Кіріспе
Рим легионы XV Apollinaris ("Аполлонның он бесінші легионы") - Рим империясының әскерінің легионы. Ол 41/40 ж. б.з.д. Октавиан тарапынан құрылған. Бұл легионның нышаны, болжам бойынша, Аполлонның немесе оның қасиетті жануарларының бірінің бейнесі болған. XV Apollinaris кейде сол санмен аталатын екі басқа легионмен шатастырылады: бірі Юлий Цезарь басқарған және б.з.д. 49 жылы Солтүстік Африкада жойылған, екіншісі Екінші Триумвират жағынан Филипп шайқасына қатысып, содан кейін Шығысқа жіберілген.
Legio XV Apollinaris ("Apollo's Fifteenth Legion") was a legion of the Imperial Roman army. It was recruited by Octavian in 41/40 BC. The emblem of this legion was probably a picture of Apollo, or of one of his holy animals. XV Apollinaris is sometimes confused with two other legions with the same number: An earlier unit which was commanded by Julius Caesar and met its end in North Africa in 49 BC, and a later unit that was present at the Battle of Philippi on the side of the Second Triumvirate and then sent east.
Тарих
Октавиан (кейіннен император Август) Римнің астық қорын қауіпке тіккен Секст Помпейдің Сицилияны басып алуын тоқтату үшін XV Аполлинарий легионына тапсырыс берді. Актиум шайқасынан кейін, онда легион, болжам бойынша, «Аполлинарис» деген эпитафиясын алған, 9 жылға қарай легион Паннонияда, Карнунтум қаласында дислокацияланды. 61 немесе 62 жылы Нерон легионды Сирияға және, мүмкін, Арменияға жібергенге дейін бұл бөлім сол жерде тұрды. Парфиямен соғыс аяқталғаннан кейін легион Александрияға жіберілді, бірақ көп ұзамай Бірінші еврей көтерілісінің қатыгез шайқастарына қатысып, Жотапата және Гамла қалаларын басып алды. Осы он бесінші легион еврей генералын тұтқынға алды, ол кейін тарихшы Иосиф Флавий ретінде танымал болды. Осы кезеңде легионға кейіннен император болған Тит қолбасшылық етті. Көтеріліс басылғаннан кейін легион Карнунтумға оралып, бекінісін қайта жаңартты. XV легионның бөлімдері Дакия соғыстарында шайқасты, бірақ легионның негізгі бөлігі Паннонияда қалды. 115 жылы Парфиямен соғыс қайта басталды және легион XXX Ulpia Victrix легионының бөлімдерімен күшейтіліп, фронтқа жіберілді. Легион Месопотамияда соғысты, оны римдіктер жаулап алды. Соғыс аяқталғаннан кейін бөлім шығыста қалды, жаңа штаб-пәтері Каппадокияның солтүстік-шығысындағы Сатала қаласында орналасты, ал бөлімдері Қара теңіздегі Трапезус және Анкира (қазіргі Анкара) қалаларында дислокацияланды. Осы базадан XV легионы 134 жылы аландардың шабуылын тойтаруға көмектесті. 162 жылы Рим мен Парфия тағы да соғысқа түсті; император Луций Вердің басшылығымен өткен жорық сәтті аяқталды, және легион Армения астанасы Артаксатаны басып алды. 175 жылы генерал Авидий Кассий император Марк Аврелийге қарсы көтерілді, бірақ Он бесінші легион адал болды және «Pia Fidelis» деген қосымша атақты алды. Легионның осы кезден кейінгі тарихы көбінесе болжамдарға негізделген. Таяу Шығыста орналасқандықтан, оның Парфияға қарсы келесі науқандарға қатысқаны, соның ішінде 197 жылы римдіктердің оның астанасы Ктесифонды тонауына, сондай-ақ Парсияда пайда болған жаңа Сасанидтік державаға қарсы соғыстарға қатысқандығы анық, бірақ бұл туралы тікелей мәліметтер жоқ. V ғасырдың басында легион тарихқа қайта оралады: ол әлі де Сатала және Анкирада дислокацияланған, бірақ Трапезустағы бекінісін жоғалтқан және Арменияның дуксының (Dux Armeniae) қол астында болады. Шығыс Өзбекстанның тауларындағы үңгірде осы легионға қатысты деп саналатын жазба табылды, бәлкім, парфяндықтар тұтқынға алған және шекаралық күзетшілер ретінде шығыс шекарасына жіберген сарбаздар жасаған.
Куәландырылған мүшелері
Атауы Рангы Уақыт кестесі Облыс Шығанағы Маркус Юлиус Ромул легатус легионис б.з. 49 шамамен Квинт Юлиус Кординус Гай Рутилиус Галликус легатус легионис б.з. 63 Тацит, Анналы XV.25 Тит Флавий Веспасиан легатус легионис 67-68 Маркус Титти Фруги легатус легионис б.з. 71 шамамен Квинт Эгнатиус Катус легатус легионис б.з. 73 шамамен Гай Миниций Фундан легатус легионис б.з. 90-жылдары ILJug 03, 1627 Маркус Веттиус Валенс легатус легионис б.з. 137 шамамен Рутилиус Пуденс Криспинус легатус легионис 223-225 Маний Ацилий Глабрио Гней Корнелий Северес трибун латиклавиус б.з. 140 шамамен Маркус Мессиус Рустициан трибун латиклавиус б.з. 137-140, Аул Юлий Помпилий Пизо трибун латиклавиус б.з. 163 = ILS 1111 Луций Гавий Фронто префект каструм б.з. 117 шамамен.
Эпиграфикалық жазулар
Люций Цецилий Луций ұлы / Папирия (руы) Оптат / VII Geminae Felicis легионының жүзбасысы және XV Apollinaris легионының жүзбасысы (). Барселона (Барсино), Испания. Квинт Атилий / Спурий ұлы Вотурия Прим / XV легионының түсімдерді есептеушісі, сол легионның жүзбасысы / LXXX жылдық қызметін аяқтаған саудагер / осы жерде жатыр / Квинт Атилий Коктат / Атилия, Квинттің босатылған құлы Фаустаның және Марциалдың мұрагерлері / босатылғандар (қойды). Болдог, Словакия. AE 1978 00635.