Кіріспе

Канадалық журналист (1936–1998)

Тара Сингх Хайер (15 қараша 1936 – 18 қараша 1998) – үндістандық-канадтық газет баспашысы және редакторы. Ол фундаменталистік зорлық-зомбылық пен терроризмді ашық сынағаннан кейін қанымен құрбан болды. Әсіресе, ол Air India Flight 182 рейсінің бомбалануы ісі бойынша сотта маңызды куәлік берді. Хайер Канададағы ең ірі және ең көне панджаби тіліндегі апталық газетті, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы панджаби тіліндегі жетекші газетті құрған. Газет Канада, АҚШ және Англияда таратылып, Хайер оны қатыгез экстремистік топтарға қарсы айқын пікір білдіру үшін тұрақты түрде пайдаланды. Ол Канадада өз қызметі үшін қастерлі өмірін берген тұңғыш және санаулы журналистердің бірі.

Жеке өмір

Хайер Панджабтағы шағын ауыл Падди Джагирде дүниеге келді. 1970 жылы ол Канадаға эмиграция жасап, 1978 жылы «Индо-Канадалық Таймс» атты қоғамдық газетін құруға дейін шахтер, мұғалім, жүк көлігі жүргізушісі, жүк тасымалдау фирмасының менеджері және журналист болып жұмыс істеді. 1988 жылы Хайер газетінде 1985 жылы Лондонда (Англия), Air India бомбалаудан кейін бірнеше ай өткен соң, досын көріп тұрғанда, панджаби тіліндегі «Des Pardes» газеті кеңсесінде болған әңгімеге құлақ салғанын жазды. Онда күдікті бомбалаушы Ажаиб Сингх Багри, «Des Pardes» газетінің редакторы Тарсем Сингх Пюревалға бомбаның 182 рейске қалай жеткізілгенін айтқан. Хайер бұл туралы 1988 жылдың сәуір айында, Багридің есімін алғаш рет атағанда хабарлады: «Егер сіздер әуеде жарылған Air India рейсін есіңізде болса, полиция осы оқиғаға қатысты Багриге қадағалау жүргізіп отыруы мүмкін». Шілдеде ол «Талвиндр Сингх [Пармар] пен Багридің осы іске қатысы бар» деп мәлімдеді. Тамыз айындағы санында ол нақтырақ айтты: «1985 жылы Англияда Багри Air India ұшағын жарылтуға қатысқанын ашық айтты». Оны газет кеңсесінде Харкират Сингх Багга атқан, ол кейіннен әрекет жасауға кінәлі деп танылды. Багга Air India бомбалауына қатысты күдіктілердің бірі болып шықты: ол қолданған .357 Magnum мылтығы Калифорниялық бір адамнан алынған, ол сонымен қатар Air India бомбалауы ісінде сотталған жалғыз адам Индержит Сингх Рейяттың үйінен табылған қарудың иесі болды. Хайер бұл туралы видеоға түсіріп, куәлік беруге дайын екенін мәлімдеді. Оқыс оқиғаға қарамастан, Хайердің әйелі Балдев балаларына газетті жалғастыру керектігін айтты; олар сол түні «Индо-Канадалық Таймс» кеңсесіне оралып, Хайердің қазасы туралы жаңалықпен бетін қайта жасады. Air India ісі бойынша жүргізілген тергеуден кейін, 2010 жылғы сот судьясы Джон С. Майордың баяндамасында полицияның куәгерді қорғауға жасаған әрекеттерінің нәтижесіздігі айтылды: «Тара Сингх Хайерге қатысты жағдайдан гөрі, RCMP-нің куәгерлерді қорғаудағы сәтсіздіктері көбірек көзге түседі». CJFE «Журналистикадағы ерлік үшін Тара Сингх Хайер сыйлығын» тағайындады, ол көбінесе қаза тапқан журналистерге олардың өлімінен кейін беріледі, бірақ әрқашан осылай бола бермейді. 2000 жылы журналист Гордон Дональдсон Хайерді Канаданың Даңқ залына енгізіп, ағылшын және француз тілдерінен басқа шыққан алғашқы канадалық етті. Сол жылдың мамыр айында Хайер Халықаралық баспасөз институтының соңғы 50 жылдағы баспасөз бостандығы үшін күрескен батырларының бірі ретінде таңдалды. Бұл сыйлықты американдық сенатор Тед Кеннеди табыс етті, ал оны Хейер отбасының атынан Дейв Хейер мен Изабел Мартинес Хейер қабылдады. 2010 жылы Жоғарғы Соттың бұрынғы судьясы Джон К. Майор Хайерді «терроризмге қарсы батыл күрескен адам» деп сипаттады.