Кіріспе
Эмори және Генри колледжінің ауруханасы Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясының госпиталі болды. Солтвилл шайқасының бірінші кезеңі осы аурухананың жанында болды.
Аурухананы құру
Конфедерация әскерлері аурухана орналастыру үшін Оңтүстік-Батыс Вирджиниядағы төбелерді таңдады, себебі бұл жерде шайқас болуы мүмкін емес деп есептеді. Әскерлер аурухана үшін Эмори және Генри колледжін таңдады. Бұл кампус Аппалачи тауларының етегінде орналасқан және темір жолға жақын болды. Осылайша, 1862 жылдың мамыр айында Эмори және Генри колледжінің бас ауруханасы құрылды. Вирджинияның медициналық корпусы колледжге алғашқы жылдық пайдалану үшін 2500 конфедерация доллары төлеуге келісті. Бір жыл өткен соң, Соғыс министрі сенімгерлердің өтініші бойынша төленетін соманы 4000 долларға дейін арттыруға келісті. Стивенсон былай деп жазады: "Алынған жалғақы болашаққа арналған қор ретінде Конфедерация және Вирджиния облигацияларына инвестицияланды". Колледждің жанындағы шаруашылық жерді жалға беру де қосымша кіріс көзі болды. 1861 жылы қамқоршылар кеңесі профессорлар Уайли, Дэвис, Бьюкенен және Лонглиге жылына 500 доллар төлеп, шаруашылық жерлерінің тең үлесін алуға рұқсат берді. Бұл кіріс көздері колледжге өз қаражатын сақтауға және соғыс жылдарында аман қалуға мүмкіндік берді.
Солтвилл шайқасы
Дегенмен, соғыс Вирджиния штатының Эмори қаласына келді. 1864 жылдың қазан айында 10 000-нан астам әскерден тұратын үлкен күш Вирджиния штатының Солтвилл қаласындағы тұз жұмысында шайқасты. Шайқастан кейін, 5-ші АҚШ-тың түрлі-түсті кавалерия полкінің қара сарбаздары, сондай-ақ 11-ші Миссури кавалериясының, 13-ші Кентукки кавалериясының және 12-ші Огайо кавалериясының ақ сарбаздары жергілікті далалық госпитальдарда және Эмори және Генри колледжінің госпиталінде жараларына емделді. Шайқастан кейін федералдық науқастардың саны 100-ден 200-ге дейін ауытқыды. Алайда, көптеген жазбалар 150-ден 200-ге дейін федералдық тұтқындар болғанын көрсетеді. Госпиталь 350 төсекке есептелген және доктор Дж. Б. Мюрфридің бақылауында болды. Федералдық жараланғандар негізгі ғимараттың үшінші және төртінші қабаттарына орналастырылды. Бұл қабаттарға ғимараттың екі шетіндегі екі баспалдақпен ғана қол жеткізуге болады, онда федералдық әскерлердің қашуына жол бермеу үшін күзетшілер орналастырылған. Вили Холлда ұсталғандар, Чемп Фергюсонның ісінде куәлік бергендер: 13-ші Кентукки кавалериясының хирургы Уильям Х. Гарднер; 11-ші Мичиган кавалериясының екінші лейтенанты Джордж В. Катлер; 13-ші Кентукки кавалериясының лейтенанты Смит; 12-ші Огайо кавалериясының Оранж Селлс; 12-ші Огайо кавалериясының капитаны Дагенфельд; 12-ші Огайо кавалериясының Гарри Шокер. Уильям Х. Гарднер – Солтвиллде тұтқындалған федералдық хирург. Бас генерал Брекинридж шартты түрде босатқаннан кейін, ол Эмори және Генри колледжінің госпиталінде қалып, көптеген жараланғандарды емдеуге көмектесті. 1864 жылдың 26 қазанында Гарднер былай деп жазды: «7 қазан күні, шамамен сағат 10-да бірнеше қарулы адам госпитальға кіріп, федералдық жараланған тұтқындар орналасқан бөлмелерге шығып, олардың екеуін (негрлерді) төсектерінде атып өлтірді».
