Кіріспе
Малекула аралы, сондай-ақ Малекұла деп те жазылады, Меланезиядағы Тынық мұхиты аймағындағы Вануату мемлекетінің екінші ірі аралы болып табылады, бұрын Жаңа Гебрид аралдары деп аталған.
Malakula Island, also spelled Malekula, is the second largest island in the nation of Vanuatu, formerly the New Hebrides, in Melanesia, a region of the Pacific Ocean.
Орналасқан жері
Малакула Эспириту-Санто және Мало аралдарынан Бугенвилл бұғазымен бөлінеді. Малампа провинциясының астанасы Лакаторо Малакуланың солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан және аралдағы ең ірі елді мекен болып табылады. Малакуланың солтүстік-шығыс жағалауынан үлкен емес аралдар тобы – Кіші аралдар жатыр, олар солтүстіктен оңтүстікке қарай ретімен: Вао, Атчин, Вала, Рано, Норсуп, Урипив және Ури. Сонымен қатар, жағалаудан: оңтүстік-батыста Томман аралы; оңтүстікте Ахамб аралы; ал оңтүстік-шығыста Маскелин аралдары (Сакао және Улувео аралдары кіреді). Малакуланың ең жоғары нүктесі – 879 метр. Оның шыңы Лиамбел тауы деп аталады. 1768 жылы Луи Антуан де Бугенвиль Малакуланы Сантодан бөлетін бұғазға өзінің есімін берді.
Демография
2009 жылғы санақ бойынша Малакуланың шамамен 23 000 тұрғыны бар. Аралда тридцатьқа жуық түрлі тілде сөйлейді. Кейбір бұрынғы жіктелімдерден өзгеше, лингвист және Океания тілдері маманы Джон Линч (2016) Малакула тілдерін тұтас топ ретінде қарастырды. Малакулада өмір сүретін екі тайпа бар: аралдың солтүстік бөлігінде тұратын Үлкен Намбалар және оңтүстік бөлігінің орталық бөлігінде тұратын Кіші Намбалар. Тайпалардың атаулары ерлердің банан немесе пандан жапырақтарынан жасалған қабықшаларының мөлшеріне байланысты қойылған. Көпке дейін осы тайпалардың мәдениетінде нәрестелердің бас сүйектерін байлап, бас пішінін өзгерту қалыпты жағдай болған. Қондырша тәрізді бас пішіні жоғары әлеуметтік статустың белгісі саналған.
Экономика және қызмет көрсету
Малакула экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген. Аралдың шығыс жағалауындағы Норсуп және Лакаторо маңындағы жазықтарда кең аумақты копра плантациялары орналасқан. Вануатудағы ең ірі копра өндіретін плантация Норсупта. 1939 жылы Малакуланың солтүстігіндегі Матанватта копра кооперативі құрылды. Бір кезде ол жүк культіне ұшырады, бірақ 1950 жылдан кейін копра өндірісін жаңартты. Норсуп пен Лакатороның екеуінде де телефон және тәулік бойы электр қуаты бар. Норсуп – провинциялық аурухананың орналасқан жері. Лакаторода Норсуптан көбірек дүкендер бар. Онда базар үйі, Вануату Ұлттық банкінің бөлімшесі және Air Vanuatu кеңсесі орналасқан. Бұл аралдың негізгі порты және Малампа провинциясының (оған Малекула, Амбрим және Паама кіреді) әкімшілік орталығы болып табылады.
Туризм
Малекуланың ішкі аймағы таулы, қиын өткелді және орманды. Бұл жаяу серуендеуге және құстарды бақылауға қолайлы жер. Солтүстік Малекуланың бұталарында ежелгі каннибализм орындары жасырылған, бірақ олардың көп бөлігінде сүйектер мен бас сүйектері алынып тасталған немесе жерленген. Маскелин аралдары мен Малекуланың шығыс жағалауындағы кішкентай аралдарда құмды жағажайлар бар, сондай-ақ демалыс үшін шноркелинг және суға түсуге арналған коралл рифтері де кездеседі.
Әуе көлігі
Малекулада үш әуежай бар. Олар Норсуп (аралдың солтүстік бөлігінде), Ламап (аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде) және Оңтүстік-Батыс шығанасында орналасқан. Норсуп әуежайының ұшу-қону жолағы асфальтпен жабылған. Air Vanuatu Malekula-ға күн сайын рейстер орындайды.
Жол көлігі
Лакаторо – Малекула аралының тасымал орталығы. Көлік табуға ең қолайлы жер – Лакаторо сауда орталығы. Солтүстік-шығыс жағалау бойында Ваоға дейін бірнеше жүк көлігі бар.