Кіріспе

Лос-Анджелес, Калифорния штатынан шыққан көшелік банда, "Crip теориясы".

| қарсыластар = Арий бауырластығы, Bloods, Florencia 13, Latin Kings (банда), Latin Kings, People Nation, Playboys (банда), Playboys, Santa Monica 13, Tiny Rascal Gang, United Blood Nation, Venice 13

| көрнекті мүшелер =

Crips – Оңтүстік Калифорнияның жағалау аймақтарында орналасқан көшелік бандалардың одағы. 1969 жылы Лос-Анджелесте, негізінен Реймонд Вашингтон мен Стэнли Уильямс құрған Крипс екі тәуелсіз банданың одағы ретінде басталып, кейін жеке "топтардың" кең байламды желісіне айналды, олар көбінесе бір-бірімен ашық соғысқа түседі. Оның мүшелері 1973 жылдан бері көк түсті киім киюмен белгілі. Крипс – АҚШ-тағы ең ірі және зорлық-зомбылыққа бейім көшелік бандалардың бірі. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, шамамен 30 000 – 35 000 мүшесі бар.

Этимология

Кейбір дереккөздер "Крибс" альянсының бастапқы атауы көптеген нұсқалардың ішінен таңдалып, "Қара үстемдер" мен "Ассасиндерден" басымдық берілген үш соңғы нұсқадан бірауыздан қабылданғанын көрсетеді. "Крибс" атауының таңдалуы топ мүшелерінің көпшілігінің жас екенін көрсетеді. Кейіннен, топ мүшелері өздерінің "қанағаттандырушы" екенін көрсету үшін таяқтарды қолдана бастағанда, бұл атау "Crips" деп өзгерді. Көршілер оларды "мүгедектер" немесе қысқаша "Crips" деп атай бастады. 1972 жылдың ақпанында "Лос-Анджелес Таймс" газеті бұл терминді қолданды. Атаудың саяси, ұйымдық, құпия немесе аббревиатуралық мәні болған жоқ, бірақ кейбіреулер оның "Жалпы революция ағымында" дегенді білдіретінін айтады – бұл кері акроним. "Bloods" тобының мүшесі түсірген "Бастардс оф Парти" фильмінде бұл атау "Қоғамдық революциялық партияаралық қызмет" немесе "Қоғамдық реформа партияаралық қызметі" дегенді білдіреді деп көрсетілген.

Тарих

Оңтүстік Орталық Лос-Анджелестегі бандалық қызмет 1950-ші жылдарға дейін соққан бірнеше факторларға негізделген, оның ішінде: Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық құлдырау, осының салдарынан жұмыссыздық пен кедейлік; Бойскауттар сияқты ұйымдардан мүшеліктерінен шеттетілген жас афроамерикалық ер адамдардың нәсілдік бөлінуі, бұл қара "көше клубтарының" құрылуына әкелді; және Қара пантералар партиясы мен Қара күш қозғалысы сияқты қара ұлтшыл ұйымдардың ықпалының азаюы. Стенли Туки Уильямс 1969 жылы Реймонд Ли Вашингтонмен танысты, және олар Оңтүстік Орталық Лос-Анджелестің батыс және шығыс жағындағы жергілікті банда мүшелерін көршілес көше бандаларымен күресу үшін біріктіруге келісті. Мүшелердің көпшілігі 17 жаста болды. Уильямс өзінің естеліктерінде бұл топтың "Қара пантералар" партиясының бір бөлігі болғаны немесе қоғамдық мақсатта құрылғаны туралы айыптауларды жоққа шығарды, оны "көше бандаларына қарсы күрестік одақ – артық емес, кем емес" деп сипаттады. Марихуана мен амфетаминдер де қолданылды. 1979 жылдың 11 наурызында Уэстсайд Крипс мүшесі Уильямс төрт кісінің өліміне қатысқандығы үшін тұтқындалды, ал 1979 жылдың 9 тамызында Вашингтон атып өлтірілді. Вашингтон Крипстер арасындағы жанжалдарға қарсы болды, ал оның өлімінен кейін бірнеше Крип топтары бір-бірімен соғыса бастады. Крипстердің басшылығы жойылды, бұл Rollin' 60 Neighborhood Crips және Eight Tray Gangster Crips арасындағы қатыгез бандалық соғысқа әкелді, нәтижесінде жақын маңдағы Крип топтары тарап таңдап, Neighborhood Crips немесе Gangster Crips-ке қосылып, Оңтүстік Орталық және басқа қалаларда кең ауқымды соғыс жүргізді. Шығыс жағалаудағы Крипс (Шығыс Лос-Анджелестен) және Гувер Крипс Вашингтонның өлімінен кейін одақтастығын толықтырып бұзды. 1980 жылға қарай Крипстер дүрбелеңге түсіп, Бладстармен де, бір-бірімен де соғысып жатты.

