Кіріспе

1972 жылы Солтүстік Ирландияда ИРА шабуылы

Клаудидегі бомбалау 1972 жылдың 31 шілдесінде болды. Осы күні таңертеңгі сағаттарда үш автомобиль бомбасы жарылды: екеуі – Мейн-стритте, біреуі – Черч-стритте, Клауди қаласында, Лондондерри округі, Солтүстік Ирландия. Шабуыл салдарынан тоғыз бейбіт тұрғын қаза тауып, отыз адам жарақат алды. Бұл оқиға "Қанды дүйсенбі" деп белгілі болды. Бомба орнатқандар жарылысқа дейін ескерту беруге тырысқан. Алайда, ескерту кешікті, себебі бұрын жасалған бомбалық шабуылдан кейін телефон байланысы үзілген болатын. Кейіннен, "ішкі тергеу соты" олардың жергілікті бөлімшесі шабуылға қатыспағанын анықтады деп мәлімдеді. Бомбалаудың 30 жылдығына орай іс қайта қаралып, 2002 жылдың желтоқсанында ИРА бомба жарылыстарына жауапты екені анықталды. 2010 жылдың 24 тамызында сегіз жылдық тергеуден кейін Солтүстік Ирландия Полиция Омбудсмены бомбалау оқиғасы туралы баяндама жариялады. Баяндамада Корольдік Ольстер полициясының (RUC) 1970 жылдардың басында жергілікті рим-католик діни қызметкері Джеймс Чеснидің ИРА-ның квартирмейстері және Оңтүстік Дерри бригадасының операциялар директоры болғанына сенгені айтылды. Сондай-ақ, баяндамада оның Клаудидегі бомбалауға қатысы бар екендігі жоғары полиция шенеуніктермен, үкімет министрлерімен және Рим-католик шіркеуінің басшыларымен жасырылғаны анықталды.

Бомбалау

1972 жылдың 31 шілдесінде таңғы сағат 4:00 шамасында Британ армиясы "Мотормен" операциясын бастады. Бұл операция Белфаст пен Дерриде құрылған, ирландиялық республикалық жарымәскери топтар бақылауындағы "өтпес аймақтарды" қайта бақылауға алу мақсатында жүргізілді. Клаудидегі жарылыс осы операцияға жауап ретінде жасалған болуы мүмкін. Алғашқы бомба, ұрланған Ford Cortina көлігінің ішіне тығылған, сағат 10:15-те Бас көшедегі МакЭлхиннидің дүкен-мейрамханасының алдында жарылды. Бас көшедегі пошта ғимаратының жанындағы бомба да шамамен бір уақытта жарылып, ғимараттар мен көліктерге ауыр зақым келтірді, бірақ аймақ бұрыннан тазартылғандықтан, адам шығыны болмады.

PSNI тергеу

Сол кезде бомбалау оқиғасы үшін ешкім тұтқындалмады, бірақ жаңа тергеу талаптарынан кейін, 2002 жылы Солтүстік Ирландия полиция қызметі (PSNI) жаңа тергеу бастады. Тергеу барысында полиция сол кездегі Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Уилли Уайтлоудың Чеснидің қатысуын кардинал Уильям Конвеймен талқылаған құжаттарын тапты. Патрик Фелл мен Джон Бернс есімді тағы екі католик священнигінің әрекеттері де зерттелді. 2005 жылдың 30 қарашасында PSNI бомбалаумен байланысты төрт адамды ұстады. Бірақ олар ертесі күні ешқандай айып танылмай босатылып, қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Ұсталғандардың арасында сол кездегі «Синн Фэйн» партиясының депутаты Франси Бролли де болды, ол кейіннен полицияға қарсы сотқа шағым түсірді, бірақ іс тоқтатылды – ол оны ары қарай қарастырмады.