Кіріспе

Анеи Ной ауданы (Raionul Anenii Noi) – Молдованың орталық бөлігіндегі аудан (район). 2011 жылғы 1 қаңтардағы халық саны 83 100 адамды құрады. Аудан орталығы – Анеи Ной қаласы.

Тарих

Ең көне құжаттамалық куәлігі бар елді мекендер – Гура Бикулуи, Телица, Мерени, олар 1443–1475 жылдары алғаш рет тіркелген. Келесі ғасырларда экономиканың (сауда, егіншілік, кедендік алымдар) дамуы және демографиялық өсім байқалды. Анений Ной қаласының алғашқы құжаттамалық тізілімі 1731 жылғы 27 маусымда, Pascani pe Bîc деген атпен жазылған. 1812 жылы орыс-түрік соғысынан (1806–1812) кейін Бассарабия Ресей империясының құрамына өтті (1812–1917), осы кезеңде жергілікті тұрғындардың қарқынды русификациялануы жүрді. 1918 жылы Ресей империясы құлағаннан кейін Бессарабия Румыниямен бірікті (1918–1940, 1941–1944), аудан Кишинев уезінің құрамына кірді. 1940 жылы Молотов-Риббентроп шарты бойынша Бассарабия КСРО тарапынан басып алынды. 1991 жылы Молдованың тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін Кишинев уезінің (1991–2003) бір бөлігі болды, ал 2003 жылы Молдованың әкімшілік бірлігіне айналды.

География

Анеи Ной ауданы Молдованың орталық бөлігінде орналасқан. Оның іргелес аудандары: солтүстікте Криулен ауданы, шығыста Григориополь ауданы, оңтүстікте Каушены ауданы, батыста Яловены ауданы және Кишинев муниципалитеті. Жер бедері тегіс, жазық дала. Биіктігі Төменгі Днестр жазығында 30 метрден басталып, солтүстік ауданның төбелерінде 200-250 метрге жетеді. Эрозиялық процестердің қарқындылығы төмен.

Климат

Жылы континенттік климат, жылдық орташа температура, шілде айының орташа температурасы, қаңтар айының орташа температурасы. Жылдық жауын-шашын 500–600 мм. Желдің орташа жылдамдығы 3–5 м/с.

Фауна

Орталық Еуропаға тән жануарлар дүниесіне түлкілер, кірпілер, еліктер, жабайы шошқалар, ермектер, тышқанторғайлар және тағы да басқа сүтқоректі жануарлар жатады. Құстардан: сұрғыр, лелек, бүркіт, торғай, майлы торғай, қарға, аққанат, кескілер және басқалары кездеседі.

Флора

Ормандар ауданның 10,7%-ын құрайды және емен, ағылшын емізі, мүйізжапырақ, кеспе, липа, есен және басқаларымен толықтырылған. Өсімдіктерден: бетеге, қара жусан, көктемгі шөп, қызылқұмық, қырыққабық, дала шөбі және тағы да басқалары.

Өзендер

Анеи Ной ауданы Нистру өзенінің алабында орналасқан, бұл өзен ауданның шығысынан өтеді. Оның ең маңызды саласы – Бич өзені (155 км). Ең ірі көлі – Гура Бикулуи елді мекеніне жақын орналасқан Сэлаш көлі. Бұл Молдовадағы үшінші ең үлкен табиғи көл.

Әкімшілік бөлімшелер

Анеи Ной ауданында 1 қала, 25 коммуна және 19 ауыл бар.

Демография

2012 жылдың 1 қаңтарында аудан халқы 83 100 адамды құрады, оның ішінде 10,3% қалалық, ал 89,7% ауылдық тұрғындар.

Туысқандар саны (2010): 988 (1000 адамға шаққанда 11,9)
Өлім-жүртім саны (2010): 1018 (1000 адамға шаққанда 12,3)
Табиғи өсім (2010): 30 (1000 адамға шаққанда 0,4)

Этностық топтар

Этникалық топ Молдовалықтардың жалпы санының %-ы * 82,4 украиндықтар 6,0 румындар * 5,6 орыстар 4,5 болгарлар 0,6 гагауздар 0,3 цығандар 0,2 басқалар 0,5 жарияланбаған 1 Ескерту: * Молдовалықтар мен румындардың этникалық идентификациясына қатысты пікір қақтығыстары әлі де жалғасуда.

Дін

Христиандар – 96,7%
Православ христиандар – 95,6%
Протестанттар – 0,9%
Баптистер – 0,6%
Жетінші күн адвентистері – 0,1%
Евангелияны ұстанатын христиан шіркеуі – 0,1%
Пентикосталдар – 0,1%
Католиктер – 0,2%
Басқалары – 2,0%
Дінсіздер – 1,1%
Атеистер – 0,2%

Экономика

Аудан бойынша 12 555 кәсіпорын тіркелген. Жалпы жер көлеміндегі ауыл шаруашылығы жерлерінің үлесі 66 673 га (74,7%) құрайды. Егістік жерлер ауыл шаруашылығы жерлерінің жалпы ауданының 52 161 га (58,5%) құрайды: оның ішінде 2996 га (3,4%) жеміс бақшалары, 3826 га (4,3%) жүзімдіктер, 4497 га (5,0%) жайылымдар, 335 га (0,4%) басқалары.

Білім

Анеи Ной ауданында 36 білім беру мекемесі жұмыс істейді. Оқушылардың жалпы саны: мектептерде 10 867 оқушы, ал көп салалы кәсіптік училищаларда 120 бала. Қазіргі таңда аудан мектептерінде 860 мұғалім жұмыс істейді.

Саясат

Анени Ной округінің сайлаушылары негізінен оңшыл-орталық партияларды, әсіресе АЕИ-ді қолдады. Соңғы үш сайлауда ПКРМ үздіксіз төмендеп келеді. Соңғы үш сайлауда АЕИ-нің өсімі 79,7% құрады.

+ Парламент сайлауының нәтижелері

Жыл | АЕИ | ПКРМ
------- | -------- | --------
2010 | 50,23% (21 670) | 44,12% (19 034)
2009 шілде | 48,48% (19 102) | 47,92% (18 882)
2009 сәуір | 32,77% (12 057) | 53,80% (19 799)

Мәдениет

Анеи Ной ауданында 65 көркем үйірме, екі өнер мектебі, 18 команда, үлгілі оркестр атағын иеленген 37 халық кітапханасы бар.

Денсаулық

Аудандық медициналық мекемелер: 188 төсектік жалпы қоры бар аурухана, құрамында 16 отбасылық дәрігер кабинеті, 13 денсаулық сақтау орталығы, 11 медициналық пункт бар отбасылық дәрігерлер орталығы. Аней Ной ауданының денсаулық сақтау жүйесінде: 123 дәрігер, 356 орта медициналық қызметкер, медбикелер, 348 медициналық және қосымша персонал жұмыс істейді.