Тағам өнімдерінің құрамы туралы мәліметтер

Кіріспе

Тамақ өнімдерінің құрамы туралы мәліметтер кестесі

Тамақ өнімдерінің құрамы туралы мәліметтер (сонымен қатар тағамдық ақпарат панелі және басқа да ұсақ өзгерістер) – көптеген елдерде қаптамаланған тағамдардың көпшілігінде міндетті түрде болуы тиіс, олар тағамда қандай қоректік заттар мен басқа да ингредиенттер бар екенін (қайсыларын шектеу керек және қайсыларын жеткілікті мөлшерде алу керек екенін) көрсетеді. Мәліметтер әдетте ресми тамақтану бағалау жүйелеріне негізделген. Көптеген елдер сондай-ақ жалпы білім беру мақсатында жалпы тамақтану бойынша нұсқаулықтар жариялайды. Кейбір жағдайларда, нұсқаулықтардағы диеталық талаптар нақты тағамдардың құрамында көрсетілген қоректік заттарға қарағанда әртүрлі болуы мүмкін. Тамақ өнімдерінің құрамы туралы мәліметтер – заңмен талап етілетін немесе өндірушілер қолданатын тағам таңбаларының көптеген түрлерінің бірі. Олар алғаш рет АҚШ-та 1994 жылы, ал Ұлыбританияда 1996 жылы енгізілді.

Канада

Канадада 2003 жылы қабылданған ережелердің бір бөлігі ретінде стандартталған "Құрамы туралы мәліметтер" белгісі енгізілді және 2005 жылдың 12 желтоқсанында көптеген алдын ала қаптамаланған азық-түлік өнімдері үшін міндетті болды. (Шағын бизнеске ақпаратты ұсыну үшін 2007 жылдың 12 желтоқсанына дейін мерзім берілді.) Елдегі азық-түлік таңбалау заңдарына сәйкес, барлық ақпарат, соның ішінде құрамы туралы мәліметтер, елдің екі ресми тілінде – ағылшын және француз тілдерінде жазылуы тиіс. Квебек провинциясы екі тілді таңбалауға қатысты ерекше талаптарға ие, олардың ең бастысы – француз тілі өнім таңбаларында басым тіл болуы керек. Канадалық реттеулер құрамы туралы мәліметтер кестесіндегі (NFT) деректердің орналасуын қатаң бақылайды. Әрбір азық-түлік қаптамасы үшін қолдануға болатын әртүрлі форматтар бар. Форматтарды таңдау үшін иерархия қолданылады (28 негізгі формат және әрқайсысы үшін 2-7 қосалқы формат). Осының нәтижесінде стандартты (тік) форматтар көлденең және түзу форматтардан бұрын қарастырылады. Таңдау иерархиясы сондай-ақ NFT-ге физикалық қаптаманың қол жетімді көрсету алаңының (ADS) 15%-дан аспайтын бөлігін алуға мүмкіндік береді, бірақ ол ADS-тің 15%-дан кем болатын форматтан кіші болмауы керек. Іс жүзінде, қаптаманың ADS-ін анықтау және тиісті NFT форматын таңдау күрделі есептеулерді қажет етеді.

Гонконг

Гонконгта тамақтану құндылығы туралы мәліметтерді таңбалау 2008 жылғы «Тамақ және дәрі-дәрмектер (құрамы және таңбалануы) (өзгерістер: тамақтану құндылығы туралы мәліметтерді таңбалау және тамақтану туралы талаптар)» қосалқы заңнамасымен реттеледі.

Үндістан

Денсаулық сақтау және отбасылық әл-ауқат министрлігі 2008 жылдың 19 қыркүйегінде "Тамақ өнімдерін фальсификациялаудың алдын алу" (5-ші түзету) қағидаларын бекітті, осы қағидалар бойынша қаптамаланған тағам өндірушілер өнімдерінің таңбасында тағамдық құндылығы туралы ақпаратты және F. P. O немесе Agmark белгісін (тамақ өнімдерін тексеруге жауапты ұйымдар) міндетті түрде көрсетуге тиіс, бұл тұтынушыларға сатып алу кезінде хабардар шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл түзетуге дейін тағамдық құндылығы туралы ақпаратты жариялау көбінесе ерікті сипатта болған, бірақ көптеген ірі өндірушілер халықаралық тәжірибені қабылдауға ұмтылған.

