Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Plyler v. Doe, 457 U.S. 202 (1982) – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ-тағы құжатсыз иммигрант балалардың білім алуына мемлекеттік қаржыландыруды жоққа шығарған штат заңын және тәуелсіз мектеп округінің әр студенттен мемлекеттік қаржыландырудың толықтырылмауына байланысты жылдық 1000 долларлық оқу ақысын алу әрекетін жойған маңызды шешімі болды. Сот осы шешімде иммиграциялық статусы бойынша балалардың құқықтарына назардағы шектеулер, мемлекеттік маңызды мүдделерді қамтамасыз ету мақсатында, рационалды негізде қарастырылуға тиіс екенін анықтады. Plyler v. Doe ісінің қолданылуы K–12 білім берумен шектелген. Toll v. Moreno сияқты басқа да істер мен 1996 жылғы «Заңсыз иммиграция реформасы және иммигранттардың жауапкершілігі туралы» заң кейбір штаттарға заңсыз иммигрант студенттеріне штат ішіндегі оқу ақысы, стипендиялар немесе мемлекеттік колледждер мен университеттерге қабылдану құқығын жоққа шығаратын заңдар қабылдауға мүмкіндік берді.
Plyler v. Doe, 457 U. S. 202 (1982), was a landmark decision in which the Supreme Court of the United States struck down both a state statute denying funding for education of undocumented immigrant children in the United States and an independent school district's attempt to charge an annual $1,000 tuition fee for each student to compensate for lost state funding. The Court found that any state restriction imposed on the rights afforded to children based on their immigration status must be examined under a rational basis standard to determine whether it furthers a substantial government interest. The application of Plyler v. Doe has been limited to K–12 schooling. Other cases and legislation such as Toll v. Moreno and the Illegal Immigration Reform and Immigrant Responsibility Act of 1996 have allowed some states to pass statutes that deny illegal immigrant students eligibility for in state tuition, scholarships, or enrollment at public colleges and universities.
Тарих
1975 жылы Техас штаты "АҚШ-қа заңды түрде қабылданбаған балалардың білімі үшін мемлекеттік қаражатты пайдалануға тыйым салды" (457 U. S. 202). Бұл саясат мектептерге мектепке түсуге тырысатын "рұқсаты жоқ" балаларды тіркеуден бас тартуға да мүмкіндік берді. 1977 жылы Тайлер тәуелсіз мектеп округі АҚШ-қа заңды түрде қабылданбаған шетелде туған студенттер оқу ақысын төлеуге міндетті болатын ереже енгізді. "Мектеп округінің саясатына сәйкес, балалар "заңды түрде қабылданған" деп есептелді, егер (1) олар АҚШ-та заңды түрде жүргенін көрсететін құжаттары болса, немесе (2) федералдық иммиграциялық органдар олардың мұндай құжаттарды алу процесінде екенін растаса."
In 1975 Texas "prohibited the use of state funds for the education of children who had not been legally admitted to the U. S" (457 U. S.202). The policy also allowed schools to deny enrollment of any "unauthorized" child seeking to attend the school. Then in 1977, the Tyler Independent School District instituted a policy mandating that foreign born students who were not considered to be legally admitted to the United States were required to pay tuition. "Under the school district's policy, children were considered "legally admitted" if (1) they possessed documentation showing that they were legally present in the United States, or (2) federal immigration authorities confirmed they were in the process of securing such documentation."
