Кіріспе
Жан Карон (1937 жылы туған) – ересектерге де, жас оқырмандарға да арналған американдық романдар жазушы. Ол «Нью-Йорк Таймс» бестселлерлері тізіміне енген «Митфорд» романдарының авторы, онда әке Тимоти Кавана, епископ діни қызметкері және Митфордтың ойдан шығарылған ауылы бейнеленген. Оның ең соңғы «Митфорд» романы «Сен қайда болсаң, сол жерде бол» 2017 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Куинси епархиясының (Иллинойс штаты) епископы Кит Акерман оны өнерге арналған қаламгер деп таныды. 2000 жылдың мамырында Нашота Хаус, Висконсин штатындағы теологиялық семинария, оған құрметті докторлық дәрежесін берді. ("Митфордтан көбірек", 4-том, 10-шы нөмір, 2000 жылғы күз). 2015 жылы Вирджиния кітапханасы оған әдебиет саласындағы өмірлік жетістіктері үшін сыйлық тартты.
Jan Karon (born March 14, 1937) is an American novelist who writes for both adults and young readers. She is the author of the New York Times bestselling Mitford novels, featuring Father Timothy Kavanagh, an Episcopal priest, and the fictional village of Mitford. Her most recent Mitford novel, To Be Where You Are, was released in September 2017. She has been designated a lay Canon for the Arts in the Episcopal Diocese of Quincy (Illinois) by Keith Ackerman, Episcopal Bishop of Quincy, and in May 2000 she was awarded the Degree, Doctor of Humane Letters honoris causa by Nashotah House, a theological seminary in Nashotah Wisconsin. {“More from Mitford” Volume 4, Number 10, Fall 2000.} In 2015, she was awarded the Library of Virginia's Literary Lifetime Achievement Award.
Ерте өмір
Ян Карон Солтүстік Каролина штатының Леноир қаласында Дженис Мередит Уилсон ретінде дүниеге келді. Ол "Дженис Мередит" романының құрметіне осылай аталыпты. Ол 4 жасқа толғанда ата-анасы ажырасып, оны Леноирден бірнеше шақырым жердегі Хадсон қаласындағы анасының әжесі мен атасының қолына қалдырды. Оның анасы Ванда, Ян туған кезде 15 жаста болған, Шарлоттаға кетіп қалды. Әкесі Роберт Уилсон Канада Корольдік әуе күштеріне қатысты. 12 жасында Ян анасына қайта қосылу үшін Шарлоттаға көшті, анасы Тоби Сетцерге үйленіп, тағы екі бала туған еді. Ол 14 жасында, тоғызыншы сыныпты бітірмей мектептен шығып, Оңтүстік Каролинада Роберт Фриландқа тұрмысқа шықты, онда оның жасындағы қыздар заң бойынша осылай істей алатын. Фриланд, одан бес жас үлкен, Шарлоттадағы шина дүкенінде жұмыс істесе, Ян киім дүкенінде сатушы болып жұмыс істеді. 15 жасында ол жалғыз қызы Кандис Фриландты дүниеге әкелді. Ян мен Фриландтың некесі басынан-ақ қиындыққа толы болды, содан кейін қайғылы оқиға жағдайды одан да ушықтырды. Фриланд ағасы мен бір немесе бірнеше досымен бірге көлікте отырғанда, терезеден тапанша беріліп, оқ атылды. Оқ Роберт Фриландтың өкпесін тесіп, омыртқасын жарақаттады, оны өлімге жуық қалдырып, мүгедек қылды. Ян қатты күйзеліске ұшырады, некелері нашарлап, ол ажырасуға өтініш берді.