Мексика

Мексикада сатылатын азық-түлік өнімдері NOM 051 SCFI 1994 "Información nutrimental" өнімді таңбалау стандартын пайдаланады, ол АҚШ-тағы "Nutrition Facts" стандартына өте ұқсас. Мексиканың ресми стандарты (NOM) Мексиканың сауда және өнеркәсіп дамыту хатшылығы (Secretaría de Comercio y Fomento Industrial) тарапынан әзірленді, қазір ол Экономика хатшылығының (SECOFI) құрамына кіреді. Ол 1996 жылдың 24 қаңтарында күшіне енді және "Азық-түліктер мен алдын ала құйылған алкогольсіз сусындарды таңбалаудың жалпы талаптарын" анықтайды.

Сингапур

1998 жылы Ұлттық денсаулықты нығайту кеңесі (HPB) тұтынушыларға азық-түлік сатып алғанда хабардар таңдау жасауға мүмкіндік беру үшін «Денсаулықты таңдау» символын құрды. 2003 жылы бұл жүйе тағам қызметін көрсетушілерге де таратылды, олар критерияларына сай келетін тағамдардың қасына мәзірде осы белгіні қоюға мүмкіндік алды. 2020 жылы HPB және оның қарастырылатын Денсаулық сақтау министрлігі семіздікпен күресу мақсатында алдын ала дайындалған сусындар үшін міндетті бағалау жүйесі – Nutri Grade енгізілді, ол «Денсаулықты таңдау» символын алмастырды. Nutri Grade жүйесі сусындардағы қант және қаныққан май мөлшеріне негізделген және төрт бағалау деңгейінен тұрады. Бұл жүйе 2022 жылдың желтоқсанында қолданысқа енгізілді және 2023 жылдың соңына дейін жаңадан дайындалған сусындарға да таратылады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та тағамдық құндылық туралы жазбада күнделікті американдық диетада орындалуы немесе аспауы тиіс тәуліктік мөлшер (%DV) немесе бір порцияда (немесе) толық қаптамадағы пайыздық көрсеткіш көрсетіледі. Бұл көрсеткіштің мақсаты – дәл сол заттың «күнделікті диетаға қандай үлес қосатынын» көрсету. Нәресте тағамы және сәби формуласы сияқты кейбір ерекшеліктерді қоспағанда, келесі тәуліктік мөлшерлер қолданылады. Бұл көрсеткіштер Күнделікті қабылдаудың анықтамалық мөлшері (RDI) деп аталады және бастапқыда барлық жас және жыныс тобының қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін әрбір қоректік заттың 1968 жылғы ең жоғары ұсынылған диеталық нормасының (RDA) негізінде есептелген. Бұл көрсеткіштер қазіргі Диеталық қабылдаудың анықтамалық мөлшерінен (RDI) ескі. С, D, Е, К витаминдері, кальций, фосфор, магний және марганец үшін қазіргі ең жоғары RDA таңбалауда қолданылатын ескі тәуліктік мөлшерден 50%-ға дейін жоғары, ал басқа қоректік заттар үшін ұсынылатын қажеттілік төмендеген. Ескі және жаңа ересектерге арналған тәуліктік мөлшерлердің салыстырмалы кестесі Анықтамалық тәуліктік қабылдау мәліметтерінде келтірілген. 2010 жылдың қазанынан бастап барлық жазбаларда міндетті түрде А, С витаминдері, кальций және темір көрсетілуі керек. Тағамдардағы қоректік заттардың деңгейін анықтау үшін компаниялар деректер базасын әзірлеуі немесе пайдалануы мүмкін, және оларды АҚШ-тың Тағам және дәрі-дәрмек басқармасына (FDA) қарау үшін ерікті түрде ұсынуға болады. COVID-19 пандемиясы кезінде бұл талапқа қатысты кейбір икемділіктер болды. 1990 жылғы «Тағамды таңбалау және білім беру туралы» заңның (NLEA) талаптарына сәйкес, көптеген азық-түлік өнімдеріне осы таңбаны қою міндетті болды, бұл FDA-ның ұсыныстарымен жасалды. Бұл FDA комиссары доктор Дэвид Кесслердің қызмет ету кезеңінде қабылданған бірнеше даулы шаралардың бірі болды. Заңға сәйкес, азық-түлік компаниялары 1994 жылдың 8 мамырынан бастап жаңа таңбаларды қаптамаға жапсыруға міндетті болды. (Ет және құс өнімдері NLEA-ға кірмейді, бірақ АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі