Зион Каньоны – Юта штатындағы терең шатқал. Вирджин өзенімен қазылған, Zion ұлттық паркінің бөлігі. Табиғи амфитеатр, Narrows және табиғат көрікті жерлері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сион каньоны (сонымен қатар Кіші Сион, Мукунтувеап, Му Луон Ту Веап және Тіке каньон деп аталады; "weap" сөзі пайют тілінде "каньон" деген мағынаны білдіреді) – АҚШ-тың Юта штатының оңтүстік-батысындағы Виргин өзенінің Солтүстік саласымен қазылған терең және тар шатқал. Каньонның көбі Сион ұлттық саябағының батыс жартысында орналасқан.
Zion Canyon (also called Little Zion, Mukuntuweap, Mu Loon' Tu Weap, and Straight Cañon; weap is Paiute for canyon) is a deep and narrow gorge in southwestern Utah, United States, carved by the North Fork of the Virgin River. Nearly the entire canyon is located within the western half of Zion National Park.
Сипаттама
Каньонның басталуы әдетте Синавава ғибадатханасы ретінде белгіленеді, ол тік қабырғалы табиғи амфитеатр, тереңдігі шамамен 914 метрге жетеді. Дегенмен, каньон өзеннің бастауынан әлдеқайда жоғарырақ басталып, 26 шақырым (16 миль) оңтүстікке қарай Тарлық арқылы ғибадатханаға дейін созылады. Бұл жерде көктемгі су тасқыны мен қатты жаңбырдан кейін Солтүстік саласының маусымдық арнасы биік сарқырамадан құлайды. Содан кейін алқап ұлттық саябақ арқылы оңтүстік-батысқа қарай жалғасып, кейбір жерлерде тереңдігі 610 метрге жетеді. Каньон шетінде шөлдік ландшафт басым болса, каньон төңірегі орман мен Солтүстік Виргин өзенімен суарылатын жағалау аймағын қолдайды. Алқап Пайн-Крик каньонымен бірігіп, ұлттық саябақтан шығып, Юта штатының Спрингдейл қаласынан өтеді. Каньонның соңы Виргин өзенімен кездеседі, ол Мед көлінен солтүстік-шығысқа қарай 161 шақырым (100 миль) қашықтықта орналасқан, және осы көлге құяды. Сион каньоны және Сион Маунт Кармел тас жолы – каньон арқылы өтетін екі маңызды жол. Сион каньоны Синавава ғибадатханасында аяқталады, ал өзен жағалауындағы серуендеу жолы өзен бойымен жоғары қарай Сион Тарлығының төменгі бөлігіне дейін созылады. Тарлықтың жоғарғы бөлігіне апаратын жаяу жолдар бар, онда каньон төңірегінің ені шамамен 6 метрге жетеді. Су деңгейі төмен болған кезде Тарлықта жаяу жүруге рұқсат етіледі, бірақ қатты жаңбырдан кейін су тасқынының күрт көтерілуі мүмкін екені белгілі. Сион каньонының дренаждық аймақтарының көп бөлігінде топырақ қабаты аз немесе мүлдем жоқ, бұл қысқа, бірақ күшті дауыл ағысына себеп болады. Керісінше, негізгі Сион каньонының көп бөлігі 305 метрге жуық ені бар және өзен арқылы әкелінген шөгінділерге толы. Каньондағы өзенге құятын салалар: Дип, Колоб, Гус, Пайн және Оак ағындары.
The beginning of the canyon is usually delineated as the Temple of Sinawava, a vertical walled natural amphitheater nearly 3000 feet (914 m) deep. The canyon begins much further upstream, however, and runs southward about 16 mile (26 km) through the Narrows to reach the Temple, where a seasonal tributary of the North Fork plunges over a tall waterfall during spring runoff and after heavy rain. The gorge then runs southwest through the national park, approaching 2000 feet (610 m) deep in places. While the canyon rim is dominated by desert, the canyon floor supports a forest and riparian zone watered by the North Fork Virgin River. The gorge then merges with Pine Creek Canyon as it winds out of the national park and past the community of Springdale, Utah. The canyon's end is where it meets the Virgin River; some 100 mile (161 km) northeast of Lake Mead, into which the river ultimately flows. Zion Canyon Drive and Zion Mount Carmel Highway are the two major roads throughout the canyon. Zion Canyon Drive ends at the Temple of Sinawava, where the Riverside Walk trail follows the river upstream to the lower end of the Zion Narrows. Hiking trails further upstream descend into the Narrows, where the canyon floor is, on average 20 feet (6 m) wide. Hiking is permitted in the Narrows when water levels are low enough; however, flash floods are known to rise quickly following heavy rainstorms. Many areas in the drainage of Zion Canyon have little or no soil cover, contributing to extremely brief but heavy storm runoff. In contrast, the floor of most of the main Zion Canyon is close to 1000 feet (305 m) wide and is rich with river deposited sediments. Tributaries to the river within the canyon include Deep, Kolob, Goose, Pine, and Oak Creeks.
