Кіріспе
Малек Ұлттық мұражайы мен кітапханасы (کتابخانه و موزه ملی ملک) – Иранның Тегеран қаласындағы мұражай және ұлттық кітапхана. Малек Ұлттық кітапханасы мен мұражай институты (МҰҚМИ) – Иранның алғашқы жеке мұражайы және құнды қолжазбаларды сақтайтын алты ірі кітапхананың бірі. МҰҚМИ жинағы – ең жақсы қолжазбалар мен ирандық тарихи өнер туындыларының мол қоры. Институт Тегеранның мәдени-тарихи орталығы саналатын «Бағ-э-Мелли» тарихи аймағында орналасқан. Көбінесе МҰҚМ-ға көптеген университет студенттері мен зерттеушілер, сондай-ақ кітапхана мен мұражай мүмкіндіктерін пайдаланатын туристер келеді. Бұл кітапхана сол кездегі ең бай адам Хаджи Хусейн Аға Малек салған, Ирандағы ең ірі құнды қолжазбалар кітапханаларының бірі. Ол оны дәстүрлі парсы сәулет стилінде салған. Мұражайдың дамуына үлес қосқан Хаджи Хусейн Аға Малектың үлкен қызы Эсат Малек – ең ірі үлес қосушылардың бірі.
Malek National Museum and Library (کتابخانه و موزه ملی ملک) is a museum and national library in Tehran, Iran. Malek National Library and Museum Institution (MNLMI) is the first private museum of Iran, and one of the six large libraries holding the exquisite manuscripts. The MNLMI collection is a rich trove of the best manuscripts and Iranian historical artworks. The Institution is located in the historical precinct of “Bagh e Melli”, that is considered the cultural historical center of Tehran. Usually, the MNLM visitors are numerous university students and researchers, as well as tourists who enjoy its library and museum facilities. It is one of the biggest libraries of precious manuscripts in Iran, built by Hadji Hussein Agha Malek, the richest man in Iran at the time. He built it in a traditional Persian architecture style. One of the biggest contributors is Esat Malek Malek, Hadji Hussein Agha Malek's eldest daughter, who contributed to the museum's development.
Хадж Хосейн Ақа Мәлек
Хадж Хосейн Ақа Малек (1871-1972), МНЛМ-нің негізін қалаушы және демеушісі Тегеранда дүниеге келді және сол жерде қайтыс болды. 1908 жылы Хадж Хосейн Ақа Малек Мешхедте қолжазбалар мен басылған кітаптардан тұратын кітапхана ашты. Кейіннен ол кітапхананы Тегеранның Үлкен базары маңындағы үйіне көшіріп, оған қызығушылық танытқан ғалымдардың тегін кіруін қамтамасыз етті. МНЛМ-нің сенімдік актісінде Хадж Хосейн Ақа Малек МНЛМ-нің коммерциялық емес, халық арасында білім таратуға бағытталған мекеме екенін айқындаған. Сондай-ақ, ол өзінің кітапханасы ирандық және шетелдік зерттеушілердің барлығына қолжетімді болатынын атап көрсеткен.
Малек ұлттық кітапханасы мен мұражайы: Тарихи құндылықтардың қазынасы
Малек ұлттық кітапханасында баспа кітаптарымен қатар тарихи мерзімді басылымдар мен ғалымдар мен студенттерге көмектесетін қолжазбалар да бар. Малик ұлттық мұражайында б.з.б. бірінші мыңжылдықтан бері қазіргі күнге дейінгі Иран тарихының өнер туындыларының жинағы сақталған.
МНЛМ-нің мүмкіндіктері мен қызығушылықтары
1996 жылы Малек Ұлттық кітапханасы мен мұражайы Тегеранның Үлкен базары ауданындағы Малек үйінен Баг-э-Мелли ауданындағы қазіргі ғимаратына көшірілді. Алты қабатты жаңа ғимарат ислам архитектурасы мен өнерінің үлгілеріне сүйену арқылы салынған. Бұл тарихи көше екі шіркеу, от ғибадатханасы және мешіттің қасындағы синагог сияқты бірнеше ғимараттардың орналасқандығына байланысты "Діндер көшесі" деп белгілі. Ерекше сипаттамаларының арқасында бұл көше Тегеранға келетін күнделікті, отандық және халықаралық туристер үшін маңызды саяхат орталықтарының бірі саналады. Қалалық географиялық жағдайы бойынша, Имам Хомейни орталық метро станциясы, такси терминалы және Малек Ұлттық кітапханасы мен мұражайының жанында орналасқан екі автобус терминалы келушілер мен зерттеушілерге қолайлы жағдай жасап берді.