Қорытынды
1975 жылы Техаста білім беру заңдарына енгізілген өзгерістер АҚШ-қа заңды түрде кірмеген балаларды оқытуға арналған мемлекеттік қаражатты тоқтатып, жергілікті мектеп округтеріне мұндай оқушыларды қабылдаудан бас тартуға рұқсат берді. Жоғарғы соттың 5-ке 4 дауысымен қабылданған шешімде бұл саясаттың 14-ші түзетуді бұзатыны айтылды, себебі заңсыз көшіп келген балалар "кез келген қарапайым мағынада" адам болып есептеледі және егер оны дәлелдейтін маңызды мемлекеттік мүдде көрсетілмесе, кемсітушілікке қарсы қорғалуға құқылы. Көпшілік сонымен қатар, осы балаларға тиісті білім беруден бас тарту "біздің елде сауатсыздардың бір тобын құруға және оны мәңгі сақтауға" әкеліп соқтыратынын, бұл жұмыссыздық, әлеуметтік көмек және қылмыс мәселелерін ушықтырып, қосымша шығындарға себеп болатынын атап өтті. Дissenting opinion (келіспеушілік пікір) де бұл таласқа қатысты мәлімдемені жоққа шығарды және сотпен келісіп, "14-ші түзетудегі тең қорғалу ережесі осы елге заңсыз кіргеннен кейін мемлекеттің "қарауында" жүрген иммигранттарға да қолданылады" деген тұжырымға келді. Алайда, бас судья Бергер өз келіспеушілігінде заңсыз көшіп келгендердің балаларын қабылдау немесе қабылдамау мәселесі сот емес, Конгресс шешімінде болуы керек екенін, себебі бұл конституциялық емес, саяси мәселе екенін мәлімдеді. Бергер сондай-ақ, "Тең қорғалу ережесі әртүрлі санаттағы адамдарға бірдей қарауды міндеттемейді" және Техас штатының елде заңды және заңсыз тұратын адамдарды ажыратуға заңды негізі бар екенін айтты. Уильям Ренквист бұл шешімге соншалықты наразы болды ki, конференцияда заңсыз көшіп келген балаларды "суға батқандар" (wetbacks) деп атады, бұл соттағы жалғыз ақ емес судья Тургуд Маршалды ашуландырды. Бұл іс Техас штаты мен белгілі бір және белгісіз шетелдік балаларға қатысты іспен бірге қарастырылды.
Revisions to education laws in Texas in 1975 withheld state funds for educating children who had not been legally admitted to the United States and authorized local school districts to deny enrollment to such students. A 5–4 majority of the Supreme Court found the policy to violate the Fourteenth Amendment, as illegal immigrant children are people "in any ordinary sense of the term" and therefore had protection from discrimination unless a substantial state interest could be shown to justify it. The majority also observed that denying the children in question a proper education would likely contribute to "the creation and perpetuation of a subclass of illiterates within our boundaries, surely adding to the problems and costs of unemployment, welfare, and crime". The dissenting opinion also rejected that claim and agreed with the Court that "the Equal Protection Clause of the Fourteenth Amendment applies to immigrants who, after their illegal entry into this country, are indeed physically 'within the jurisdiction' of a state". However, in his dissent, Chief Justice Burger asserted that issues of whether or not to admit children of illegal immigrants should be delegated to Congress and not the judiciary, as it is more a policy issue than a constitutional one. Burger further argued that the "Equal Protection Clause does not mandate identical treatment of different categories of persons" and that Texas did in fact have a legitimate reason to seek to distinguish between individuals who were residing in the country legally versus illegally. William Rehnquist was so disgusted by the decision that he referred to illegal immigrant children as "wetbacks" in conference, which angered Thurgood Marshall, the only non white justice on the court. This case was decided together with Texas v. Certain Named and Unnamed Alien Children.
Салдары
2022 жылдың мамырында Техас губернаторы Грег Эбботт «Доббс Джексон әйелдер денсаулық сақтау ұйымы» ісі бойынша жобалы пікір жарияланғаннан кейін, осы істі қайта қарауға ниетті екенін білдірді. Әділет Сэмюэл Алито жазған жобалы пікірде аборт құқығы Конституцияда тікелей қорғалмағандықтан «Ро против Уэйд» ісінің күші жойылмақ, соның нәтижесінде штаттар осы құқықтарды қорғау немесе шектеу мәселесін өздері шеше алады. Эбботт бұл қағиданың иммигранттардың білім алу құқығына да қатысты екенін, себебі ол тек «Плайлер» шешімімен бекітілген, Конституциялық құқық емес екенін мәлімдеді.
In May 2022 Texas Governor Greg Abbott expressed interest in attempting to overturn the case, following the leak of the draft opinion in Dobbs v. Jackson Women's Health Organization. The draft opinion, written by Justice Samuel Alito, would overturn Roe v. Wade on the basis that abortion rights were not explicitly protected in the Constitution and thus would allow states to determine whether to protect or restrict those rights. Abbott stated the same would apply to the rights to education for immigrants, which is only established by Plyler and not a constitutional right.