шикі ет пен құс етін ерікті түрде таңбалау үшін ұқсас ережелерді ұсынды. Осы күнге дейін таңбаланған тағамдар ескі таңбамен таңбалануы мүмкін. Бұл 1995 жылы барлық өнімдерде пайда болды. Ескі таңбада «Порцияға шаққандағы тамақтану туралы ақпарат» немесе жай ғана «Тамақтану туралы ақпарат» деп жазылған. Таңба стандартты порция мөлшерімен басталады, содан кейін калориялар көрсетіледі, одан кейін құраушы элементтердің тізімі, соның ішінде тәуліктік құнның пайызы (%DV) келтіріледі. Міндетті түрде жалпы май, натрий, көмірсулар және белок көрсетіледі; басқа қоректік заттар, егер олардың мөлшері нөлге тең болса, көрсетілмеуі мүмкін. Әдетте 15 қоректік заттың барлығы көрсетіледі: калориялар, майдан алынған калориялар, жалпы май, қаныққан май, транс-май, холестерин, натрий, көмірсулар, диеталық талшық, қант, белок, А, С витаминдері, кальций және темір. 5 г-дан аз майы бар өнімдер 0,5 г-ға дейін дөңгелектенеді. 0,5 г-дан аз мөлшерлер 0 г-ға дейін дөңгелектенеді. Мысалы, егер өнімде бір порцияға 0,45 г транс-май болса және қаптамада 18 порция болса, таңбада 0 г транс-май көрсетіледі, тіпті өнімде барлығы 8,1 г транс-май болса да. Тамақтану туралы жазбадан басқа, өнімдерде таңбада белгілі бір тамақтану туралы ақпарат немесе денсаулыққа қатысты мәлімдемелер болуы мүмкін. Бұл денсаулыққа қатысты мәлімдемелерге FDA-ның «дәлелденген ғылыми дәлелдерге негізделген сегіз диета мен денсаулық арасындағы қатынастарға» ғана рұқсат етіледі, соның ішінде: кальций және остеопороз, талшықтан тұратын дәнді өнімдер, жемістер және рак, жемістер, көкөністер және талшықтан тұратын дәнді өнімдер, әсіресе ерітілетін талшықтар, жүректің ишемиялық ауруы, май және рак, қаныққан май және холестерин және жүректің ишемиялық ауруы, натрий және гипертония, фолий қышқылы және нейрондық түтік ақаулары. Медицина институты осы таңбаларда тұтынушылар үшін ең пайдалы тамақтану туралы ақпарат болуын ұсынды: қаныққан майлар, транс-майлар, натрий, калориялар және порция мөлшері. 2011 жылдың қаңтар айында азық-түлік өндірушілер мен азық-түлік дүкендері осы тамақтану туралы ақпаратты өңделген тағамдарда көрсету жоспарларын жариялады. Қазіргі уақытта азық-түлік өнімдерінің 6,5 миллиардтан астам қаптамасында тамақтану туралы ақпарат жазылған. Президент Билл Клинтон 1997 жылы Берки Белсер мен Джерольд Мандеге тамақтану фактілері туралы жазба үшін дизайнның үздіклігі үшін президенттік сыйлықты берді. Тамақтану туралы жазба технологиялық индустрияда тұтынушылардың ашықтығы үшін үлгі ретінде пайдаланылды, соның ішінде Федералдық коммуникация комиссиясының 2024 жылдың наурыз айында ұсынған «Жоғары жылдамдықты интернет туралы ақпарат» цифрлық жазбасы. FDA Тамақтану фактілері туралы жазбада қолданылуы тиіс нақты шрифт туралы талап қоймайды, тек жазбаның «оңай оқылатын бір шрифт стилін пайдалануын» міндеттейді, бірақ оның үлгі жазбасында Helvetica қолданылады. Дегенмен, FDA және Ауыл шаруашылығы министрлігінің ережелеріне сәйкес, жазбада көрсетілген белгілі бір ақпаратты ағылшын тілінде жазу міндетті: өнімнің атауы, таза мөлшері, порция мөлшері және қаптамадағы порция саны, тамақтану туралы ақпарат, ингредиенттер тізімі және өндірушінің немесе дистрибьютордың атауы. Ең кішкентай әріптердің биіктігі кемінде 1/16 дюйм (1,5875 миллиметр) болуы керек, кішкентай «о» әрпінің биіктігіне сәйкес. 2006 жылдың қаңтарында транс-май қаныққан майлар тізімінде көрсетілуі тиіс болды. Бұл 1993 жылы енгізілгеннен бергі Тамақтану фактілері панеліне енгізілген ең маңызды өзгеріс болды.

