Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық бала психиатры (1933 – 2021)
British child psychiatrist (1933 – 2021)
Сэр Майкл Льюэллин Раттер CBE FRS FRCP FRCPsych FMedSci (15 тамыз 1933 – 23 қазан 2021) Ұлыбританияда бала психиатриясы профессоры қызметіне тағайындалған алғашқы адам болды. Ол "бала психиатриясының әкесі" деп сипатталды. Раттер Лондон Корольдік колледжінің Психиатрия институтында даму психопатологиясының профессоры және Модсли ауруханасының консультант-психиатры болды, ол 1966 жылдан бастап 2021 жылдың шілдесінде зейнетке шыққанға дейін осы қызметте тұрды. 2002 жылы "Жалпы психология шолуы" журналында жарияланған сауалнама бойынша Раттер 20 ғасырдың ең көп сілтемеленген психологтарының 68-і деп танылды. Ол 23 қазан 2021 жылы 88 жасында онкологиялық аурудан қайтыс болды.
Sir Michael Llewellyn Rutter CBE FRS FRCP FRCPsych FMedSci (15 August 1933 – 23 October 2021) was the first person to be appointed professor of child psychiatry in the United Kingdom. He has been described as the "father of child psychiatry". Rutter was professor of developmental psychopathology at the Institute of Psychiatry, King's College London, and consultant psychiatrist at the Maudsley Hospital, a post he held from 1966 until retiring in July 2021. A survey published in Review of General Psychology in 2002 ranked Rutter as the 68th most cited psychologist of the 20th century. He died of cancer on 23 October 2021, aged 88.
Ерте өмір
Рутер Виннифред пен Льюэллин Рутердің тұңғыш баласы болды. Ол Ливанда, әкесі дәрігер болып жұмыс істеген жерде дүниеге келді. 3 жасқа келгенде ағылшын және араб тілдерін еркін меңгерді. Ол 4 жаста болғанда отбасы Англияға көшіп келді. 1940 жылы, 7 жасында, Рутер және оның кіші әпкесі неміс басқыншылығының қаупінен қорқып, Солтүстік Америкаға эвакуацияланды. Олар әртүрлі үйлерге орналастырылды, және ол әпкесі Присцилладан гөрі жақсы жағдайға ие болды. 1944 жылы екеуі де отбасына оралды. Сол кезде физика пәнінің мұғалімі оны Фрейдтің еңбектерін оқуға ынталандырды, ал ол өзін оятуға және түстерін жазуға үйретті. Бұл психологияға деген жолының бастауы болды. Ол Бірмингем университетінің медицина факультетінде оқуын жалғастырды, бастапқыда жалпы тәжірибелі дәрігер болып, әкесінің практикасына қосылуды жоспарлады. Алайда, ми, сана және нейрохирургия арасындағы байланысқа көбірек қызығушылық танытып, неврология және педиатрия бойынша аспирантураға түсті. Оңтүстік Лондондағы Модсли ауруханасында сэр Обри Льюис оның тәлімгері болды және оны бала психиатры болуға бағыттады. Осы сәттен бастап Рутер осы мамандықтың өзіне сай екенін түсінді. 1998 жылдың қазанына дейін ол екі ұйымның да құрметті директоры қызметін атқарды. 1999 жылдан 2004 жылға дейін Велком Трасттың төрағасының орынбасары, ал 1992 жылдан 2008 жылға дейін Нуффилд қорының мүшесі болды. Рутердің жұмыстары: ерте эпидемиологиялық зерттеулер (Уайт аралы және Ішкі Лондон); ДНК зерттеулері мен нейровизуализацияны қоса алғанда, ғылыми әдістер мен пәндердің кең ауқымын қамтитын аутизмді зерттеулер; зерттеу мен практика арасындағы байланыс; қанағаттандырылмаушылық; отбасылар мен мектептердің әсері; генетика; оқу бұзылыстары; биологиялық және әлеуметтік, қорғаныш және тәуекел факторлары; биологиялық және әлеуметтік факторлардың өзара әрекеттесуі; стресс; балалық