Кіріспе

Өлген динозаврлардың клады Игуанодонтия (игуанодонттар) – орта юрадан соңғы креда кезеңіне дейін өмір сүрген шөппен қоректенетін динозаврлардың клады. Оның құрамына Камптозавр, Дриозавр, Игуанодон, Тенонтозавр және хадрозавридтер немесе "қаз мойынды динозаврлар" кіреді. Игуанодонтиандар – табылған алғашқы динозаврлардың бірі. Олар динозаврлардың ең жақсы зерттелгендерінің қатарына жатады және креда кезеңіндегі ең көп түрлі және кең таралған шөп жейтін динозаврлар тобының бірі болды.

Жіктеу

Игуанодонтия көбінесе Орнитоподалар субтартабының ішкі реті ретінде тізіледі, бірақ Бентон (2004) Орнитоподаларды инфарату ретінде қарастырып, Игуанодонтияны жіктемейді. Дәстүрлі түрде игуанодонтиандар Iguanodontoidea суперотбасы мен Iguanodontidae туысына топтастырылған. Дегенмен, филогенетикалық зерттеулер дәстүрлі "игуанодонтидтердің" – хадрозаврларға (қазтұмсықты динозаврларға) дейінгі парафилетикалық топ екенін көрсетті. Iguanodontoidea сияқты топтар кейде ғылыми әдебиетте реті жоқ кладтар ретінде қолданылады, бірақ көптеген дәстүрлі "игуанодонтидтер" енді Hadrosauroidea тобына кіреді, ол көбірек қамтитын топ. Игуанодонтияны 1998 жылы Пол Серено филогенетикалық тұрғыдан анықтаған, ол Parasaurolophus walkeri-ді қамтитын, бірақ Hypsilophodon foxii-ді қамтамайтын ең кең тобы ретінде сипаттады. Кейін, 2005 жылы ол анықтаманы өзгертті, Hypsilophodon-мен қатар Thescelosaurus neglectus-ті қосымша сыртқы белгі ретінде енгізді, бұл Hypsilophodontidae-дің парафилетикалық екенін ескере отырып. 2017 жылы Burianosaurus-ты атап, сипаттаған зерттеуде Iguanodon bernissartensis түрінің анықтаманың бір бөлігі болуы керек екені, ал 2005 жылғы анықтама олардың талдауы бойынша, күтілгеннен әлдеқайда үлкен топты (Marginocephalia-ны қоса) қамтитыны айтылды. Олар толығымен жаңа, түйінге негізделген анықтама ұсынды: Игуанодон берниссартенсис, Дриозавр альтус, Рабдодон прискус және Тенонтозавр тилеттидің соңғы ортақ ата-тегі. 2021 жылы Игуанодонтияға PhyloCode бойынша ресми анықтама берілді: "Дриозавр альтус, Игуанодон берниссартенсис, Рабдодон прискус және Тенонтозавр тилеттині қамтитын ең кішкентай клад, егер ол Гипсилофодон фоксиді қамтамаса". Бұл түзетілген анықтама бойынша Игуанодонтия дәстүрлі түрде кіретін түрлерімен шектеледі, және егер ол дәстүрлі түрде игуанодонт емес саналған гипсилофодонттарды қамтитын болса, онда ол жарамсыз топқа айналады. Төмендегі кладограмма Мадзия және авторлардың (2017) талдауына сәйкес келеді.