Кіріспе

Макинак аралы шайқасы (Макиноу деп айтылады) – 1812 жылғы соғыста британдықтардың жеңісі болды. Соғысқа дейін Форт-Маккинак Мичиган және Гурон көлдері арасындағы бұғаздағы маңызды американдық сауда орталығы еді. Ол аймақтағы үндістер тайпаларына әсер ету және оларды бақылау тұрғысынан маңызды болды, және тарихи құжаттарда кейде «Мичилимакинак» деп аталды. Ұлыбритания, Канада және үндістерден құралған шағын күш соғыстың басында аралды басып алды. 1814 жылы аралды қайтару үшін американдық экспедиция ұйымдастырылды. Американдық әскер Гурон көлі мен Джорджиан шығанағындағы британдық бекіністеріне шабуыл жасау арқылы өздерінің бар екенін көрсетті, сондықтан олар Макинак аралына қонғанда гарнизон оларды қарсы алуға дайын болды. Американдықтар солтүстіктен фортқа шабуыл жасағанда, үндістер шабуыл жасап, оларды ауыр шығындармен кері қайтуға мәжбүр етті.

Өмірбаян

Макинак аралы және Саулт-Сте. Мари маңындағы Канадалық Солтүстік-Батыс компаниясының сауда бекеті – бұл «Ескі Солтүстік-Батыс» деп аталатын аймақтағы Американың түпкілікті халықтарының экономикасы мен өмір салтына үстемдік еткен тері саудасының маңызды бекеттері болды. Американың түпкілікті тұрғындарының көпшілігі АҚШ-тың бұл аймаққа кеңеюі мен енуіне қарсы болды. 1812 жылдың 18 шілдесінде британдық әскерлердің, канадалық саяхатшылардың және Американың түпкілікті халықтарының аралас күштері Форт-Маккинакты қоршауда Макинак аралын басып алды, американдық қорғаушылар АҚШ пен Ұлыбритания арасында соғыс жарияланғанын білмей тұрып. Бұл жеңістің хабары бұған дейін бейтарап немесе шешімін қабылдамаған көптеген түпкілікті тайпаларды британдықтардың жағына біріктірді, бұл келесі жылы бірнеше британдық жеңістерге әсер етті. Осы уақытта британдықтар Сент-Джозеф аралындағы өз қорғаныстарын тастап, күштерін Макинак аралында шоғырландырды. Жылдың қалған бөлігінде және 1813 жылдың көп бөлігінде британдықтар Макинак аралын бақылауда ұстады, себебі олар Детройтті де бақылауда ұстады, американдықтар Макинакқа шабуыл жасау үшін оны қайта басып алуы керек еді. 1813 жылдың 10 қыркүйегінде американдықтар Эри көліндегі шешуші теңіз шайқасында жеңіске жетті, бұл оларға Детройтті қайтарып алуға және Темза шайқасында британдықтар мен түпкілікті халықтардан құралған әскерді жеңуге мүмкіндік берді. Макинак аралын қысқа дейін қайтаруға экспедиция ұйымдастыру үшін жылдың соңына дейін уақыт жетпесе де, олар британдықтардың осы бекетке жабдықтау жолдарын үзіп тастады. 41-ші жаяу полкінің капитаны Ричард Буллок басқарған британдық гарнизон жартылай рационға отырды, сонымен қатар жергілікті жерден балық пен жүгері сатып алды, бірақ қыс соңында ауыр тапшылыққа тап болды.

