Кіріспе

Креационизмнің бір қыры – Ақылды дизайн қозғалысы, көбінесе АҚШ-та ұйымдастырылған, ақылды дизайнға бағытталған кең әлеуметтік, академиялық және саяси өзгерістерді талап ететін, жалған ғылыми, нео-креационистік діни мақсатты насихаттау кампаниясын жүргізді.

Халықаралық жағдай

Креационизм мен ақылды жобалау теориясы көптеген танымал ғалымдар тарапынан қолдау таппаса да, көптеген дамыған елдердегі халықтың айтарлық бөлігі эволюция теориясына күмәнданады немесе оны жоққа шығарады, бұл олардың діни сенімдерімен байланысты болуы мүмкін. Аз дамыған елдерде діни сенім деңгейі жоғары болғандықтан, эволюцияға қолдау көрсету де оған сәйкес төмендеуде.

Еуропа

Еуропада дін әдетте саясатқа Америка Құрама Штаттары немесе дамып келе жатқан елдерге қарағанда әлдеқайда аз әсер етеді. Осыған қарамастан, жаратылыстанушылық және интеллектуалды дизайнға қатысты белсенділік орындары бар.

Канада

АҚШ-тан айырмашылығы, бұл мәселе ешқашан Жоғарғы Соттың маңызды ісі болған емес, сондай-ақ ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарында да кеңінен талданбады. Канадада білім беру – провинциялардың конституциялық жауапкершілігі. Ешбір провинция қазіргі уақытта ресми мемлекеттік мектептердің оқу бағдарламасында креационизмді оқытпайды, алайда ел бойынша эволюция мен дінді оқытудың әртүрлі тәсілдері бар, сондай-ақ жеке мектептерге (мемлекеттік қаржыландырылатын діни мектептер, көбінесе католик), жеке мектептер, баламалы мектептер, резерват мектептері, чартерлік мектептер және т.б. үшін түрлі ерекшеліктер қарастырылған. Көптеген провинциялық оқу бағдарламаларында (Квебек провинциясынан басқа, онда 2004 жылдан бастап бастауыш мектептерде міндетті) эволюциялық теория тек 11-ші немесе 12-ші сыныптарда оқытылады, бірақ жергілікті мектеп кеңестері мен мұғалімдердің шешімі бойынша оны ертерек оқытуға болады. 2009 жылы Альберта провинциясының Прогрессивті консервативтік қауымдастығы 44-заң жобасын ұсынды, ол ата-аналарға балаларын мемлекеттік мектеп сабақтарынан алып кетуге мүмкіндік береді, егер олар талқыланып жатқан даулы тақырыптармен (эволюция немесе гомосексуализм сияқты) келіспесе. Кейіннен заңға енгізілген түзетулерде ата-аналар балаларын дін сабақтарынан, бірақ ғылым сабақтарынан алып кетуге болмайтыны нақтыланды.

Америка Құрама Штаттары

Ақылды жобалауды жақтаушылар бірқатар нақты саяси стратегиялар мен тактикаларды қолданды. Олар мемлекеттік деңгейде эволюциялық теорияның мектеп бағдарламаларынан алынып тасталуына немесе оның маңыздылығын төмендетуге жасалған әрекеттерден бастап, федералды үкіметтің ақылды жобалауды оқытуды міндеттеуіне, сондай-ақ муниципалды, округтік және мемлекеттік мектептердің басшылық құрамына ақылды жобалауды қолдайтындарды тағайындауға дейін жетеді. «Discovery Institute» көп жағдайда бастамашы болып табылады, заң жобаларын әзірлеуде федералды, мемлекеттік және аймақтық сайланған өкілдерге материалдық көмек көрсетуден бастап, мектеп басшылығымен келіспеушіліктерге тап болған ата-аналарға қолдау мен кеңес беруге дейін көмектеседі. «Discovery Institute» ақылды жобалау науқандарының ерекшелігі – Гильермо Гонсалес, Ричард Стернберг және Фрэнсис Беквит сияқты мамандардың мансабындағы кері кетулерді жеңу үшін ақылды жобалауды қолдаушылардың атынан жүргізілген кең ауқымды лоббилік және қоғамдық қатынастар жұмыстары. Бұл күш-жігер екі бағытқа шоғырланған: «Teach the Controversy» (Дауды оқыту) және «Critical Analysis of Evolution» (Эволюцияны сынға алу) науқандары. Бұл науқандар «Kitzmiller v. Dover Area School District» ісінен кейін кеңінен танымал болды, онда судья Джон Э. Джонс III ақылды жобалауды оқыту немесе оны эволюцияға балама ретінде ұсыну АҚШ Конституциясының бірінші түзетуінің дін бостандығын қамтамасыз ететін ережесін бұзу болып табылады деп шешті, себебі ақылды жобалау ғылыми емес, ал діни сипатта. «Teach the Controversy» және «Critical Analysis of Evolution» стратегиялары мен ресурстары «Discovery Institute» және оның «Center for Science and Culture» (Ғылым және мәдениет орталығынан) шыққан, ол ақылды жобалау қозғалысының орталығы болып табылады. Бұл стратегиялар «Discovery Institute» эволюция теориясы көрінетін «материалистік көзқарасты жеңіп, христиандық және теистік сенімдерге сәйкес келетін ғылымды» қолдауға бағытталған науқанның тағы бір нұсқасы ретінде қарастырылады. «Center for Science and Culture» веб-сайтындағы мәліметтерге сәйкес, кем дегенде 10 штаттың заң шығарушы органы эволюцияны оқыту тәсілін қайта қарастыратын заңдарды қарастырып жатыр. Бұл бастамалардың көптегені «Thomas More Law Center», «Alliance Defense Fund» және «Quality Science Education for All (QSEA)» сияқты консервативті заңдық ұйымдардан маңызды құқықтық көмек алып отыр. Олардың барлығы қозғалыстың мүддесін қорғай отырып, көптеген сот ісіне қатысты.