Никарагуадағы революция, контралар және есірткі саудасының өсуі

1979 жылы Никарагуа революциясынан кейін Анастасио Сомоза Дебайле үкіметінің көптеген өкілдері АҚШ-қа қашып кетті және ЦРУ оларға коммунистерге қарсы күресу үшін көмек көрсетті. Энрике Бермудезді ЦРУ контраларды басқаруға таңдады деген болжам бар, ол Оскар Данило Бландон мен Норвин Менесеспен қаржы жинау мәселесін талқылады. Олар қаржы жинау үшін есірткі саудасын пайдалануға шешім қабылдады және Лос-Анджелес оңтүстігіндегі афроамерикалық қауымдастықтарды нысанаға алды. 1980-жылдардың басында крек-кокаиннің танымалдылығы артып, Крип топтары оны таратуды бастағанда, олардың өсімі мен ықпалы күрт өсті. Көп пайда Криптердің көптеген өкілдерін басқа қалалар мен штаттарда жаңа нарықтар құруға итермеледі. Нәтижесінде, Крип мүшелерінің саны тұрақты түрде өсіп, 1980-жылдардың соңында бұл көше бандасы елдегі ең ірілерінің біріне айналды. 1999 жылы АҚШ-та есірткі тасымалдаған 30 000-нан астам мүшесі бар кемінде 600 Крип тобы болды. Крип топтары Канаданың Монреаль және Торонто қалаларында да белсенді. 1992 жылы Лос-Анджелес полициясы 108 топта 15 742 Крип мүшесі бар екенін бағалады; басқа дереккөздер Калифорнияда 600 топта 30 000 – 35 000 мүше болғанын хабарлады. Криптер АҚШ қарулы күштерінде және АҚШ-та және шетелдегі әскери базаларда қызмет еткен.

Тіл

Криптер тобының кейбір әрекеттеріне граффити, алфавиттің белгілі бір әріптерін ауыстыру және жою кіреді. "Қан" сөзіндегі "b" әрпі кейбір Крип топтары арасында "құрметсіз" саналады және оның ішінде дұшпанмен байланысты болғандықтан, оның ішінде крестпен жазылады. "Crip killer" дегенді білдіретін "CK" әріптерінен қашынылып, "cc" әріптерімен алмастырылады. Мысалы, "kick back" сөзі "kicc bacc", ал "block" сөзі "blocc" деп жазылады. Символикалық байланыстарға байланысты көптеген басқа сөздер мен әріптер де өзгертіледі. Криптер дәстүрлі түрде бір-бірін "Cuz" немесе "Cuzz" деп атайды, бұл кейде Криптің лақап аты ретінде де қолданылады. "Crab" – Крипті атаудың ең құрметсіз атауы, және оған жауап ретінде өлімге дейін баруы мүмкін. 1970 және 1980 жылдары түрмедегі Криптер кейде күзетшілер мен қарсылас топтардан құпиялылықты сақтау үшін суахили тілінде сөйлейтін.

Қылмыстық рекеттер мен көшедегі әрекеттер

Көшедегі қылмыстық топтардың көпшілігі сияқты, Крипстер де заңсыз құмар ойындары, есірткі сату, адам сату, ұрлық және қарақорлық сияқты қылмыстық әрекеттерден қаржылық пайда көреді. Крипстермен қарым-қатынастарында жаман аты бар көшелік топ. Содан бері, қалған Крипстер топтары арасында көптеген келіспеушіліктер мен жанжалдар туды. Блодтармен қақтығысудан бөлек, олар бір-бірімен де күреседі, мысалы, Rolling 60s Neighborhood Crips және 83 Gangster Crips 1979 жылдан бері қарсылас. Уоттс қаласында Грейп Стрит Крипстері мен ПДЖ Уоттс Крипстері арасындағы жанжал соншалық, ПДЖ Уоттс Крипстері тіпті жергілікті Блод тобымен, Баунти Хантер Блодспен бірігіп, Грейп Стрит Крипстеріне қарсы күресті. 1990 жылдардың ортасында Хувер Крипстерінің басқа Крипстер топтарымен болған бәсекелестігі мен соғыстары оларды тәуелсіз болуға және "Крип" атауын тастап, өздерін "Хувер Қылмыскерлері" деп атауға итермеледі.

Қанмен бәсекелестік

Клиптердің басты қарсыласы – Бладтар. Бладтар бастапқыда Пиру көшесінің топ мүшелерін Клиптерден қорғау үшін құрылған. Бұл қарсыластық 1960 жылдары Вашингтон және басқа Клип мүшелері Centennial орта мектебінің екі оқушысы Сильвестр Скотт пен Бенсон Оуэнсқа шабуыл жасағаннан кейін басталды. Оқиғадан кейін Скотт Пирусты құрды, ал Оуэнс Батыс Пиру тобын құрды. 1972 жылдың соңында, Клиптердің күшейіп бара жатқан шабуылдарының құрбаны болған бірнеше топ Пирусқа қосылып, кейіннен Клип емес топтардың жаңа федерациясын құрды, ол Бладтар деп белгілі болды. 1972 мен 1979 жылдар аралығында Клиптер мен Бладтардың арасындағы қарсыластық күшейді, Лос-Анджелестің оңтүстігіндегі бандиттік кісі өлтірулердің көп бөлігі осыған байланысты болды. Бладтар мен Клиптер мүшелері кейде бірімен бірі ұрысады және 2010 жылға дейін Лос-Анджелестегі бандиттік кісі өлтірулердің маңызды үлесіне жауапты болды. Бұл қарсыластық 2022 жылы Сакраментода болған атыс оқиғасының да себебі болды деп саналады, онда алты адам қаза тапты.

Халықтық ұлтпен одақтасу

1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында көптеген Крип топ мүшелері елдің әртүрлі түрмелеріне жіберілген кезде, АҚШ-тың орталық және оңтүстік аймақтарындағы түрмелерде Криптер мен Фолк Нашн арасында одақ құрылды. Бұл одақ штат және федералды түрмелерде жазасын өтеуші топ мүшелерін қорғау мақсатымен құрылды. Ол түрме ішінде ең күшті, ал сыртында тиімділігі төмендеу. Криптер мен Фолктардың одағы "8 доп" деп белгілі. Бұзылған 8 доп Фолктар мен Криптер арасындағы келіспеушілік немесе "жанжалды" білдіреді.