Қылмыстар
Оранж Селлс соғыс аяқталғаннан кейін Чемп Фергюсонның сотталуында куәлік берді: "Өлім алдындағы түні баспалдақта қозғалыс естілді, бірден бөлмеге үш адам кірді. Біреуі шам жаққан, екеуі револьвер ұстаған. Олар біздің әрқайсымыздың бетіне қарады, айналып келген соң біреуі: «Олардың ешқайсысы мұнда жоқ» деді де сыртқа шықты. Олар сыртқа шыққаннан кейін жарты минуттан да аз уақыт өткенде, көрші бөлмеден оқ атылған дыбыс естілді. Шамамен алты оқ атылды, бірден қара нәсілді сарбазды өлі күйінде сол бөлмеден шығарып әкетті. Тағы бір қара солдат жамылғыға оралған күйі біздің бөлмеге кірді". Екі түрлі дереккөз ауруханада кем дегенде екі қара адамның қаза тапқанын хабарлады, бірақ есімдері аталмады. 1864 жылдың 8 қазанында Чемп Фергюсон он екі-он бес адаммен бірге Емори және Генри колледжінің ауруханасына көзсіз кірді. Фергюсон мен тағы бір адам Гарри Шокердің бөлмесіне кірді. Кірген кезде, Чемппен бірге келген адам Шокерді бұрынғы шайқастан танып: «Жақын жерде 11-ші Мичиган кавалериясының жараланған жігіті жатыр. Міне, сол бала. Мен оның өмірін сақтап қалдым. Ол сол кезде қаралардың арасында жатқан еді». Чемп: «Егер сені қаралардың арасында жатқандай көрсем, бүгін-ақ сеніңмен айналысар едім» деді. Чемптың жанында тұрған адам бөлмедегі жігітке ақшасы бар ма деп сұрады, жігіт жоқ деді, ал ол 10 долларлық Конфедерация банкнотын шығарып, темекі алуға жетеді деді. Содан соң Чемп Шокерден: «Смит лейтенантты білесің бе?» деп сұрады. Шокер «жоқ» деді. Чемп Шокерге: «Иә, білесің, сенің арам пиғылды янки, оны жақсы білесің, бірақ қазір білгің келмейді. Ол қайда?» деді. Шокер Фергюсонға жауап бермеді, Фергюсон кетуге тұрды да Шокерге: «Мен Смиттен ашулымын, оны табамыз» деді. Фергюсон айтқан Смит – Кентуккидің 13-ші кавалерия полкінің лейтенанты Эльза Смит еді. 29 жастағы Смит Фергюсонның бірінші әйелінің туысы болған. Смит 1863 жылы Кентукки штатының Клинтон округінде 13-ші полкке қосылды және өзінің қызметінің көп бөлігін Фергюсон сияқты террористерді қууға арнады. Фергюсон одақтастардың басым бөлігі болған аймақта одақ жақтасы болды. Фергюсон одақ жақтастарына шабуыл жасау үшін партизандық отряд құруды өзінің міндеті деп санады. Фергюсонның өмірбаясын жазған Терман Сенсингтің айтуынша, Смиттің өлімі он бір адамды өлтірудің нәтижесі болды. Фергюсон соғыс кезінде одақ жақтастарынан зардап шеккен. Д-р Дж. Б. Мёрфри Смит Фергюсонның әйеліне киімін шешіп, оны қоғамдық жолмен жүргізіп шығуға мәжбүр еткенін мәлімдеді. Сенсинг Смиттің өлімімен оның отбасының абыройы қалпына келтірілді деген қорытындыға келді. Содан кейін Фергюсон аурухананың үшінші қабатына көтерілу үшін баспалдақтардың біріне көтерілуге тырысты. Д-р Мёрфри мен квартирмейстер үшінші қабаттағы федералдық сарбаздарды ұстап тұруға тағайындаған күзетші Фергюсонды және онымен бірге келген адамдарды тоқтатты. Рейд жасаушылар тобы күзетшіге қарсы шығып, баспалдақпен көтерілеміз деп ант берді. Күзетші мойымады, қаруын көтеріп, тағы бір қадам жақындаса, атып тастайтынын айтты. Ашулы Фергюсон мен оның адамдары сақшыны тастап, баспалдаққа басқа жол іздеді. Фергюсон бірінші күзетшіні жеңе алмады, екіншісінен өту оңай болды. Екінші қабатқа көтерілгеннен кейін Фергюсон оны іздеп келгендерді тоқтату үшін баспалдақта өз күзетшісін қалдырды. Үш конфедерация сарбазы Оранж Селлстің, лейтенант Смит пен 12-ші Огайо кавалериясының капитаны Дагенфельдтің бөлмесіне кірді. Фергюсон, қасында бір белгісіз адам мен Хилдрет (рангы белгісіз) бір сөз айтпастан бөлмеге кіріп, мылтығын шығарып, Селлстің төсегінің алдында тоқтады. Смит Фергюсонды танып, ортаға жетіп: «Чемп, сен бе?» деді. Фергюсон жауап бермеді, бірақ қаруын Смитқа көтеріп, оң қолымен