Геология және тарих
Геологиялық тұрғыдан Сион каньоны – Навахо құмтасынан тұратын Колорадо үстіртінің бір бөлігі. Ол алғаш көтерілген кезде көптеген жарықтар мен сынықтарға толы болды, олардың бірін Виргин өзенінің Солтүстік саласы кесіп өтіп, Сион каньонын құрады. Өзеннің орташа ағысы тым әлсіз болғандықтан, каньонды кесудегі ең басты күш – өзен болды, көбінесе кенеттен болатын су тасқындары арқасында. Бұл салыстырмалы түрде жылдам тереңдеу көптеген маусымдық салаларды аспалы аңғарлармен қалдырды. Ірі салалардың кейбіреуі аңғар төмендігіне жуық деңгейге дейін тереңдей түсті. Эрозия каньон қабырғаларын қалыптастырып, табиғи аркалар мен басқа да тау жыныстары формаларын жасады. Виргин өзенінің тағы 305 метрдей тік жартасты эрозияға ұшыратуға болатынына сенімді. Массалық ыдырау, көбінесе каньон қабырғаларындағы жарықтарға мұз кіріп, кеңейіп жаруынан туындайды, бұл аңғарды кеңейтеді. Навахо құмтасы эрозияға оңай ұшырайды және өте кеуекті. Каньон бойында тұрақсыз геология кең таралған, ал кейдегі тасқын көшкіндері каньонда су тоғандарын құрады, соңғысы шамамен 4000 жыл бұрын болған. Каньонның тым тереңдігіне байланысты, айналасындағы жер асты суларымен толықан көптеген бұлақтар бар, бұл каньонда жыл бойы су ағып тұруына мүмкіндік береді. 1850 жылдардың соңында мормондар Төменгі Виргин өзені аймағынан көшіп келді. Мормон қоныс салушыларының бірі Исаак Бехунин осы каньонға ат қойған. Каньонға тамашалап қараған Бехунин: «Адам осы ұлы соборлардың арасында, адам қолымен салынған шіркеудегідей, Құдайға құлшылық ете алады; осы – Сион», – деген екен, бірақ басқаша айтылған нұсқалары да бар. «Сион» термині Киелі кітапта жиі кездеседі және нақты да, метафоралық да мағынада қолданылуы мүмкін. Көптеген христиандар үшін бұл – Құдайдың тыныштық, қауіпсіздік және демалыс орны ретінде белгілеген жері. Зерттеуші Джон Уэсли Пауэлл каньонның жергілікті аты болған «Мұкунтувеап» деген атауды енгізген. 1909 жылы каньон алғаш рет ұлттық ескерткіш деп жарияланды, ал 1919 жылы – ұлттық саябақ деп жарияланды. Пайн-Крик каньоны мен Төменгі Сион каньонын кесіп өтетін Сион-Кармел тас жолы алғаш рет 1930 жылы ашылды.
Geologically Zion Canyon is part of the Navajo sandstone Colorado Plateau, which contained many joints and cracks when first uplifted, one of which was cut by the North Fork of the Virgin River to become Zion Canyon. The river was the largest force in cutting the canyon, mostly by flash floods, as the average flow of the river is very light. This relatively quick downcutting has left many seasonal tributaries with hanging valleys. Some of the largest tributaries have cut down to nearly an equal elevation as the valley floor. Erosion continues to sculpt the canyon walls, creating natural arches and other rock formations. It is believed that there is another 1000 feet (305 m) of vertical bedrock that the Virgin River can still erode. Mass wasting, often caused by ice wedging into cracks in the canyon walls, is another force that widens the valley. The Navajo Sandstone formation is easily eroded and is known to be very porous. Unstable geology is prevalent throughout the canyon, and occasional rockslides have formed impounded lakes in the canyon, the most recent of which was roughly 4,000 years ago. Owing to the extreme depth of the canyon, there are many springs fed by the surrounding groundwater, permitting water in the canyon to run year round. Mormons migrated from the lower Virgin River area in the late 1850s. One of the Mormon settlers, Isaac Behunin, is credited with naming the canyon. While admiring the canyon, Behunin reportedly stated, "A man can worship God among these great cathedrals as well as he can in any man made church; this is Zion", though another wording is also reported. The term Zion is found frequently throughout the Bible and can refer to both a literal and a figurative place. For many Christians, it represents a place appointed by God for peace, safety, and rest. Explorer John Wesley Powell is credited with the name Mukuntuweap, supposedly the native name of the canyon. In 1909, the canyon was first declared a national monument, and in 1919 it was declared a national park. The Zion Mount Carmel Highway, cutting through Pine Creek Canyon and lower Zion Canyon, first opened in 1930.