Колумбиялық жазушы және саяхатшы Хорхе Исаакс Феррер
Jorge Isaacs
Жорж Айзекс: Колумбиялық жазушы, саяхатшы, әскери қызметкер. «Мария» романы – испан тіліндегі романтизмнің көрнекті туындысы. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбиялық жазушы және саясаткер
Colombian writer and politician
Хорхе Исаакс Феррер (1 сәуір 1837 – 17 сәуір 1895) – колумбиялық жазушы, саясаткер және әскери қызметкер. Оның жалғыз романы «Мария» испан тіліндегі әдебиеттегі романтизм ағымының ең белгілі туындыларының бірі болып саналады.
Jorge Isaacs Ferrer (April 1, 1837 – April 17, 1895) was a Colombian writer, politician and soldier. His only novel, María, became one of the most notable works of the Romantic movement in Spanish language literature.
Өмірбаян
Оның әкесі Джордж Генри Исаакс, ямайкалық ағылшын еврейі болған. Ол алғаш Чоко аймағына қоныстанды (бұл кезде ол Ұлы Колумбия немесе Жаңа Гранада Республикасының құрамында болған), онда алтын өндіру және Кариб теңізімен сауда арқылы байлық жинады. Содан кейін Кали қаласына көшіп, Симон Боливардан азаматтық алу үшін өтініш берді. Ол испан әскери-теңіз офицерінің қызы Мануэла Феррер Скарпеттаға үйленді. Ол сонымен қатар Кали маңындағы "La Manuelita" (әйелінің құрметіне аталған) және "El Paraíso" деп аталатын екі ранчоның иесі болды. Соңғысы "Мария" романының оқиғасының орын алатын жері болды. "El Paraiso" романдағы байланысына ерекше назар аудара отырып, мұражай ретінде сақталған. Хорхе Исаакс 1837 жылы Жаңа Гранада Республикасының Кибдо қаласында дүниеге келді. Ол біріншіде Калиде, содан кейін Попаян мен Боготада (1848-1852 жылдары) білім алды. Исаакс 1852 жылы бакалаврді бітірмей Сантьяго-де-Калиге оралды. 1854 жылы ол генерал Хосе Мария Мелоның диктатурасына қарсы Каука науқанында жеті ай бойы күресті. 1856 жылы Исаакс он төрт жастағы Фелиса Гонсалес Уманьяға үйленді, олардың көптеген балалары болды. Азамат соғысы кезінде оның отбасы экономикалық қиындықтарды бастан өткерді. Исаакс әкесі сияқты саудагер болуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Содан кейін ол әдебиетке бет бұрып, 1859-1860 жылдары алғашқы өлеңдерін жазды. Осы кезеңде ол тарихи тақырыпта бірнеше драмалық шығармалар жазды. 1860 жылы Исаакс тағы бір рет қаруға шақырылды, бұл жолы генерал Томас Сиприано де Москераға қарсы, Колумбия азамат соғысы кезінде Манизалес шайқасына қатысты. 1861 жылы Исаакстың әкесі қайтыс болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Исаакс әкесінің бизнесін басқару үшін Калиге оралды, бірақ олардың үлкен қарызда екенін көрді. Бұл оны әкесінің "La Rita" және "La Manuelita" ранчоларын сатуға мәжбүр етті, оларды Santiago Eder индустриалисі сатып алды. Исаакстың экономикалық қиындықтары оны Боготаға қайтарды, онда оның әдеби еңбектері жақсы қабылданатынын байқады. "El Mosaico" оқырмандар клубының мүшелері Исаакс өлеңдерін оқығаннан кейін оларды жариялауды ұсынды. Бұл жинақ 1864 жылы "Poesías" деген атпен жарық көрді. Сол жылы Исаакс Буэнавентура мен Кали арасындағы ат жолының құрылысын қадағалаушы болып жұмысқа орналасты және "Мария" романын жаза бастады. Осы шақта ол безгекке шалдықты. "Мария" 1867 жылы жарық көргеннен кейін Колумбияда және Латын Америкасының басқа елдерінде бірден үлкен сәттілікке ие болды. Осының нәтижесінде Исаакс Колумбияда танымал тұлғаға айналды және оның жаңадан келген даңқы оған журналист және саясаткер мансабын бастауға мүмкіндік берді. Журналист ретінде ол орташа консервативті көзқарастарға ие "La República" газетін басқарды, онда ол бірнеше мақалалар жариялады. Саясаткер ретінде ол алдымен Консервативтік партияға қосылды, бірақ кейіннен Радикалдық партияға ауысты. 1870 жылы ол Чилиге бас консул ретінде жіберілді. Колумбияға оралғаннан кейін ол Валле-дель-Каука саясатына белсенді қатысты, Колумбия Конгресінде аймақтың өкілі болды және 1876 жылы тағы бір азамат соғысына қатысты. Алайда оның саяси мансабы 1879 жылы консервативтік көтеріліске жауап ретінде өзін Антиокияның саяси және әскери басшысы деп жариялаған оқиғадан кейін аяқталды. Саясаттан кеткеннен кейін Исаакс 1881 жылы "Saulo" поэмасының бірінші кантосын жариялады, бірақ оны аяқтауға үлкермеді. Ол сонымен қатар Колумбияның солтүстігіндегі Магдалена департаментін зерттеді, онда маңызды көмір және мұнай кен орындарын тапты. Исаакс өмірінің соңғы жылдарын Толимадағы Ибаге қаласында өткізді, онда тарихи роман жазуды жоспарлаған. Ол 1895 жылдың 17 сәуірінде безгек салдарынан қайтыс болды.
