Кіріспе

Қазіргі Австриядағы ежелгі римдік әскери бекініс Карнутум (Птолемейдің мәліметінше) 50 жылдан бастап римдік легионерлік қамал (castra legionis) және Паннон флотының бас штабы болған. Бірінші ғасырдан кейін ол Паннония Жоғарғы провинциясының астанасы болды. Сонымен қатар, ол шамамен 50 000 тұрғыны бар ірі қалаға айналды. Оның таң қалдырарлық қиратындары қазіргі Петронелл-Карнунтум және Бад-Дойч-Альтенбург ауылдарының жанында 10 км² аумақты қамтитын Карнунтум археологиялық паркінде орналасқан.

Әскери тарих

Карнунтум алғаш рет тарихта Августтың (6 ж.б.д.) тұсында айтылады, сол кезде Тиберий Марободусқа (Марбодқа) қарсы жорықтарда оны римдік бекінісі (каструм) ретінде өз әскери операцияларының базасы етіп пайдаланды.

XV легион

Римдіктердің маңызды үлесі қала 14 жылға дейін XV легионының гарнизоны ретінде таңдалған кезде орын алды. Бірнеше жыл өткен соң, ол Виндобонадан (қазіргі Вена) Бригетиоға (Ó Szőny) дейінгі Дунай бойындағы римдік бекіністердің орталығына айналды. Император Клавдий Паннонияның губернаторына "Данубаның жағалауында қосымша әскері бар легион құруды" бұйырды, бұл германдық тайпалар (квадтар мен маркомандар) арасындағы даудың жеңілгендерін қорғау және жеңімпаздарды Паннонияны басып алуға ұмтылудан тоқтату үшін жасалды. Осы кезеңге (шамамен 50 ж.б.э.) легионерлік бекіністен оңтүстік-батысқа қарай 1,5 км жердегі атты әскердің қосымша каструмы жатады. 71 жылы бірнеше жорықтан кейін XV Аполлинарий легионы Карнунтумға оралып, бекінісін қайта жаңартты. Легионның бір бөлігі Траянның Дакия соғыстарында күрессе де, легионның басым бөлігі Паннонияда қалды.

X легион

X нокатты легион шамамен 63 жылдан бастап бірнеше жылға Карнунтумға жіберілді. Галбаның қысқа ғана билігі тұсында (68–69 жж.) ол Испанияға қайтарылды.

VII Легион

68 жылы Галба жаңадан құрған VII нокат легионы, Веспасианнан жеңілгеннен кейін шамамен 71 жылға дейін Карнунтумға орналастырылды.

XIV легион

117–118 жылдары Карнутум XIV легионның тұрақты орналасқан жеріне айналды, және ол 430 жылы шекара құлағанға дейін үш ғасыр бойы сонда тұрды.

Қала тарихы

Римдік дәуірде Карнутум, солтүстіктен Италияға саудагерлерге әкелінген янтарь үшін маңызды сауда орталығы болды; Янтарь жолының басты тармағы Карнутумда Дунайды кесіп өтті. Жоғарғы Паннонияның астанасы ретінде, Адриан оны муниципалитет етіп жариялады. Оның маңыздылығын Марк Аврелийдің Маркомандық соғыс кезінде үш жыл (172–175) осы жерде тұрып, «Өзімен ой-толғаныстарының» бір бөлігін жазғаны көрсетеді. Сондай-ақ, сол кезде Паннонияның губернаторы болған Септимий Север осы жерде әскерлерімен император деп жарияланды (193). Галлиеннің билігі тұсында паннониялықтар көтеріліс ұйымдастырып, Регалианды сайлады, ол өзінің бейнесі мен әйелі Сульпиция Дриантилланың суреті бар монеталар шығарған қазына үйін құрды. Ол көп ұзамай өз әскерлерімен, мүмкін Карнутумда өлтірілді. 308 жылы, Тетрархияның азамат соғыстары кезінде, император-эмерит Диоклетиан тетрархия ішіндегі шиеленісті шешу үшін өзінің әріптес императорлары Максимиан мен Галериймен бірге Карнутумда тарихи конференция өткізді. Шамамен 350 жылы Карнутум күшті жер сілкінісінен зардап шекті. 374 жылы оны германдық шабуылшылар, квадилер мен язигтер қиратты. Валентиний I оны ішінара қалпына келтіргенімен, бұрынғы маңыздылығын қайтаруға қол жеткізе алмады, ал Виндобона басты әскери орталыққа айналды.

Гладиаторлар мектебі

2011 жылдың қыркүйегінде әуе суреттері және жерді тесіп өтетін радарлар римдік елді мекеннің оңтүстігінде ежелгі римдік гладиатор мектебінің ерекше пішіндерін анықтауға көмектесті. Бұл мектеп Ludus Magnus мектебімен шайқасатын және шамамен белгілі бір аумақты қамтитын ludus gladiatorius еді. Әуе суреттері мен қазіргі заманғы қашықтықтан сезіну әдістерін қолдану арқасында гладиатор мектебінің толыққанды виртуальды реконструкциясы жасалды. Реконструкцияда қолданылған әуе суреттері радиоарнамен басқарылатын Microdrone md4 1000 квадрокоптерімен түсірілді, ол суреттердің бірін-бірі жабатындай жеткілікті санын қамтамасыз етті. Содан кейін, "қозғалыс бойынша құрылым" (SfM) деп аталатын техниканы пайдаланып, ең айқын суреттер негізінде мектептің 3D моделі есептелді. Мектеп пен амфитеатр қала қабырғаларының сыртында орналасқан. Мектепте жаттығу алаңдары, жуыну орындары, жиналыстар залы және гладиаторларға арналған жатақханалар болды. Мектепте гладиаторлардың жаттығу алаңын қамтитын аула да бар еді. Мектеп ашық алаңшаға жалғасқан, ол көбінесе көлікке арналған жарыстарға пайдаланылған.

Карнунтиний мұражайы

Дунай өзенінің жағасындағы Бад-Дойч-Алтенбург ауылында орналасқан Карнунтинум археологиялық музейі ежелгі қаладан табылған маңызды археологиялық жәдірелерді көрсетеді.

Көркем шығармаларда

Гвидо фон Лист есімді халықшыл жазушы бұл қираған орындарға настолько әсерленді ki, өзінің алғашқы романын – "Карнунтум" романын осы орынға негіздеді. Гарри Тертлдоув пен Джудит Таррдың "Үй құдайлары" атты тағы бір романы Маркус Аврелийдің билігі кезінде Карнунтумда, қазіргі заманғы американдық уақыт саяхатшысының көзқарасынан жазылған. Франк Таллистің "Вена қаны" атты детективтік романында Гвидо фон Лист және оның "Карнунтум" романы, сондай-ақ роман негізінде жазылған аттас опера кездеседі.