Кіріспе

Апалачиозавр (,/æ//p//ə/,/l//eɪ//tʃ//i//oʊ/'/s//ɔːr//ə//s/ APəLAYcheeohSORəs; "Апалачиялық кесіртке") – қазіргі Солтүстік Американың шығыс бөлігіндегі соңғы креда кезеңінің ортаңғы Кампан жасына жататын базалық эвтираннозавр теропод динозаврлар туысы. Басқа көптеген тероподтар сияқты, ол екі аяқты жыртқыш болған. Қазірге дейін жас жануардың қаңқасы ғана табылған, ол шамамен ұзындығы және салмағы 1 тонна болатын жануарды көрсетеді, бұл ересегінің әлдеқайда ірі болғанын көрсетеді. Бұл Солтүстік Американың шығысынан табылған ең толық зерттелген теропод. Апалачиозаврдың қазба қалдықтары Орталық Алабама штатының Демополис сазды қабаттарынан табылды. Бұл қабаттың жасы шамамен 77 миллион жылға жуық, соңғы креда кезеңінің Кампан жасының ортасы. А. montgomeriensis-ке жатқызылған қазба материалдары 2007 жылы Солтүстік және Оңтүстік Каролина штаттарының Донохо Крик және Тар Хил Кочман қабаттарынан да белгілі болды.

Ашылуы және атауы

Типтік үлгісі 1982 жылғы шілдеде Оберн университетінің геологы Дэвид Кинг тапқан. Бұл динозавр АҚШ-тың шығысындағы Аппалачия айманының құрметіне аталған, сондай-ақ Аппалахиозавр өмір сүрген ежелгі арал континенті де осы айманың атымен аталады. Екеуі де Аппалачи тауларының атымен байланысты. Туыс атауына грек тілінен алынған "саурос" ("кесіртке") сөзі кіреді, бұл динозаврлардың атауларында ең көп қолданылатын жұрнақ. Қазіргі таңда бір ғана белгілі түрі бар – А. montgomeriensis, ол Алабама штатының Монтгомери округінің құрметіне аталған. Бұл туыс және түр 2005 жылы палеонтологтар Томас Карр мен Томас Уильямсон тарапынан ресми түрде жарияланды.

Сипаттама

Апалахиозаврдың жас үлгісі шамамен ұзын және қазірге дейін ол тек жарым-жартылай қалдықтардан ғана белгілі, оның ішінде бас сүйегі мен төменгі жақ сүйегінің бөліктері, сондай-ақ бірнеше омыртқалар, жамбас сүйегінің бөліктері және екі аяқтың көп бөлігі. Бұл қалдықтар Алабама штатының Бирмингем қаласындағы МакВэйн ғылыми орталығында сақталады. Бас сүйектерінің арасында бірнеше ашық тігістер бар, бұл жануардың жас екенін көрсетеді. Оның бірнеше сүйегі сығылған, бірақ үлгі әлі де маңызды және көптеген ерекше сипаттамаларды көрсетеді. Олардың бірнешеуі бас сүйегінде анықталды, ал аяқ тырнақтарында денеге жақын жағында ерекше шығыңқылық байқалады. Мұрынның үстіңгі жағын бойлап алты төменгі қырқалар орналасқан, бұл Азиялық Алиорамусқа ұқсас, бірақ тираннозаврлардың көпшілігі мұрын мен маңдайдың үстінде әртүрлі дәрежеде әшекейлеуге ие. Табылған қалдықтардың барлығы жас жануарға тиесілі, яғни ересек жануардың мөлшері мен салмағы белгісіз. Апалахиозавр Солтүстік Американың шығыс бөлігіндегі басқа эутираннозавр, Дриптозаврдан, айтарлықтай ерекшеленеді және одан көбірек дамыған. Апалахиозаврдың қолдары туралы мәлімет аз. Ірі тираннозавридтердің қолдары мен саусақтары салыстырмалы түрде кішкентай, және екі функционалды саусағы бар. Апалахиозаврдың қол сүйегіне қатысты бірнеше хабарламалар болғанымен, ешқандай қол материалдары табылмады. Алғашқы реконструкцияларда оның үш үлкен саусағы бар ұзын қолдары болған, бірақ қазір олар әлдеқайда қысқа және тек екі саусағы бар деп есептеледі. Музейдегі экспонаттар сәйкес түзетілді, бірақ басқа да орындар бұрынғы теорияны қолдайды. Апалахиозаврдың сүйектерді сығу күші шамамен 32 500 Ньютонды немесе 7 193 фунтты бір шаршы дюймға тең.

Жіктеу

Апалахиозаврдың жалғыз белгілі үлгісі кладистика қолданылып, филогенетикалық талдаулар жүргізуге жеткілікті толық болды. Алғашқы талдау осы жануарға атау берілмей тұрып жасалды және Апалахиозаврдың Тираннозавридтер тұқымдасының Альбертозавриналар кішітұқымдасына жататынын көрсетті, оған Альбертозавр мен Горгозавр ғана кіреді. Бастапқы сипаттамада да кладистік талдау болды, ол A. montgomeriensis-ті Тираннозавридтерден тыс, базалық тираннозавроид ретінде анықтады.

Мүмкін патология

Құйрықтың екі омыртқасы біріккені анықталды, бұл, шамасы, қандай да бір жеңіл немесе ауыр жарақаттан кейін жаңа сүйек тіні өсуінің салдары болуы мүмкін.