1999 & 2005 жылы Канзас білім беру кеңестері

1999 жылы Канзас штатының білім беру кеңесі Канзас штатының ғылыми стандарттарынан эволюция теориясына сілтемелерді жою туралы шешім қабылдады. Бұл штаттың ғылым сабағынан эволюция тақырыбын алып тастауға әкеп соқты. Бұл қадам ғылым қауымдастығының наразылығын тудырды, олар ғылым білімінің сапасы мен қатаңдығының төмендеуін болжады. Кеңестің бұл шешіміне жаңадан сайланған консервативті христиандардың және Discovery институтының Ғылым мен мәдениет орталығының (бұрынғы "Ғылым мен мәдениетті жаңарту орталығы" (CRSC) атауымен белгілі) ықпалы және қарқынды лоббилеуі себеп болды. Кейінгі сайлаулар мектеп кеңесінің құрамын өзгертті және 2001 жылы эволюция тақырыбын оқытуды қайта қолдауға мүмкіндік берді. 2004 жылғы сайлауда діншіл консерваторлар 6:4 есебімен көпшілікке ие болды. 2005 жылы кеңес жаңа ғылыми стандарттарды бекітуге кірісті, олар мұғалімдерге оқушыларға не және қалай оқыту керектігін бағыттап көрсетуге тиіс болды. Консерваторлар мен интеллектуалды дизайнды қолдаушылар ұсынған, Ғылым және мәдениет орталығының қолдауына ие болған ұсыныс, 2002 жылы Огайо штатының білім беру кеңесінде осы орталық лоббилеген Эволюцияны сын тұрғысынан талдау жоспарына ұқсас болды. Бұл жоспар эволюция тақырыбын толығымен алып тастамайтын, интеллектуалды дизайнды эволюцияға балама ретінде ұсынуды талап етпейтін еді. Алайда, Эволюцияны сын тұрғысынан талдау жоспары эволюцияны кемшіліктері бар теория ретінде қарастырды, бұл ғылыми қауымдастықтың басты көзқарасына қайшы келетін позиция еді. 2005 жылдың 8 қарашасында Канзас штатының білім беру кеңесі, ветеринар дәрігері Стив Абрамс төрағалығымен, Эволюцияны сын тұрғысынан талдауды қамтитын жаңа ғылым оқыту стандарттарын бекітті. Discovery институты жаңа стандарттарды әзірлеуде және қабылдауда маңызды рөл атқарды, олар 6:4 дауыспен мақұлданды, бұл кеңестегі діншіл консерваторлардың құрамын көрсетті. Жаңа Канзас стандарттарын сынға алғандар, олар интеллектуалды дизайнды насихаттағанын айтты. Бұрынғы Канзас стандарттары эволюциялық теорияны қолдаған, барлық тіршілік организмдерінің ортақ түбірі бар екенін айтқан. Креационистер бұл теорияға олардың қазбалар мен молекулалық биологияға қатысты түсіндірулері қарсы екенін мәлімдеді. Олар интеллектуалды дизайнның стандартты аргументін де қолдады, яғни түрлердің уақыт өте келе өзгеруі жаңа түрлердің пайда болуына әкелуі мүмкін екендігіне қатысты дау бар. Білім беру кеңесі мектеп ғылым стандарттарына эволюцияға қатысты сынды көбірек енгізуге шешім қабылдағаннан кейін, Канзас университетінің профессоры Пол Миреки "Дінтанудағы арнайы тақырыптар: интеллектуалды дизайн, креационизм және басқа діни мифологиялар" атты курсты ашуды ұсынды. Алайда, курс тоқтатылды және профессор университет діни зерттеулер кафедрасының төрағасы лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Миреки өзінің курсына қарсы шыққан креационистер тарапынан шабуылға ұшырап, ұрып-соғылғанын хабарлады. 2006 жылдың 1 тамызында өткен бастапқы сайлауда креационист консервативті республикашылар 6:4 көпшілігін жоғалтты, өйткені Канзас штатының Шайен округінен консервативті Конни Моррис, Канзас штатының Либерал қаласынан умеренный республикашыл Сали Кэублге жеңілді. Осыған дейін зейнеткерлікке шыққан консервативті саясаткердің Айдахо штатынан келген күйеу баласы Брэд Патцер оның орнына үміткер болған тағы бір мандатты Канзас штатының Индепенденс қаласынан шыққан эволюцияны қолдайтын республикашыл Яна Шевер жеңіп алды.