және ересек жастағы тәжірибелер мен жағдайларды қоса алғанда, ұзақ мерзімді және эпидемиологиялық зерттеулер; сондай-ақ қалыпты және патологиялық дамудағы үздіксіздіктер мен өзгерулер. "Британ психиатриясы" журналы осы салалардағы бірқатар "жаңалықтарға" сілтеме жасайды. Рутер бала психиатриясын берік ғылыми негізге ие медициналық және биопсихосоциалдық мамандық ретінде қалыптастыруға үлкен үлес қосты. Ол 400-ден астам ғылыми мақалалар мен тараулар, сондай-ақ 40-қа жуық кітап жариялады. 1974 жылдан 1994 жылға дейін "Аутизм және даму бұзылыстары" журналының еуропалық редакторы болды. 1972 жылы Рутер "Аналық қанағаттандырылмаушылық қайта қарастырылды" атты еңбегін жариялады, оны New Society "балалар күтімі саласындағы классикалық туынды" деп сипаттайды, онда ол 1951 жылы доктор Джон Боулби ұсынған аналық қанағаттандырылмаушылық гипотезасын бағалады. Боулби "балалар анасымен (немесе тұрақты ана алмастырушысымен) жылы, жақын және үздіксіз қарым-қатынаста болуы керек, онда екеуі де қанағат пен қуаныш табады" және олай болмаса, психикалық денсаулыққа елеулі және қайтымсыз салдарлары болуы мүмкін деп ұсынды. Бұл теория ықпалды және даулы болды. Рутер 1981 жылғы монографиясымен және басқа да еңбектерімен (Рутер 1972; Рутер 1979) Боулбидің аналық қанағаттандырылмаушылық туралы алғашқы жұмысының нақты эмпирикалық бағалауын және жаңартуын жасады. Ол қосымша дәлелдер келтірді, көптеген түрлі әлеуметтік және психологиялық механизмдерді қарастырды және Боулбидің тек ішінара ғана дұрыс екенін және көбінесе дұрыс емес себептерге байланысты екенін көрсетті. Рутер институционалдық күтімде кездесетін басқа да қанағаттандырылмаушылық түрлерін, ажырасудың күрделілігін атап өтті және антиәлеуметтік мінез-құлықтың ананың қанағаттандырылмаушылығымен емес, отбасылық араздықпен байланысты екенін көрсетті. Аналық қанағаттандырылмаушылық гипотезасының осы түзетулерінің маңыздылығы оны себепші агент емес, "әлсіздік факторы" ретінде қайта орналастыру болды, баланың қандай жолмен жүретінін анықтайтын бірқатар әртүрлі факторлар бар. 1989 жылы Румынияда Николае Чаушеску режимі құлағаннан кейін, Рутер ағылшын және румын асырап алушылар зерттеу тобын басқарды, олар батыс отбасыларына асырап алынған жетімдердің көпшілігін жасөспірім шақтарында балалардың дамуына әсер ететін көптеген салалардағы ерте жастағы қанағаттандырылмаушылықтың әсері туралы бірқатар зерттеулер жүргізді. Нәтижелер оптимизмге орын берді. 2014 жылдың маусым айында Рутер BBC Radio 4 бағдарламасының қонағы болды "Ғылыми өмір", онда ол өзін дінге сенбейтін квакер деп сипаттады, сондай-ақ 80 жасында ол әлі күнде әр күні "сегіз жарымнан төртке дейін" жұмыс істейтінін айтты. Рутер Лондон корольдік колледжінің Психиатрия институтындағы даму психопатологиясының профессоры және Модсли ауруханасындағы бала психиатры болды, ол 1966 жылдан бастап 2021 жылдың шілдесіне дейін қызмет етті. 2002 жылы жарияланған "Жалпы психологияны шолу" зерттеуі Рутерді 20 ғасырдың 68-ші ең көп сілтеме жасалған психологы деп санды. Ол "бала психологиясының әкесі" деп танылды. Рутер балалардың балалар психологиясын зерттеуге қосқан үлесін бірінші болып мойындады. Бұрын олардың пікірлері маңызды деп есептелмеген, бірақ ол олардың көзқарастары маңызды екенін және оларға құлақ салу керек екенін талап етті.