Мансап
18 жасар Жанис қызы Кендиспен жалғыз қалды. Ол Шарлоттадағы Уолтер Клейн жарнама агенттігінде рецепционист болып жұмыс істеді. Телефонға жауап беруден жалыққан ол жазу үлгілерін ұсынды. Көп ұзамай Клейн оған жарнамалық мәтіндер жазуды тапсырды. 20 жасқа келгенде Джен Дьюк Пауэр химияшысы Билл Ортқа тұрмысқа шықты. Ол Ортпен бірге театр және Унитариян шіркеуімен айналысты. 1960 жылдардың соңында Ян мен Орт ажырасып, ол үшінші рет киім сатушы Артур Каронға үйленді және Ян Карон атанды. Артур әйелі мен қызымен Калифорнияның Беркли қаласына көшіп, үш жыл тұрды. Калифорнияда Карон яһуди дінін қабылдады, бірақ христиандықтан бас тартқан жоқ. Карон романдар жазушы болғысы келді және 1960 жылдар бойы тырысты. Каронның үшінші некесі аяқталған соң ол Шарлоттаға оралып, қайтадан жарнама саласында жұмыс істеді. 1985 жылы Карон Ралиге көшіп, 1970 жылдардың соңында жұмыс істеген McKinney & Silver жарнама агенттігіне орналасты. Карон мен McKinney дизайнері Майкл Уинслоу туризм кампаниясы бойынша бірлесіп жұмыс істеді, қолөнершілермен, музыканттармен және басқалармен сұхбаттасып, Солтүстік Каролинада ойын-сауық парктері мен ірі қонақүйлерден басқа да қызықты орындар бар екенін көрсетуді көздеді. Бір жарнамада тау музыканттары бейнеленген, ал тақырыбы: «Ескі ағылшын музыкасын ең жақсы тыңдауға болатын жер Лондоннан батысқа қарай 3000 миль қашықтықта». National Geographic және басқа да журналдарда жарияланған кампания 1987 жылы «Келли» сыйлығын жеңіп алды, бұл баспа жарнамасы үшін «Оскар» сияқты. Карон мен Уинслоу 100 мың долларлық жүлде бөлісті. 1988 жылы Карон жұмысынан кетіп, Мерседесін қолданылған Toyota-ға айырбастап, Солтүстік Каролина штатының Блоинг Рок қаласына көшіп барды. Блоинг Рокта Карон «Блоинг Рок» газеті үшін «Әке Тим» туралы әңгімелер жаза бастады. Агент Каронның туындыларын баспагерлерге жіберді, бірақ тек бас тартулар келді. 1994 жылы Карон өзінің жұмысын шағын діни баспаға тапсырды, ол «Митфордтағы үй» атты кітап шығарды. Карон жазуын жалғастырып, кітабын насихаттау үшін маркетингтік дағдыларын пайдаланды, баспасөз хабарламаларын жазып, кітап дүкендеріне қоңырау шалды. Бірақ баспагер шектеулі таралыммен және өзінің маркетингтік мүмкіндіктерінің аздығымен шектелді. Митфорд туралы тағы екі роман жарық көрді. Сату көрсеткіштері шамалы болды. Содан кейін Каронның досы Мэри Ричардсон, «Каролина Пантерс» командасының иесі Джерри Ричардсонның анасы, «Митфордтағы үйді» Ролидегі Quail Ridge Books & Music иесі Нэнси Олсонға көрсетті. Олсон таза, жақсы жазылған көркем әдебиет іздейтін үлкен аудитория бар екенін сезді. Ол Каронның кітабын Нью-Йорктегі агент досына жіберді, ол оны «Viking Penguin» басылымының редакторы, лютеран пасторының қызы Каролин Карлсонға жеткізді. Карлсон «Viking Penguin» баспасында, христиандық көркем әдебиетке бейім емес негізгі баспагерлікте қарсылыққа тап болды. Бірақ 1996 жылы Нью-Йорк фирмасы Каронның алғашқы үш кітабын жұқа қағаздан шығарды. 1990 жылдардың соңында Каронның кітаптары «Нью-Йорк Таймс» бестселлерлері тізіміне енді. 2021 жылы Карон Хадсон, Солтүстік Каролинадағы бұрынғы бастауыш мектебінде Митфорд мұражайын ашты. Мұражайда оның отбасы тарихы және оның жазуы туралы көптеген ақпараттар бар. «Бақытты аяқталу» кітап дүкені Митфордқа қатысты заттармен бірге оның кітаптарының қолтаңбаланған даналарын сатады. Мұражай сәрсенбі-сенбі күндері сағат 10.00-ден 16.00-ға дейін жұмыс істейді.
Жеке өмір
2000 жылы Карон Блоинг Роктан шығып, Вирджиния штатының Альбемарл округіне көшіп барды, онда ол 1816 жылы салынған тарихи үйді және 100 акрлық Esmont Farm атты шаруашылығын қалпына келтірді, бұл шаруашылықты Американдық Азаматтық Соғыстан бұрын Вирджиния Жалпы Ассамблеясының екі палатасында қызмет еткен доктор Чарльз Кокке салған.
Қысқа шығармалар
"Мод жеңе кеткен күн" 1.4 (1961)
Мұрағат
Ян Каронның қолжазбалары Вирджиния университетінің Альберт және Ширли Смолл арнайы жинақтар кітапханасында сақталады, және Каронның жаңа туындыларын құжаттау үшін үнемі қосымша материалдар енгізіледі. Қолжазбалардың ішінде Каронның барлық кітаптарына дайындық материалдары, жеке хат алмасулары мен құжаттары, оның Есмонт шаруашылығын тарихи жағдайға келтіруге қатысты кең көлемді материалдары, сондай-ақ оқырмандармен хат алмасулары бар.