Кіріспе

Эли Карафоли (15 қыркүйек 1901, Верия, Салоника Вилайеті, Осман империясы – 24 қазан 1983, Бухарест, Румыния) – румыниялық талантты инженер және ұшақ құрастырушы. Ол аэродинамика саласындағы алғашқы дамуға зор үлес қосушы саналады.

Алғашқы жылдары, білім

Қарафоли аромандық текті болған. 1915 жылы Грекиядан Битолаға, содан кейін Бухарестке кетіп, Георге Лазар орта мектебінде оқыды. 1919 жылы Бухарест политехникалық университетіне түсіп, электротехника мамандығы бойынша бітірді. Ол Париж университетінде оқуын жалғастырды, сонымен қатар Франциядағы Сен-Сир-л’Экольдегі Аэротехникалық институтында жұмыс істеді. 1928 жылы «Аэродинамикалық көтеру теориясына үлес» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, философия докторы ғылыми дәрежесін алды.

Румыниядағы қызмет

1928 жылы Карафоли Бухарестке оралды, онда ол Политехникалық университетінің оқытушылар құрамына қосылып, Аэродинамика кафедрасын құрды; кейін 1936 жылы толық профессор атағына ие болды. Осы жерде ол Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы алғашқы жел туннелін салып, сондай-ақ, үстінқы жылдамдықпен ұшатын ұшақтардың қанат пішіндерін есептеуге арналған теориялық негіздерді жасады. 1930 жылдан 1937 жылға дейін Карафоли Брашовтағы Industria Aeronautică Română компаниясында жұмыс істеді. Blériot Aéronautique компаниясынан келген Lucién Virmoux-пен бірлесіп, ол IAR CV 11 – бір орынды, төмен қанатты моноплан истребитель ұшағын жобалады. 1931 жылы капитан Ромео Попеску ұшқыш әуе жылдамдығы бойынша рекорд жасауға тырысып, ұшақтың прототипін сынақтан өткізді, бірақ ұшақ апатқа ұшырап, ұшқыш қаза тапты. Карафоли сонымен қатар IAR 14 және IAR 15 ұшақтарын жобалады, ал 1937 жылы премьер-министр Арманд Калинескуның тапсырмасымен легендарлық IAR 80 истребитель ұшағын әзірлеуді бастады.

Тану

1948 жылы Румын академиясының мүшесі болып сайланды. 1949 жылы академияның қолданбалы механика институтының директоры болды. Карафоли 1968 жылдан 1970 жылға дейін Халықаралық Астронавтика Федерациясының президенті болды. 1971 жылы ол Анри Коандамен бірге Бухарест политехникалық университетінің авиациялық инженерлік факультетін қайта ұйымдастырып, оны механикалық инженерлік факультеттен бөліп шығарды. Карафоли Луи Бреге сыйлығымен (Париж, 1927), Гаусс медалімен және Аполлон 11 медалімен (1971) марапатталды.