Rutter was the oldest child born to Winifred (née Barber) and Llewellyn Rutter. He was born in Lebanon where his father was a doctor, and was bilingual in English and Arabic by the age of 3. The family moved back to England when he was 4 years old. In 1940, at the age of 7, Rutter was evacuated, with his younger sister, to North America amid fears of a German invasion. They were sent to different households, and he had a much happier time than his sister Priscilla. They both returned to their family in 1944 Here a physics teacher encouraged him to read works of Freud, and he trained himself to wake up and write down his dreams. This marked the beginning of his journey into psychology. He continued his studies at the University of Birmingham Medical School, originally intending to become a GP and join his father in his practice. However, he became more interested in the relationship between the brain, mind and neurosurgery, and went into post graduate training in neurology and paediatrics. He was mentored by Sir Aubrey Lewis at the Maudsley Hospital in South London, who guided him towards becoming a child psychiatrist. Rutter had not realised before this point that this was a profession that would suit him well. being Honorary Director of both until October 1998. He was Deputy Chairman of the Wellcome Trust from 1999 to 2004, and was a Trustee of the Nuffield Foundation from 1992 to 2008. Rutter's work includes: early epidemiological studies (Isle of Wight and Inner London); studies of autism involving a wide range of scientific techniques and disciplines, including DNA study and neuroimaging; links between research and practice; deprivation; influences of families and schools; genetics; reading disorders; biological and social, protective and risk factors; interactions of biological and social factors; stress; longitudinal as well as epidemiologic studies, including childhood and adult experiences and conditions; and continuities and discontinuities in normal and pathological development. The British Journal of Psychiatry credits him with a number of "breakthroughs" in these areas. Rutter is also recognized as contributing centrally to the establishment of child psychiatry as a medical and biopsychosocial specialty with a solid scientific base. He published over 400 scientific papers and chapters and some 40 books. He was the European Editor for the Journal of Autism and Developmental Disorders between 1974 and 1994. In 1972, Rutter published 'Maternal Deprivation Reassessed', which New Society describes as "a classic in the field of child care" in which he evaluated the maternal deprivation hypothesis propounded by Dr John Bowlby in 1951. Bowlby had proposed that “the infant and young child should experience a warm, intimate, and continuous relationship with his mother (or permanent mother substitute) in which both find satisfaction and enjoyment” and that not to do so may have significant and irreversible mental health consequences. This theory was both influential and controversial. Rutter made a significant contribution, his 1981 monograph and other papers (Rutter 1972; Rutter 1979) constituting the definitive empirical evaluation and update of Bowlby's early work on maternal deprivation. He amassed further evidence, addressed the many different underlying social and psychological mechanisms and showed that Bowlby was only partially right and often for the wrong reasons. Rutter highlighted the other forms of deprivation found in institutional care, the complexity of separation distress and suggested that anti social behaviour was not linked to maternal deprivation as such but to family discord. The importance of these refinements of the maternal deprivation hypothesis was to reposition it as a "vulnerability factor" rather than a causative agent, with a number of varied influences determining which path a child will take. After the end of Nicolae Ceauşescu's regime in Romania in 1989, Rutter led the English and Romanian Adoptees Study Team, following many of the orphans adopted into Western families into their teens in a series of substantial studies on the effects of early privation and deprivation across multiple domains affecting child development including attachment and the development of new relationships. The results yielded some reason for optimism. In June 2014, Rutter was the guest on the BBC Radio 4 programme The Life Scientific, in which he described himself as a Nontheist Quaker, as well as revealing that, at the age of 80, he still worked each day "from about half past eight until about four". Rutter was professor of developmental psychopathology at the Institute of Psychiatry, King's College London and consultant psychiatrist at the Maudsley Hospital, a post he held since 1966, until retiring in July 2021. A Review of General Psychology survey, published in 2002, ranked Rutter as the 68th most cited psychologist of the 20th century. He has been described as the "father of child psychology". Rutter was the first to recognise the contributions that children themselves could make to the research into child psychology. Previously their voices had not been deemed as important, though he insisted that their viewpoints did matter and that they should be listened to.
Марапаттар мен құрметтер
Раттер Лейден, Амстердам (Амстердам университеті UvA), Лувен, Бирмингем, Эдинбург, Чикаго, Миннесота, Гент, Ювскюля, Уорвик, Шығыс Англия, Кембридж және Йель университеттерінен құрметті доктор дәрежесін алды. Раттер Британ академиясының құрметті мүшесі және Корольдік қоғамның сайланған мүшесі болды. Ол Academia Europaea және Медициналық ғылымдар академиясының негіздеуші мүшесі болды және 1992 жылғы Жаңа жылдық наградалар бойынша рыцарь атағына ие болды. 2004 жылы ол Клиникалық балалар және жасөспірімдер психологиясы қоғамының еңбегі үшін марапатталды.
Rutter had honorary degrees from the universities of Leiden, Amsterdam (University of Amsterdam UvA), Louvain, Birmingham, Edinburgh, Chicago, Minnesota, Ghent, Jyväskylä, Warwick, East Anglia, Cambridge and Yale. Rutter was an honorary fellow of the British Academy and an elected Fellow of the Royal Society. He was a Founding Fellow of the Academia Europaea and the Academy of Medical Sciences and was knighted in the 1992 New Year Honours. In 2004 he was awarded the Society of Clinical Child and Adolescent Psychology Distinguished Career Award.
Жеке өмір және өлім
Рутер 1958 жылдың 27 желтоқсанында медбике Марджори Хейсқа үйленді. Олардың үш баласы болды. Оның хоббилеріне таулы жерлерде серуендеу, теннис, шарапты дәмдеу және театрға бару кіретін.
Rutter married Marjorie Heys, a nurse, on 27 December 1958. The couple had three children. His interests included fell walking, tennis, wine tasting and theatre.