артқы жағына соқты. Содан соң ол Смитқа қарап: «Смит, мынаны көріп тұрсың ба?» деді. Смит Фергюсонға: «Чемп, Құдай үшін, мені осында атпаңыз» деп жалбарынды. Фергюсон Смиттің басына қаруын қойып, атыс басталғанға дейін үш рет атты. Оқ Смиттің маңдайының бір жағына тиіп, екінші құлағынан шығып кетті. Шамп Фергюсонның сотында ауруханадағы бес куәгер Фергюсонның Смитті өлтіргенін естігенін немесе көргенін айтты. Тіпті көтерілісшілердің сержант-квартирмейстері А. Дж. Уоткинс Смитті атыс естілгеннен кейін төсегінде өлі көргенін куәландырды. Смит Фергюсонға атпаңыз деп жалбарысқаннан кейін ешкім сөз айтпады. Фергюсонның ауруханадағы серігі Хилдрет оқиғаны бір қолында карбин, екіншісінде пистолетпен қарап отырды, бөлмедегі жараланған федералдық сарбаздарды күзетіп тұрды. Атыс естілгеннен кейін Хилдрет Фергюсонға бұрылып: «Чемп, жұмысыңды жақсы істегеніңді көз жеткіз» деді. Денеге қарағаннан кейін Фергюсон: «Ол толық өлді» деді. Д-р Мёрфри аурухана кеңсесінде болғанда медбике кіріп, көптеген сарбаздар ауруханада бір адамды өлтіргенін айтты. Д-р Мёрфри мен Вирджиния армиясының офицері майор Стрингфилд ауруханаға бет алды. Ауруханаға жеткенде, олар Фергюсонның күзетшісімен кездесті, ол баспалдақта тартқан револьверлерімен тұрды. Д-р Мёрфри оған төмен қарай түсуді бұйырды, бірақ ол капитан Фергюсон ешкімді өткізбеуге бұйырған деді. Д-р Мёрфри күзетшінің басынан өтіп кетті, ал майор Стрингфилд күзетшімен күресу үшін артта қалды. Д-р Мёрфри келесі баспалдақта Фергюсонмен кездесті, оның қасында қарулы күзетшілері тұрды. Фергюсон Смит бөлмесіндегі барлық федералдық офицерлерді өлтіретінін қатты айқайлады. Олардың ішінде 37-ші Кентукки еріктілерінің полковнигі Хансон мен 12-ші Огайо кавалериясының капитаны Дегенфельд болды. Д-р Мёрфри: «Мырзалар, сіздер мұнда төмен түсуіңіз керек, бұл осырап қалғандар мен жараланғандарға арналған орын, сіздер оларды мазаламауыңыз керек» деді, Фергюсон оған: «Мен сені атып тастаймын» деді. Д-р Мёрфри өз пікірін қайталап, аурухананың басшысы екенін айтты, содан кейін Чемп Фергюсон д-р Мёрфиге үш футқа жақындап: «Сен кім екенің маған қызық емес, сені өлтіремін» деді. Кенеттен Фергюсонның серігі лейтенант Филпот екеуінің арасына кіріп, олардың кетіп қалуын ишараттады. Топ жылқыға мініп, «Біз Хамильтонды өлтірген адамды өлтірдік» деп айқайлап кетті. Д-р Мёрфридің айтуынша, ең қызықтысы – топтың Хамильтонның құнын өтегендерін айқайлап кеткені. Чемп Фергюсонның сотында тағы бір куәгер капитан Хамильтонды атады. Бұл жағдай Сенсингтің оның қылмыстары үшін өлтірілді деген қорытындысын жоққа шығарады.
Салдары
Эмори мен Генри колледжінің ауруханасындағы федералды тұтқындар Конфедерация қызметкерлерімен жақсы күтімге ие болған сияқты. Бір әскердің айтуынша, ол "ауруханада өте жақсы емделді". 1864 жылдың 12 қарашасында Эмори мен Генри колледжінің қамқоршылар кеңесі аурухананың басқару мәселелерін талқылау үшін жиналды. Олар аумақ жақсы күтілгенін, тіпті соғыс кезінде ғимараттар жақсартылғанын мәлімдеді. Азамат соғысы кезінде көптеген мектептерден өзгеше, Эмори мен Генри колледжі соғыс салдарынан ешқандай құрылымдық зақым көрмеді. Ауруханадағы жалғыз зақымдалған нәрсе жиһаз болды, және ол Конфедерациялық Америка Мемлекеттерімен жөнделді немесе төленді. Даладағы және ауруханадағы қырғындардан кейін Одақ және Конфедерация басшылығы адамдық емес әрекеттер туралы хабарламалар ала бастады. Бұл оқиға Вашингтондағы Соғыс министріне жетті; ол Фергюсонды федералды билік органдарына экстрадициялауды талап етті. Егер Конфедерация Фергюсонды жібермесе, министр "біздің қолымыздағы конфедерациялық тұтқындарға бір адамға бір адамнан тез жаза шаралары қолданылатын болады" деді.