His father was George Henry Isaacs, an English Jew originally from Jamaica. He first settled in Chocó (then part of either Gran Colombia or the Republic of New Granada), where he made a fortune from gold mining and trade with the Caribbean. He then moved to Cali where he applied for his citizenship from Simon Bolivar. He married Manuela Ferrer Scarpetta, daughter of a Spanish Navy officer. He also owned two haciendas near Cali, called "La Manuelita" (named after his wife) and "El Paraíso". The latter would provide the setting for María. "El Paraiso" has been preserved as a museum, with emphasis upon its relation to the novel. Jorge Isaacs was born in Quibdo, Republic of New Granada in 1837. He was first educated in Cali, then in Popayán and, finally, in Bogotá between 1848 and 1852. Isaacs returned to Santiago de Cali in 1852 without finishing his baccalaureate studies. In 1854 he fought for seven months in the Cauca Campaign against the dictatorship of General José María Melo. In 1856 Isaacs married Felisa González Umaña, who was fourteen years old at the time and they went on to have many children. During the time of the civil wars his family went through a period of economic hardship. Isaacs tried unsuccessfully to become a merchant as his father. He then turned to literature and wrote his first poems between 1859 and 1860. During that time he also wrote several dramas of historical theme. Isaacs took arms again in 1860, this time against General Tomás Cipriano de Mosquera, and saw action in the Battle of Manizales during the Colombian Civil War. In 1861 Isaacs's father died; when the war ended Isaacs returned to Cali to take over the administration of his father's businesses, but he found them deeply in debt. This forced him to auction off two of his father's haciendas "La Rita" and "La Manuelita", which were bought by the industrialist Santiago Eder. Isaacs's economic hardship took him back to Bogotá, where he found that his literary efforts were being well received. The members of the reader's club "El Mosaico" offered to publish his poems after Isaacs read them in one of their sessions. This compilation was published under the name Poesías in 1864. That year Isaacs took a job as the supervisor of the construction of a horse path between Buenaventura and Cali and started to write María. Around that time he also fell ill with malaria. When María was published in 1867 it became an immediate success both in Colombia and in other Latin American countries. As a consequence Isaacs became a well known personality in Colombia and his newly found fame allowed him to start a career as journalist and politician. As a journalist he directed the newspaper La República, of moderate conservative tendencies, in which he also published some articles. As a politician he first joined the Conservative Party, but later switched to the Radical Party. In 1870 he was sent to Chile as consul general. On his return to Colombia he was actively involved in the politics of Valle del Cauca, which he represented in the Colombian Congress, and in 1876 he fought in yet another civil war. However his political career ended in 1879 after an incident where he proclaimed himself political and military leader of Antioquia in response to a conservative revolt. After his retirement from politics Isaacs published in 1881 the first canto of the poem Saulo, although he was never able to complete it. He also explored the Magdalena Department, in the north of Colombia, where he found important coal and oil deposits. Isaacs spent the last years of his life in the city of Ibagué in Tolima where was planning to write a historical novel. He died of malaria on April 17, 1895.
