Кіріспе

Американдық палеоантрополог Тим Д. Уайт (24 тамыз 1950 жылы туған) – американдық палеоантрополог және Берклидегі Калифорния университетінің интегративтік биология профессоры. Ол ең белгілісі Ардипитек рамидустың типтік үлгісі – Ардиді тапқан командаға жетекшілік еткенімен танымал, ол 4,4 миллион жыл бұрынғы, адамның ықтимал ата-бабасы. Осы жаңалықтан бұрынғы карьерасы, ашушы Дональд Йохансонмен бірге Люсиді австралопитек афаренсис ретінде зерттеген жұмысымен ерекшеленді.

Мансап

Тимоти Дуглас Уайт 1950 жылы 24 тамызда Лос-Анджелес округінде, Калифорния штатында дүниеге келді және көрші Сан-Бернардино округінің Арроухед көлінде өсті. Ол Калифорния университетінде, Риверсайдта биология және антропология мамандықтары бойынша білім алды. Мичиган университетінен физикалық антропология саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. 1977 жылы Уайт Берклидегі Калифорния университетінің антропология кафедрасында жұмыс істеді, кейін университеттің интегративтік биология кафедрасына ауысты. Уайт адам палеонтологиясы және остеология курстарын оқыды. 2022 жылдың көктемінде зейнеткерлікке шыққан профессор. Ол Адам эволюциясы зерттеу орталығының директоры және Берхан Асфау, Йонас Бейен және Гидай ВольдеГабриэльмен бірге Орта Ауаш зерттеу жобасының бірлескен директоры. Уайт көптеген палеоантропологтарға сабақ берді және оларға жетекшілік етті, олардың ішінде Берхан Асфау, Уильям Генри Гилберт, Йоханнес Хайле Селасси, Ген Сува және Калифорния университетінің, Берклидегі мыңдаған студенттері бар. 2013 жылдан бері Уайт Ұлттық ғылым білімі орталығының кеңесшілер кеңесінің мүшесі. Уайт жергілікті халықтардың қалдықтарын қадірлемей, жөнсіз пайдаланғаны айыпталды. Калифорнияның жергілікті халықтарының өкілдері оның Американың жергілікті халықтарының қабірлерін қорғау және қайтару туралы заңға (NAGPRA) сәйкес келмегенін мәлімдеді, бірақ ешбір сот мұндай шешім қабыламады. Калифорнияның жергілікті американдық мұра комиссиясының төрағасы Лора Миранда NAGPRA кодексін бұзуды "адамгершілік, этикалық және құқықтық бұзушылық" деп бағалады. Ол оқу процесінде адам сүйектерін оқу құралы ретінде пайдаланды, бірақ оны адам сүйектерін абайсызда және салқындаумен қабылдады деп айыптады.

Ынтымақтастықтар

1974 жылы Уайт Кениядағы Куби-Форада Ричард Ликидің командасымен жұмыс істеді. Лики Уайттың жұмысына әсерленгендіктен, оны анасы Мэри Ликиге ұсынды, ол Танзаниядағы Лаетолиде табылған гоминидтердің қазбаларын зерттеуге көмектесу үшін қажет болды. 1977 жылы Уайт Калифорния университетінде (Беркли) жұмысқа орналасып, Дж. Десмонд Кларк пен Ф. Кларк Хауэллмен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 1994 жылы Уайт 4,4 миллион жылдық Ардипитек рамидустың қазбасын тапты, бұл бұрын қазбалық дәлелдері жоқ кезеңдегі адамның ықтимал ата-бабасы еді. Эфиопиядағы Аваш өзенінің жанында ол «Арди» деп аталған, жартылай толық сақталған әйел қаңқасын тапты. Ол осы сипаттаманы жариялауға дайындауға шамамен 15 жыл жұмсады. 1996 жылы Уайт палеонтолог Берхан Асфаумен бірге 2,5 миллион жылдық BOU VP 12/130 Australopithecus garhi түрінің қазбаларын тапты, бұл H. habilis құралдарын қолдану және жасаудан 100 000-дан 600 000 жыл бұрын пайда болған деп саналады.