In the United States, the Nutritional Facts label lists the Daily Value (%DV) or the percentage supplied in a serving (portion) or an entire package that is recommended to be met or not to exceed in the daily American diet. A footnote on the label states that the % Daily Value (DV) refers to the percent each nutrient "contributes to a daily diet" and that "2,000 calories a day is used for general nutrition advice." With certain exceptions, such as baby foods and infant formula, the following Daily Values are used. These are called Reference Daily Intake (RDI) values and were originally based on the highest 1968 Recommended Dietary Allowances (RDA) for each nutrient in order to assure that the needs of all age and sex combinations were met. These are older than the current RDA of the Dietary Reference Intake. For vitamin C, vitamin D, vitamin E, vitamin K, calcium, phosphorus, magnesium, and manganese, the current highest RDAs are up to 50% higher than the older Daily Values used in labeling, whereas for other nutrients the recommended needs have gone down. A side by side table of the old and new adult Daily Values is provided at Reference Daily Intake. As of October 2010, the only micronutrients that are required to be included on all labels are vitamin A, vitamin C, calcium, and iron. To determine the nutrient levels in the foods, companies may develop or use databases, and these may be submitted voluntarily to the U. S. Food and Drug Administration (FDA) for review. NutrientDaily Value for label (before 2016 update)highest RDA of DRIunitVitamin A 5,000 3,000 IUVitamin C 60 90 mgThiamine (Vitamin B1) 1.5 1.2 mgRiboflavin (Vitamin B2) 1.7 1.3 mgNiacin (Vitamin B3) 20 16 mgPantothenic acid (Vitamin B5) 10 5 mgPyridoxine (Vitamin B6) 2 1.7 mgFolate (Vitamin B9) 400 400 μgBiotin (Vitamin B7) 300 30 μgCyanocobalamin (Vitamin B12) 6 2.4 μgVitamin D 400 600 IUVitamin E 12 15 mgVitamin K 80 120 μgCalcium 1,000 1,300 mgIron 18 18 mgPhosphorus 1,000 1,250 mgIodine 150 150 μgMagnesium 400 420 mgZinc 15 11 mgSelenium 70 55 μgCopper 2 0.9 mgManganese 2 2.3 mgChromium 120 35 μgMolybdenum 75 45 μgChloride 3,400 2,300 mg