Әдеби шығармашылық
Айзекстің әдеби шығармашылығы 1864 жылы жарық көрген өлеңдер кітабынан және оның жалғыз романы – «Мария» (1867) романынан тұрады. Бұл роман 19 ғасырдағы испандық-американ әдебиетінің ең көрнекті туындыларының бірі саналады. Романтикалық оқиғаларға негізделген кітаптың көңілді-мұңды (элегалық) әуені бар, ол Мария мен оның туысы Эфрайнның Валье-дель-Каукадағы трагикалық махаббатының оқиғасын баяндайды. Автор сияқты, Эфрайн да Валье-дель-Кауканы тастап, Боготада білімін жалғастыруға мәжбүр болады. Ол өзіне ғашық Марияны Валье-дель-Каукада қалдырып, алты жылдан кейін оралғанда онымен романтикалық қарым-қатынас жасайды. Эфрайн мен Мария бірнеше ай бірге тұрады, содан кейін жас жігіт білімін аяқтау үшін Лондонға кетеді. Алты жылдан кейін оралғанда Марияның қайтыс болғанын біледі. Кейбір авторлар Мария кейіпкерінің прототипі «Эль Параисо» немесе «Жәннат» ауданында тұрған Мария Мерседес Кабаль екенін айтады, ол кейін президент Мануэль Мария Маллариноның әйелі болған. Бұл туынды Шатобрианның шығармаларымен салыстырылған, сонымен қатар Эдгар Аллан Поның туындыларындағыдай, өмірдің күңкей сезіміне толы. Роман пейзаждың көркемдік бейнесімен, жазудың жоғары шеберлігімен ерекшеленеді. Оны 1920-1930 жылдардағы криолдық әдебиеттің алға басушысы деп санауға болады. «Мария» романы 1867 жылы жарық көргеннен кейін дереу танымал болды және 31 тілге аударылды. Колумбияда және Латын Америкасының басқа елдерінде Айзекс кеңінен танылды, бұл оның журналист және саясаткер ретінде мансабының өсуіне әкелді. Журналист ретінде Исаакс 1867 жылы «La Republica» газетін басқарды, газет орташа консервативтік бағыттағы саяси мақалалар жариялады.
Isaacs's literary work consists of his book of poems that he published in 1864 and his only novel, María (1867), considered one of the most outstanding works of Hispanic American literature of the 19th century. The book, based on romantic experiences, has an elegiac tone, and tells the story of the tragic love of Maria and her cousin Efrain, in Valle del Cauca. Like the author, Efrain must abandon Valle del Cauca to continue his studies in Bogota. He leaves his cousin Maria in Valle del Cauca, who he is in love with, and who he has a romance with when he returns six years later. Efrain and Maria live together for some months, after which the young man has to travel to London to finish his education. When he returns, six years later, Maria has died. Some authors affirm that the character Maria was inspired by Maria Mercedes Cabal who lived in the neighborhood "El Paraiso" or "Paradise" and would later become the wife of President Manuel María Mallarino. This work has been compared with that of Chateaubriand, but also has an ominous feeling of existence similar to that of Edgar Allan Poe. The novel is known for the feeling of the landscape, as well as for the artistic quality of the writing. It can be considered a precursor of the criollist books of the 1920s and 1930s. Maria was published in 1867 and had immediate success. It was translated into 31 languages. In Colombia as well as in other Latin American countries, Isaacs became a well recognized figure. This led to an expanded career as a journalist and politician. As a journalist, Isaacs directed, in 1867, the newspaper La Republica from a moderate conservative approach where they published articles of a political nature.
Құрмет
2013 жылдың 1 сәуірінде Google Хорхе Исаакстың 176 жылдығын doodle арқылы тойлады.
On 1 April 2013, Google celebrated Jorge Isaacs’ 176th Birthday with a doodle.