2000 Конгресс брифингі

2000 жылы Discovery Institute арқылы жұмыс істейтін, ақылды дизайнды қолдайтын жетекші жақтаушылар Вашингтон қаласында Конгресске брифинг ұйымдастырып, заң шығарушыларға ақылды дизайнды таныстырды. Сенатор Рик Санторум ақылды дизайнның ең белсенді жақтаушыларының бірі болды (және қазір де солай). Осы брифингтің нәтижесінде сенатор Санторум «Ешбір бала артта қалмасын» заң жобасына ақылды дизайнды қолдайтын мәтін енгізді, онда студенттерге эволюция неліктен «көптеген дауларды тудырады» деген сұрақтарды оқыту қажеттігі айтылды. Бұл пікірді Discovery Institute белсенді түрде насихаттады.

2001 жылғы Santorum түзетуі

Санторум түзетуі – 2001 жылғы «Ешбір бала артта қалмасын» білім беру заңына ұсынылған, қабылдалмаған түзету болды. Discovery Institute бұл түзетуді заңға енгізу үшін күшті лоббилік жұмыс жүргізді және түзетудің бастапқы нұсқасын дайындауға қатысты. Конференциялық баяндамада түзетудің өңделген нұсқасы ғана келтірілді, бірақ түзетудің өзі президент Джордж Буш қол қойған заңға енбеді. Бұл «ақылды жобалау» идеясын қолдаушылар күткен жеңіс емес еді. Конференциялық баяндамалар заң күшіне ие емес, тек түсіндіру мақсатында жасалады, және бұл түзету қабылданылмады. Дегенмен, Discovery Institute таратқан электрондық хабарламасында: «Бұл Америкадағы эволюция және «ақылды жобалау» теориялары туралы пікірталасқа жаңа бетбұрыс әкелетіні сөзсіз. Сонымен қатар, Дарвиннің жалпы білім берудегі, және мүмкін биология ғылымдарындағы монополиясы аяқталуға жақын» деген сөздер келтірілді. Канзас штатының сенаторы Сэм Браунбек бұл түзетуді 1999 жылғы Канзас штаты мектеп кеңесінің (кейіннен күштен шығарылған) мемлекеттік емтихандардан эволюцияға қатысты сұрақтарды алып тастау туралы шешімін қолдайтын дәлел ретінде сілтеме жасады.

2001 жылы Джорджия, 391 заң жобасы

Бұл заң жобасы мұғалімдерге «философиялық материализм» мен «шынайы ғылымды» ажыратуды міндеттеді, сондай-ақ мұғалімдерге өмірдің немесе түрлердің пайда болуына қатысты кез келген ғылыми теорияны ұсынуға және сынауға «құқық» берді. Комитетте қабылданбады.

2001 жылы Батыс Вирджиния, 2554 жылғы заң жобасы

"Тең уақыт" заң жобасы, тақырыбында "Мемлекеттік мектептерде жаратылыстану және эволюциялық ғылымды тең негізде оқытуды қамтамасыз ету" деп көрсетілген. HB2554 2001 жылдың ақпан айында штат заң шығарушы органына ұсынылды және комитетте қарастырылмай қалды.

