Квады: ежелгі герман тайпасы, Рим империясымен көрші болған. Моравияда қоныстанған, Маркомандық соғыстарға қатысқан, 406 жылы Рейннен өтіп, Иберияда мемлекет құрған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазіргі Венаның солтүстігінде өмір сүрген герман тайпасы.
Germanic tribe who lived north of modern day Vienna
Квадтар – Рим империясы кезінде қазіргі Моравия аймағында қоныстанған герман халқы. Осы герман тайпасы туралы бізге жеткен жалғыз мәліметтер – римдіктердің жазбалары. Рим империясының Дунай өзенінен оңтүстікке қарай шекарасы Квадтармен көрші болған. Римдіктер Квадтарды көршілес маркоман тайпасымен байланыстырып, екі тайпа да кельт боилері осы аймақты тастап кеткен соң келгендерін айтады. Квадтар кейіннен 406 жылы Рейн өзенін вандалдар мен аландармен бірге кесіп өткен "суэбтер" тобына қосылып, кейіннен Иберияның солтүстік-батысында мемлекет құрған болуы мүмкін.
The Quadi were a Germanic people who lived approximately in the area of modern Moravia in the time of the Roman Empire. The only surviving contemporary reports about the Germanic tribe are those of the Romans, whose empire had its border on the River Danube just to the south of the Quadi. They associated the Quadi with their neighbours the Marcomanni, and described both groups as having entered the region after the Celtic Boii had left it deserted. The Quadi may later have contributed to the "Suebian" group who crossed the Rhine with the Vandals and Alans in the 406 Crossing of the Rhine, and later founded a kingdom in northwestern Iberia.
ІІ ғасыр
Біздің заманымыздың екінші ғасырының соңында Марк Аврелий олармен Маркоман соғыстарында шайқасты, осы оқиғалар туралы мәліметтер Дио Кассиус тарихының жоғалған кітаптарының қысқартылған нұсқасында келтірілген. Қауіп-қатерлер 166 жылдың соңында Лангобардтар (Ломбардтар) және Оби тайпаларының (басқаша белгісіз, бірақ бәлкім Уби тайпасы) Дунай өзенін фордтап, Римнің Моэзия провинциясына шабуыл жасауымен басталды. Олардың бұл әрекеті Квадтардың келісімімен жасалған болуы мүмкін, себебі олар Квадтар жері арқылы өтуге мәжбүр болды. Квадтар, өзінің қауіпсіздігін сақтап, осы тайпалардың Рим жеріне өтуіне рұқсат берген болуы мүмкін. Бұл шабуыл римдіктер үшін аса қиындық тудырмай, Квадтар жеріне қайтарылды, бірақ бұл оқиға шекараны кесіп өту әрекеттерінің ұзақ тізбегінің бастауы болды. Бірнеше жылдан кейін Маркоманндықтар мен Квадтар, Дунайдан өткен басқа тайпалардың көмегімен, рим әскерін жеңіп, Адриатика теңізінің солтүстігіндегі жазықтарды басып өтіп, Солтүстік Италиядағы Аквилея қаласын қоршауға алды. Алғашқы жеңілістерден кейін 171 жылы Маркоманндықтар жеңілді, ал Марк Аврелий Дунай бойындағы тайпалармен, соның ішінде Квадтармен бейбіт келісімге келді. Бірақ 172 жылы ол Маркоманндықтар жеріне шабуыл жасап, Маркоманндық босқындарға көмектесіп жүрген Квадтарға қарсы күш қолданды. Сол жылы өткен маңызды шайқаста оның әскерлері жеңіліске ұшырауға жақын болды, бірақ кенеттен жаңбыр жауып, олар Квадтарды жеңе алды. 174 жылы Квадтар тікелей қауіп көзі ретінде таңсық қалды. Марк Аврелийдің Дунай арқылы жоспарланған қарсы шабуылы 175 жылы империя ішіндегі көтеріліс салдарынан тоқтатылды. Марк Аврелий көтерілісті сәтті басып жаншып, 178 жылы ғана Квадтарды Дунайдан Богемияға дейін қууға мүмкіндік алды. 179 жылы Лаугарицио Тренчин қаласында (Словакия), Поэтовио Паннонияның (қазіргі Птуй, Словения) легаты және прокураторы Марк Валериус Максимиан басшылығымен оларға қарсы табысты және шешуші шайқас жүргізілді. 180 жылы ауырып қайтыс болған кезде ол Рим шекарасын шығысқа және солтүстікке қарай Карпат таулары мен Богемияға дейін кеңейтуді жоспарлап отырды.