Британдық қорғаныс

1814 жылдың ақпан айында Гленгарри жеңіл жаяу әскерінің подполковнигі Роберт Макдуоллға Макинакпен байланыс қайта орнату және постқа жетекшілік ету тапсырылды. Макдуоллдың алғашқы міндеті – Йорктан Йонг көшесі және Симко көлі арқылы Джорджия шығанағына құятын Ноттавасага өзеніне дейін жаңа жабдықтау жолын ашу болды. Ноттавасага, Матчедаш шығанағындағы Пенетангуишендегі бұрынғы бекетке қарағанда артықшылық танылды, тіпті Ноттавасагадан өту кезінде тастар мен сайлар кедергі келтіргенімен. Дегенмен, Симко көлінен Пенетангуишенге дейінгі 30 мильдік (48 км) жолды жақсарту қыс айларында дерлік мүмкін емес еді, ал Ноттавасагаға дейінгі құрлықтағы тасымалдау қысқарақ және жақсарту оңайырақ болды. Макдуоллдың отряды Корольдік Ньюфаундленд жасағының тоқсан адамынан, олардың көпшілігі теңіз жаяу әскері қызметіне үйренген, және төрт далалық зеңбірекпен он бір артиллерияшыдан тұрды. Ол сондай-ақ, сол кезде Сент-Джозеф аралында жөндеуден өтіп жатқан «Нэнси» шхунасының экипажын күшейту үшін Корольдік теңіз күштерінің жиырма бір теңізшісін және отыз батаэу құрылысына көмектесу үшін отыз ағаш шеберін алып келді. Макдуолл аралдың қорғанысын күшейтуге бұйрық берді. Қазіргі бекініс аралдың оңтүстік жағындағы портына басымдық білдіретін биік тізбекте орналасқан, бірақ оның өзі аралдың ең биік нүктесі – басқа орманды тізбекпен көрінетін еді. 1812 жылы британдықтар фортты капитуляцияға мәжбүрлеу үшін артиллерияны осы тізбекке сүйреп әкелді. Макдуоллдың әскерлері жоғарғы тізбекте қоршау және блокхаус салып, жаңа бекініске Форт-Джордж деп ат қойды. «Нэнсиді» канонерлік қайық ретінде қайта құру жоспарларынан бас тартылып, «Нэнси» Макинак аралы мен Ноттавасага арасында екі рет сапар шегіп, жабдықтама тасымалдады.