Негізгі дереккөздер
Эмори және Генри колледжінің Қамқоршылар кеңесі, Қамқоршылар кеңесінің хаттамалары. 1863 жылдың 10 маусымы – 1864 жылдың 12 қарашасы. Холстон қорымы, Эмори, Вирджиния. 2005 жылдың 5 желтоқсаны. АҚШ Соғыс департаменті, Көтеріліс соғысы: Одақ және Конфедерация армияларының ресми жазбаларының жинағы, 128 томдық. (Вашингтон, Д. К.; GPO, 1880–1901), 1-ші серия, 39(1–2) 554, 555, 556, 557, 786.
Екіншілік көздер
Дэвид Э. Браун, "АҚШ Түсті әскерлерінің 5-ші полкінің тарихы" 2005 жылғы 8 тамыз. (2005 жылғы 15 қыркүйек). Доктор Л. Б. Мёрфри, Эмори және Генри колледжінің ауруханасындағы оқиғалар туралы жеке есеп. Тюрман Сенсинг, "Чемп Фергюсон: Конфедерациялық партизан" (Нэшвилл, Теннесси, Вандербильт университетінің баспасы, 1942) 178–186 беттер. Джордж Дж. Стивенсон, "Үздік сапаның артуы: Эмори және Генри колледжінің тарихы" (Нью-Йорк: Appleton Century Crafts, 1963), 93–95 беттер. Мосгроув, Джордж Даллас. "Диксидегі Кентукки кавалериясы немесе Кентукки кавалериялық әскерінің естеліктері" (Луисвилл: Courier Journal Job Printing Co., 1895). Томас Д. Мейстің "Солтвилл шайқасы" мақаласында келтірілген, "Азамат соғысы дәуіріндегі африкалық американдық әскерлер" жинағы, Джон Дэвид Смит (Солтүстік Каролина: Солтүстік Каролина Пресс, 2002) 200–226 беттер. "Полк туралы жеке сипаттамалар, бұйрықтар, хаттар, күзет есептері, әкімшілік кеңесі, қаражат есептері, телеграммалар және әскери емес қызметкерлердің киімдерінің есептері", 1-том, "АҚШ Түсті кавалериясының 5-ші полкі" (Вашингтон, округ Колумбия, 94-ші топтың мұрағаттары, Ұлттық мұрағат). Тюрман Сенсинг, "Чемп Фергюсон: Конфедерациялық партизан" (Нэшвилл, Теннесси, Вандербильт университетінің баспасы, 1942) 178–186 беттер. "Ричмонд Энквайрер" газеті, 1864 жылғы 8 қазан. Томас Д. Мейстің "Солтвилл шайқасы" мақаласында келтірілген, "Азамат соғысы дәуіріндегі африкалық американдық әскерлер" жинағы, Джон Дэвид Смит (Солтүстік Каролина: Солтүстік Каролина Пресс, 2002) 200–226 беттер. Томас Д. Мейс, "Солтвилл шайқасы" "Азамат соғысы дәуіріндегі африкалық американдық әскерлер" жинағында, Джон Дэвид Смит (Солтүстік Каролина: Солтүстік Каролина Пресс, 2002) 200–226 беттер. Тюрман Сенсинг, "Чемп Фергюсон: Конфедерациялық партизан" (Нэшвилл, Теннесси, Вандербильт университетінің баспасы, 1942) 178–186 беттер. Шамп Фергюсонның іс сотталуының көшірмесі (Вашингтон, округ Колумбия, Ұлттық мұрағат, 1865). Тюрман Сенсинг, "Чемп Фергюсон: Конфедерациялық партизан" (Нэшвилл, Теннесси, Вандербильт университетінің баспасы, 1942) 178–186 беттер.
Thomas D. Mays, "The Battle of Saltville" in Black Soldiers in Blue: African American Troops in the Civil War Era ed. John David Smith (North Carolina: North Carolina Press 2002), 200–226. Thurman Sensing, Champ Ferguson: Confederate Guerilla. (Nashville, Tennessee, Vanderbilt University Press, 1942) 178–186. Transcript from the Trial of Champ Ferguson, (Washington, D. C., National Archives, 1865). Quoted in Thurman Sensing, Champ Ferguson: Confederate Guerilla. (Nashville, Tennessee, Vanderbilt University Press, 1942) 178–186.