In the later second century AD, Marcus Aurelius fought them in the Marcomannic Wars, for which our source is an abridgement of lost books of Dio Cassius' history. The troubles began in late 166 when the Langobardi (the Lombards) and Obii (otherwise unknown, but possibly the Ubii) crossed the Danube into Roman Moesia. They must have done so with the consent of the Quadi, through whose territory they had to cross. Presumably, the Quadi wished to avoid trouble themselves by allowing these tribes to pass through into Roman territory. This invasion was apparently thrown back into Quadi territory without too much difficulty as far as the Romans were concerned, but the incursion marked the start of a long series of attempts to cross the border. A few years later, the Marcomanni and Quadi, with assistance from other tribes that had crossed the Danube, overwhelmed a Roman army, passed over the plain at the head of the Adriatic, and put the town of Aquileia in northern Italy under siege. After initial Roman losses, the Marcomanni were defeated in 171, and Marcus Aurelius managed to make peace with some of the tribes along the Danube, including the Quadi. But in 172, he launched a major attack into the territory of the Marcomanni, and then turned on the Quadi, who had been aiding Marcomanni refugees. In a major battle in that year, his troops were almost defeated, until a sudden rainstorm allowed them to defeat the Quadi. The Quadi were ultimately eliminated as a direct threat in 174. Marcus' planned counteroffensive across the Danube was prevented in 175, however, by insurrection within the Empire. Though Marcus Aurelius successfully suppressed the revolt, it was not until 178 that he was able to pursue the Quadi over the Danube into Bohemia. He executed a successful and decisive battle against them in 179 at Laugaricio Trenčín Slovakia under the command of legate and procurator Marcus Valerius Maximianus of Poetovio Pannonia (modern day Ptuj, Slovenia). He was planning to advance the Roman border east and north to the Carpathian Mountains and Bohemia when he became ill and died in 180.
III және IV ғасырлар
Марк Аврелийдің соғыстары сәтті болған сияқты, себебі квадтар бірнеше ұрпақ бойы үнсіз болды, алайда үшінші ғасырда дереккөздер азайып, сапасы нашарлады. Төртінші ғасырда император Валентиний өзінің билігінің көп бөлігін Дунай шекарасын сарматтар, готтар және квадтардың аралас қосынынан, олардың патшасы Габиний басшылығымен қорғауға жұмсады. Габиний, Марцеллиннің Дунайда бекініс салуына қарсылық білдіріп, Галлия префекті Максиминнің (преториан префекті) ұлы, рим префекті Марцеллиннің келісім үстелінде өлтірілді. Квадтар Валерияға шабуыл жасап, оны қиратты. Консул Эквитий квад шабуылшыларымен күресу үшін жіберілді, бірақ ауыр шығынға ұшырады. Валентиан 375 жылдың мамыр айында ірі науқанға кірісті. Валентиний 375 жылы келісімді талқылау үшін квадтардың делегациясын қабылдағаннан кейін қайтыс болды. Деректерге сәйкес, мақтаншақ варварлардың кешірімсіз мінез-құлқы императорды соншалықты ашуландырды, ол инсульттан қайтыс болды.
The wars of Marcus Aurelius appeared to have been successful in that the Quadi remained quiet for several generations, though sources become scarcer and of poorer quality during the third century. In the fourth century, the emperor Valentinianus spent much of his reign defending the Danube frontier against a mixed horde of Sarmatians, Goths, and Quadi under their king Gabinius. Protesting the fortress building on the Danube by Marcellinus, Gabinius was slain at a treaty table by the Roman Marcellinus, son of the praefect of Gaul, Maximinus (praetorian prefect). Quadi reacted by raiding and laying waste to Valeria. Consul Equitius was sent to deal with the Quadi raiders but suffered severe losses. Valentinian arrived in May 375 for a major campaign. Valentinian died in 375 after having received a deputation of Quadi to discuss a treaty. The insolent behavior of the proud barbarians so enraged the emperor, apparently, that he died of a stroke.