Америка жоспарлары

1814 жылы американдықтар солтүстік-батыс штаттар мен аумақтардағы британдықтар мен үндістер арасындағы тері саудасы одағын үзетуге бағытталған ірі әскери науқанның бөлігі ретінде аралды қайта басып алуға тырысты. Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Уильям Джонс Маккинакқа шабуыл жасауды қолдады, себебі бұл Эри көліндегі американдық эскадрильяның кемелеріне жұмыс беретін еді, әйтпесе соғыста олардың енді пайдалы рөлі болмас еді. Маккинакқа қайтару экспедициясы Детройтте дайындалды, ал бригадир-генерал Дункан МакАртур Хьюрон көлінің оңтүстік жағында Форт Гратиотты алдыңғы база ретінде құрды. Миссури территориясының губернаторы Уильям Кларк Миссисипи өзеніндегі Прайри-дю-Шиенде форт салуға экспедицияға жетекшілік етті. 21 маусымда американдықтардың Прайри-дю-Шиенді басып алғаны туралы хабар Маккинакқа жетті. Макдуолл өз гарнизонын әлсірету үшін Уильям Маккейдің (жергілікті подполковник шені бар) басқаруымен экспедиция жіберуге мәжбүр болды. 3 шілдеде коммодор Артур Синклердің басқаруымен бес американдық бриг және канонерлік кемелерден тұратын эскадрилья Детройттен шықты, олардың ішінде подполковник Джордж Кроганның басқаруымен 700 сарбаздық қону күші бар еді. Күш майор Эндрю Холмс басқарған тұрақты жаяу әскер батальонынан (АҚШ-тың 17, 19 және 24-ші жаяу әскерлерінің бес бөлінген ротасынан құралған) және полковник Уильям Котгрейв басқарған Огайо ополчениесінен құралған еріктілер батальонынан тұрды, сонымен қатар артиллерия бөлімшелері де болды. Американдық эскадрилья тікелей Маккинакқа барудың орнына, ең алдымен Мачдаш шығанағында британдықтардың Маккинакқа жабдықтау базасы бар екенін іздеді, американдықтардың ойынша ол Пенетангуишенде орналасқан. Ауа райы тұманды болғандықтан және американдықтардың бұл аймақпен таныс пилоттары болмағандықтан, көптеген аралдар мен суға батқан тастар бар шығанақта бір апта өткізді, бірақ ештеңе таппады. Шабуылға ұшыраудан қашынған Макдуолл Форт Маккинакқа 25 сарбазды, тағы 25 адамды блокхауста қалдырды, сондай-ақ бір 6 фунттық және бір 3 фунттық далалық зеңбіректерді де қалдырды. Америкалықтар орманнан ашық жерге шыққанда, британдық зеңбіректердің оңай нысанасына айналды. Кроган екі 6 фунттық зеңбірек әкелді, бірақ сол кезде Огайо еріктілерін британдықтардың сол жағын айналып өтуге, ал тұрақты жасақты британдықтардың оң жағындағы орман арқылы жіберді. Бұл маневрлер қиын жердің салдарынан өте баяу жүрді. Олар орындалып жатқанда, форттың батысында тағы бір американдық қону туралы жалған хабар Макдуоллды Ньюфаундленд және Мичиган жасақтарын кері қайтаруға мәжбүр етті, бірақ американдық тұрақты жасақ үндістердің шабуылына ұшырады. Он үш американдық қаза тапты, оның ішінде майор Холмс, капитан Исаак Ван Хорн және тағы бір офицер, ал елу бірі жараланды (оның ішінде тұрақты жасақтың екінші командирі капитан Бенджамин Деша), американдықтар шатасты. Осы уақытта Макдуолл өзінің артында қону болмағанын анықтады және қызыл киімді жаяу әскерін өз позицияларына қайтарды. АҚШ-тың тұрақты жасақтары арасындағы ауыр шығын мен шатасу, сондай-ақ Макдуоллдың жаяу әскерінің оралуы Кроганды өз әскерін орман арқылы жағажайға шегінуге бұйрық беруге мәжбүр етті. Екі жараланған американдық тұтқынға алынды. Америкалықтар кемелеріне қайтып, фортты соғыс аяқталғанға дейін британдықтардың қолында қалдырды.

Салдары

Американдық экспедиция кейіннен Ноттавасага өзеніндегі бекініні тапты және 15 тамызда Детройтке қайтар алдында оны басып алды. Британдықтар американдықтардың қолына тимеуі үшін Ноттавасага өзенінде паналаған "Нэнси" шхунасын суға батырды. Коммодор Синклер "Тигр" және "Скорпион" канонерлік кемелерін Макинақты блокадалау үшін қалдырды, келесі көктемге дейін гарнизонды қарсылықсыз бағынуға мәжбүрлеуді үміттенеді. Хьюрон көліндегі шайқаста екі кеме де британдықтардың қолға түсіп, бүкіл аймақ бойынша британдықтардың бақылауын нығайтты.

Мұра

АҚШ армиясының бес белсенді тұрақты батальоны (1-3 Inf, 2-3 Inf, 4-3 Inf, 2-7 Inf және 3-7 Inf) бұрынғы 17-ші, 19-шы және 24-ші АҚШ жаяу әскер полктерінің тарихын жалғастырады, олардың бөлімдері шайқасқа қатысқан. Канада армиясы ішінде Корольдік Ньюфаундленд Фенсиблінің тарихы мен мұрасы Корольдік Ньюфаундленд полкі (RNR) арқылы сақталған. 1812 жылғы соғыс үшін RNR-ға берілген үш шайқас құрметінің ішінде, полк 1812-1815 жылдардағы Канаданы қорғау театрлық құрметін алады, ол соғыс барысында, оның ішінде Маккинак аралы шайқасында көрсеткен қызметі үшін берілген. Маккинак аралы шайқасының көп бөлігі қазір 1898 жылы салынған Вавашкамо гольф клубы болып табылады.