Кіріспе

Кепиер ауруханасы (нақтырақ айтқанда, Кепиердің Сент-Джайлз ауруханасы) – Англияның Дарем қаласындағы Кепиерде орналасқан ортағасырлық аурухана.

Гильскейтте құрылған

Аурухана Гильсгейтте, Даремде епископ Фламбард тарапынан "осы ауруханаға кіретін кедейлерді күту үшін" қайырымдылық үйі ретінде құрылды. Ол Құдайға және қайыршылар мен мүгедектердің қасиетті қамқоршысы – Киелі Жайлға арналды. Бірінші ауруханалық шапель (қазіргі St Giles Church, Gilesgate) 1112 жылдың маусым айында қасиеттелді. Бастапқы ғимараттар ағаштан немесе тоқылған талдар мен саз қоспасынан салынған. Фламбард аурухананы түрлі жерлермен, соның ішінде Кальдекоттс сарайымен, Дурхамның Миллберн өзеніндегі диірменмен және оның он бес ауылынан жиналған астықпен қамтамасыз етті. Финшальдық Годрик Финшальға қоныстанғанға дейін аурухана шіркеуінің есік сақшысы болды. Джеффри Руфус Дарем епископы болды. Руфус Уильям Куминды кеңсе қызметкері ретінде жұмысқа алды, ол Руфустың 1140 жылы қайтысынан кейін Шотландия королі Дэвид I-мен бірге Дурхам епископтығын басып алу үшін сөз байласты. Дэвид Англия епархиясын бақылауға тырысып, Дурхамға өзінің канцлері Куминды орнатты. 1143 жылдың наурыз айында Кумин Папа Иннокентий II тарапынан анафемаға ұшыратылып, оның игіліктерінен айырылды. 1144 жылы дұрыс сайланған епископ Вильгельм Сент-Барбара, Дурхамға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін Куминнің адамынан жеңілген соң, Сент-Джайлз шіркеуіне шегініп, нығайтуға мәжбүр болды. Епископ Сент-Барбара және оның серіктері содан кейін Бишоптон қамалына қайтты. Куминнің адамы кейін жақын маңдағы аурухананы қиратты. 1144 жылы Кумин дауды реттеу бойынша келіссөздер жүргізіп, Дурхамға деген талаптарынан бас тартты.

Кепиердегі құрылыс

Аурухана шамамен 1180 жылы епископ Хью ле Пуисеттің бастамасымен Кепиерде, Wear өзенінің жанында қайта құрылды. Онда он үш бауырластан тұратын ұжым болды, олар шамамен он үш (еркек) науқасқа, сондай-ақ саяхатшылар мен паломниктерге қызмет көрсетті. Пуисет Клифтон ауылы, Вирдейлдегі қорғасын кеніші, Ньютон жеріндегі торфты батпақ және епископтың ауылдарынан алынатын астыққа (гилликорн) қосымша құқықтар сияқты қосымша жерлерді сыйлады. Аурухананың қаржылық тұрақтылығын арттыру мақсатында Пуисет Сент-Джайлз қалашығын құруға рұқсат беретін жарлық шығарды, ол қазіргі Гильскейттің ядросы болды. Бұл қалашыққа Кальдекотт пен Клифтоннан келген көптеген тұрғындар (бургерлер) тартылды. Кепиер жиі шекаралық аймақтың саяси оқиғаларына тартылып, Эдуард I және королева Изабелла солтүстікке сапарларында аурухана тоқтаған. Кепиер шотландтардың шабуылдарына ұшырады, 1315 жылы Дурхемнен тауарлар тоналып, Кепиердің солтүстікке қарайғы иеліктеріне шабуыл жасалды.

Тарату

Кепьер ауруханасы 1535 жылы Генри VIII-нің монастырлар туралы «Валор Экклезиастикус» зерттеуінің бөлігі ретінде тексерілді. Ол епархиядағы ең бай аурухана екені анықталды, өзінің жылдық кірісінің 25% -ын, яғни 186 фунт стерлинг 0 шиллинг 10 пенниді қайырымдылыққа жұмсады. Кепиер төрт хор капелланы мен 10 тұрғынды ұстады және қақпаларында кедейлерге жылына 16 фунт 5 шиллинг мөлшерінде ақша таратып берді. Генри кішігірім монастырь үйлерін (Кепиерді де қоса) жабуға бұйрық берді, бұл Грейстің Қажылық көтерілісіне алып келді. Аурухананың басшысы Дарем епископын осы көтеріліске қарсы тұруда қолдады, бірақ оның (әйелдері жоқ) басқарушысы сэр Джон Булмер көтеріліске қатысқаны үшін өлім жазасына кесілді. 1539 жылғы заңдар Kepier-ді де қамтитын кейбір ауруханаларға қатысты шектеулерді күшейтті, бірақ Шерберн және Гретам ауруханаларын сақтап қалды. Кепиер және оның жерлері Генридің мемлекеттік хатшысы сэр Уильям Пейджетке берілді, бірақ олар көп ұзамай патшалыққа қайтарылды, содан кейін шотландтық Джон Кокберн Ормистон сияқты бірнеше жеке тұлғаларға тиесілі болды.

Ғимараттар мен жолдар

Бірінші аурухана шіркеуі Гилсгейттегі Сент-Джайлз приход шіркеуі ретінде бүгінге дейін қолданылуда. Бірінші аурухананың басқа ғимараттары сақталған жоқ. Кейпиердің иелері, Хит отбасы, аурухана орнына маңызды өзгерістер енгізді, оның ішінде бақтар салып, шіркеу мен емхана орналасқан жерге сарай салды. 1827 жылға қарай бұл үй «Кепиер мейрамханасы» немесе «Ақ аю» атанды. Кейпиер диірмені 1870 жылға дейін сақталды, содан кейін өрт сөндірілді. Аурухана орнынан қақпа үйі толығымен сақталған, сарай қираған күйінде, ал шаруа үйі жеке меншікте пайдаланылуда. Қазіргі таңда бұл орын І және ІІ* санаттағы ескерткіш ретінде тіркелген және «Қорғалатын ескерткіштер» тізіміне енгізілген. Кейпиер, Гилсгейт және Кальдекоттегі ауруханалар мен Клифтон арасындағы көптеген жолдар (қазіргі Хай Грандж (қазіргі Джайлсгейт Мур) және Лоу Грандж (қазіргі Каррвилл) аймақтарында) жаяу және атты жолдар ретінде сақталған. Хай Гранджтағы ондық қойма, онда Кейпиердің астығы сақталған, 1964 жылға дейін қолданыста болды.