carried his son with his teeth as he charged through the destruction, putting him down to shoot arrows at the Osage and then picking him up again to run. A young boy placed himself between the Osage warriors and the women and children and repeatedly shot arrows at the enemy. Also, a mother fought off an Osage warrior singlehandedly while carrying a baby in a cradle board on her back and holding her young daughter's hand.
Соңы
Киова жауынгерлері лагерьге қайтып келгенде, Осадждар өлтірген әйелдердің, балалардың және қарттардың басы кесілген, мүсіркеген денелерін тапты. Құрбандардың бастары лагерьде қалған қазанға салынған еді. Осадждар сонымен қатар Күн биін орындау үшін қажетті қасиетті Тай-ме дәрі-дәрмегін және екі бауырласты – Күн күркірі есімді ұл мен Ақ қашар есімді қызды тұтқынға алды. Осының салдарынан Киовалар Осаджбен келіссөздер жүргізіп, Тай-мені қайтарып алғанға дейін, қырғыннан кейін екі жыл бойы Күн биі рәсімін орындай алмады. Қырғыннан кейін Арал адамдары тайпасына шабуылға ұшырауға рұхсат бергені үшін үлкен ар-намысын жоғалтты. Ол қызметтен алынып, орнына бірнеше онжылдықтан кейін қайтыс болған То хау сан басшылыққа келді. Осы жаңа басшы Осаджбен және Тай-менің қайтарылуымен айналысты. Ол сондай-ақ Америка Құрама Штаттарымен келісуден бас тартты, және Киова тайпасы Америка Құрама Штаттары үкіметіне және олардың қоғамына бағынған жазықтық тайпаларының соңғыларының бірі болды. Cutthroat Gap бұрын Киовалар үшін танымал лагерь орны болған, бірақ қырғыннан кейін оны ешқашан пайдаланбады. Кейбіреулер тіпті құрбандардың рухтары әлі де сол жерде серуендеп, естілетініне сенеді.
When the Kiowa warriors returned to the camp, all they found were the decapitated, mutilated bodies of the women, children and elderly that the Osage had killed. The victims' heads had been placed in cooking pots left at the camp. The Osage had also taken the sacred Tai me medicine bundle that was necessary in order to perform the Sun Dance and a pair of siblings, a boy named Thunder and a girl named White Weasel captive. As a result, the Kiowa were not able to perform the Sun Dance ceremony for two years after the massacre until they negotiated with the Osage and got the Tai me back. After the massacre, Islandman was greatly dishonoured for letting his tribe be surprised and attacked. As a result, he was removed and replaced by Chief To hau san who led the tribe until his death a few decades later. It was this new chief who managed all relations with the Osage and the return of the Tai me. He also refused to be pacified by the United States and the Kiowa tribe was one of the last of the Plains tribes to surrender to the United States government and their society. Cutthroat Gap used to be a popular place for the Kiowa to camp but since the massacre, they have never used it again. Some even believe that the spirits of the victims still wandered the area and could be heard.
Осадж және Киова қарым-қатынастары
Лагерьге оралғаннан кейін, осадж тайпасы киова тайпасымен бейбітшілік орнату қажет деп шешті. Осының нәтижесінде, олар Ақ қашарды киова тайпасына бейбітшілік сыйы ретінде қайтаруға бекінді. Оның інісі, Thunder, тұтқында кезінде қайтыс болды, бірақ Ақ қашар 1834 жылғы алғашқы драгун экспедициясы барысында киова тайпасына қайтарылды, бұл осадж және киова тайпалары арасындағы қарым-қатынасты жақсартты. Бұған қоса, осадж тайпасы киова тайпасына бір жылқының орнына Tai me сиырлық жиынтығын алып кетуге рұқсат берді, бұл екі тайпа арасындағы адіс-текескерлікті азайтты.
After they returned to camp, the Osage decided that they needed to make peace with the Kiowa. As a result, they resolved to take White Weasel back to the Kiowa as a peace offering. Her brother, Thunder, had died during captivity but White Weasel was returned to the Kiowa tribe during the first Dragoon Expedition of 1834 which greatly improved Osage and Kiowa relations. In addition to this, the Osage allowed the Kiowa to take the Tai me medicine bundle back in exchange for one pony, lessening the hostility between these two tribes.
Басқа сілтемелер
"Оклахома экспедициясы". "Қырғи жартастың қырқыны". Желі. 2012 жылғы 24 мамыр.
"Expedition Oklahoma." Cutthroat Gap Massacre. Web. 24 May 2012.