Кіріспе

Зимбабве парламенті – Зимбабве Сенаты мен Ұлттық Ассамблеядан тұратын екі палаталы заң шығару органы. Сенат – жоғарғы палата, 80 мүшеден тұрады, олардың 60-ы пропорционалдық өкілдікпен елдің провинцияларына сәйкес келетін он алты мүшелі сайлау округтерінен сайланады. Қалған 20 орынның 18-і басшыларға, ал екеуі мүмкіндігі шектеулі адамдарға бөлінген. Ұлттық Ассамблея – төменгі палата, 280 мүшеден тұрады. Олардың 210-ы бір мүшелі сайлау округтерінен сайланады. Қалған 70 орын әйелдер мен жастар квотасына арналған: 60 әйелдерге; 10 жастарға. Олар пропорционалдық сайлау арқылы елдегі провинцияларға сәйкес келетін он алты мүшелі және бір мүшелі сайлау округтерінен сайланады. Бұрын Парламент үйінде орналасқан парламент, қазіргі Парламент сессиясы кезінде Жаңа Зимбабве Парламент ғимаратына көшіріледі. Жаңа ғимаратта 650 орын бар, бұл парламентке кеңейтуге мүмкіндік береді.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, қазіргі Зимбабведегі алғашқы заң шығарушы орган 1898 жылы сол кездегі Оңтүстік Родезияның Британдық Оңтүстік Африка компаниясының аумағында құрылған Оңтүстік Родезия заң шығарушы кеңесі болды. Родезиядағы компанияның билігі 1923 жылы аймақ өзін-өзі басқарушы колонияға айналғанда аяқталды және Заң шығарушы кеңес Оңтүстік Родезияның Заң шығарушы жиналысына алмастырылды. 1970 жылы, колонияның тәуелсіздік туралы біржақты жариялануынан бес жыл өткен соң, Родезия бірпалаталы Заң шығарушы жиналысты Сенат пен Өкілдер палатасынан тұратын екіпалаталы Парламентпен алмастырды. Бұл парламенттік құрылым 1980 жылы Зимбабве тәуелсіздік алғаннан кейін де сақталды. 1979 жылы Ланкастер Хаус келісімі бойынша қабылданған Конституцияға сәйкес, Сенат 40 орыннан, ал Өкілдер палатасы 100 орыннан тұрды, сондай-ақ Сенатта он орын және Өкілдер палатасында 20 орын ақ зулустарға (ақ зимбабвеліктерге) арналған еді. Ақ зулустарға (ақ зимбабвеліктерге) арналған орындар 1987 жылы жойылды, ал 1989 жылығы Конституциялық түзету Сенатты таратып, Өкілдер палатасын 120 орынға дейін кеңейтті. 2005 жылы Сенат қайта құрылды және Өкілдер палатасы кеңейтілді. 2007 жылы Өкілдер палатасы тағы да кеңейтіліп, 210 орынға жетті. Қазіргі парламенттік құрылым 2013 жылы жаңа Конституция қабылдалғаннан бері қолданыста. Сенатты оның Президенті басқарады, ол Сенат мүшесі емес, оған вице-президент көмек көрсетеді. Ұлттық жиналысты Парламент мүшесі емес Спикер басқарады. Спикерге Спикердің орынбасары көмектеседі. Зимбабве Парламентінің 10-шы шақырылымы – 2023 жылғы жалпы сайлаудан бері ағымдағы Парламент. Зимбабве Африка Ұлттық Одағы – Патриоттық фронт, 1980 жылы Зимбабве тәуелсіздік алғаннан бері биліктегі партия, Парламенттің екі палатасында да көпшілік орындарға ие. «Өзгеріс үшін азаматтар коалициясы» қалған орындардың көпшілігін алып, оппозиция құрайды.