Additionally, there is a requirement for ingredients to be listed in order from highest to lowest quantity, according to their weight. This requirement has some flexibility during the COVID 19 pandemic. The label was mandated for most food products under the provisions of the 1990 Nutrition Labeling and Education Act (NLEA), per the recommendations of the FDA. It was one of several controversial actions taken during the tenure of FDA Commissioner Dr. David Kessler. The law required food companies to begin using the new food label on packaged foods beginning May 8, 1994. (Meat and poultry products were not covered by NLEA, though the U. S. Department of Agriculture proposed similar regulations for voluntary labeling of raw meat and poultry. Foods labeled before that day could use the old label. This appeared on all products in 1995. The old label was titled "Nutrition Information Per Serving" or simply, "Nutrition Information". The label begins with a standard serving measurement, calories are listed second, and then following is a breakdown of the constituent elements including % daily value (%DV). Always listed are total fat, sodium, carbohydrates and protein; the other nutrients usually shown may be suppressed, if they are zero. Usually all 15 nutrients are shown: calories, calories from fat, total fat, saturated fat, trans fat, cholesterol, sodium, carbohydrates, dietary fiber, sugars, protein, vitamin A, vitamin C, calcium, and iron. Products containing less than 5 g of fat show amounts rounded to the nearest 0.5 g. Amounts less than 0.5 g are rounded to 0 g. For example, if a product contains 0.45 g of trans fat per serving, and the package contains 18 servings, the label would show 0 g of trans fat, even though the product actually contains a total of 8.1 g of trans fat. In addition to the nutrition label, products may display certain nutrition information or health claims on packaging. These health claims are only allowed by the FDA for "eight diet and health relationships based on proven scientific evidence", including: calcium and osteoporosis, fiber containing grain products, fruits and vegetables and cancer, fruits, vegetables, and grain products that contain fiber—particularly soluble fiber—and the risk of coronary heart disease, fat and cancer, saturated fat and cholesterol and coronary heart disease, sodium and hypertension, and folate and neural tube defects. The Institute of Medicine recommended these labels contain the most useful nutritional information for consumers: saturated fats, trans fats, sodium, calories, and serving size. In January 2011, food manufacturers and grocery stores announced plans to display some of this nutrition information on processed food. The nutrition facts label currently appears on more than 6.5 billion food packages. President Bill Clinton issued the Presidential Award for Design Excellence for the nutrition facts label in 1997 to Burkey Belser and Jerold Mande. The nutrition facts label has been used as a design model for consumer transparency in the tech industry, including the Federal Communications Commission's "Broadband Facts" digital label introduced in March 2024. The FDA does not require any specific typeface be used in the Nutrition Facts label, mandating only that the label "utilize a single easy to read type style", though its example label uses Helvetica. However, as regulated by the FDA and the USDA, it is mandatory for certain information listed in the label to be written in English, including: name of the product, net quantity, serving size and number of servings per package, nutrition facts, ingredient list, and name of manufacturer or distributor. The smallest lettering should be at least 1/16th of an inch tall (1.5875 millimeters), based on the height of a lowercase "o". In January 2006, Trans fat was required to be listed under saturated fat. This was the first significant change to the Nutrition Facts panel since it was introduced in 1993.

2016 жылғы қайта қарау

2014 жылы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы 20 жылдан астам уақыттан кейін тамақтану туралы мәліметтерді жаңартуды алғаш рет бірнеше бағытта ұсынды. Ұсынылған өзгерістер халық денсаулығы үшін маңызды заттарды тұтыну тенденцияларына негізделген. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, АҚШ халқының көп бөлігі сол кездегі «Nutrition Facts» таңбасындағы ақпаратты түсіне алмады. Тамақтану таңбасын түсіну деңгейі егде жастағы адамдарда, афроамерикалықтар мен испаноязылдылар арасында, жұмыссыз, АҚШ-тан тыс жерде туған, ағылшын тілін жетік білмейтін, төмен білім алған, кірісі аз немесе Оңтүстікте тұратын адамдарда айтарлықтай төмен. Соңғы өзгерістерге порция мөлшерін орташа адамның нақты тұтынатын мөлшеріне сәйкес келтіру, «майдан алынған калорияларды» алып тастап, жалпы калорияға және өнімдегі майлардың түріне назар аудару, өнімге қосылған қанттың мөлшерін көрсету, сондай-ақ D витамині мен калийдің мөлшерін жариялау және ұсынылатын тәуліктік норманы жаңарту кірді. АҚШ-тың ірі азық-түлік бірлестіктері жаңа таңбаға қосылған қантты енгізудің «негізділігін» және «жеткілікті дәлелдемелердің болмауын» көрсетіп, таңбаны өзгертуге қарсылық білдірді. Жаңа дизайнға қатысты ережелер 2016 жылдың 20 мамырында бекітілді. Өндірушілерге бастапқыда 2018 жылдың 26 шілдесіне дейін (немесе жылдық азық-түлік сатылымы 10 миллион доллардан кем болған жағдайда 2019 жылдың 26 шілдесіне дейін) талаптарға сәйкесуге уақыт берілді. Кейіннен қабылданған өзгеріс сәйкестік мерзімін 2020 жылдың 1 қаңтарына дейін ұзартты (ал кіші сатушылар үшін – 2021 жылдың 1 қаңтарына дейін).

Кофеин

Денсаулық сақтау саласының зерттеушілері кофеин қосылған тағам өнімдерін міндетті түрде таңбалау қажеттігін айтты. Кофеин – психоактивті нерв жүйесін қоздыратын зат. Оны шамадан артық қолданса, құрысулар, бүйрек аурулары, бауыр аурулары, жүрек ырғағының бұзылуы және тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Coca-Cola компаниясы мен PepsiCo 2007 жылдан бастап өнімдеріндегі кофеин мөлшерін көрсетіп келеді.