2001 Батыс Вирджиния штатының Канава округі

2001 жылдың ақпан айында бір ата-ана Канахва округінің білім беру басқармасына шағымданып, онда қолданылатын ғылым оқулықтарында эволюция туралы "жалған және алаяқтық" ақпарат бар екенін мәлімдеді. Ата-ана және эволюцияға қарсы 30 қол қойған адам оқулықтардың ескі немесе дұрыс емес болуы себепті мемлекеттік заңды бұзатынын айтты. Эволюцияны қамтитын оқулықтардың кемшіліктеріне дәлел ретінде олар Джонатан Уэллдің «Дискавери институтынан» шыққан «Эволюцияның иконалары» атты кітабын көрсетті. Басқарма бұл шағымды қабылдамады.

2001 Арканзас, 2548-ші заң жобасы

2001 жылы Арканзас штатының өкілі Джим Холт штаттың немесе оның кез келген мекемесінің мемлекеттік қаражатты жалған немесе алаяқтық ақпаратты қамтитын материалдарды сатып алуға жұмсауын қылмыс деп жариялайтын заң жобасын ұсынды. Мұндай талаптардың тізімі 2548 нөміріндегі (HB2548) заң жобасының мәтінінде келтірілген. Ұсынылған мысалдардың көп бөлігі эволюцияға қарсы көздерден тікелей цитаталар немесе олардың жақын парафразы болды. Заң жобасында сілтеме жасалған дереккөздердің ішінде Джек Чик жариялаған "Биг Дэдди?" атты комикс-трактаты бар. Заң жобасын сынағандар таңдалған "мысалдардың" көпшілігінің өзі жалған немесе қате ақпаратты қамтиды деп мәлімдеді. 2001 жылдың 21 наурызында өкіл Холт өзінің досы, эволюцияға қарсы белгілі қайраткер Кент Ховинді Арканзас штатының заң шығару комитеті алдында заң жобасын қолдау мақсатымен куәлік беруге шақырды. 2001 жылдың сәуірінде HB 2548 заң жобасын біріккен білім беру комитетінің аралық сараптамасына жіберу туралы шешім қабылданды.

2001 Монтана, 588-құжат жобасы

Репрезентант Джо Балиеттің 588 нөміріндегі заң жобасы "ғылымдағы объективтілік" шарасы ретінде ұсынылып, эволюция және жаратылыстану материалдарын бекітуді алты мүшеден тұратын тағайындалған комитетке жүктемек болған. Алайда, заң жобасы комитетте мақұлданбады.

2001 Пенсильванияның білім беру кеңесі

2001 жылдың шілдесінде Пенсильвания штатының Білім беру кеңесі жаңартылған ғылыми стандарттарды мақұлдады. Стандарттардың бастапқы нұсқалары эволюцияның ғылым ретіндегі және теория ретіндегі мәртебесіне күмән тудыруға бағытталған. Ғылым оқытушылары және Пенсильвания штатының басқа да азаматтары ұсынылған стандарттардың екіұшты немесе түсініксіз тұжырымдамаларының нәтижесінде ғылым сабақтарында жаратылыстануды (креационизмді) оқытуға мүмкіндік туындауы мүмкін деп алаңдады. Алайда, соңғы нұсқадағы стандарттарда даулы тұжырымдамалар жоқ және стандарттар заң шығарушы органдармен бекітілді.

2002 жылы Огайоның білім беру кеңесі

2002 жылдың наурыз айында Огайо штаты мемлекеттік ғылым стандарттарын қайта қарау бойынша тыңдаулар өткізді. Discovery институтының Стивен С. Мейер Огайо штатының білім беру кеңесіне институттың эволюцияға қатысты сындық талдауын ұсынды, онда ақылды дизайн оқу бағдарламасында маңызды орын алды. Сонымен қатар, Огайо штатының заң шығарушы органына ғылымның Құдайды қамтитын жаңа анықтамасы ұсынылды, бұл заң шығарушы органға ақылды дизайнды қамтитын стандарттар жиынтығын қолдауға мүмкіндік беруі тиіс еді. 2002 жылдың қазан айында Огайо штатының ғылым мұғалімдері үшін Discovery институтының үлгілік сабақ жоспары ішінара қабылданды, бірақ кеңес ғылым стандарттарының "ақылды дизайнды оқытуды немесе тексеруді міндеттемейтінін" мәлімдеді. Discovery институты бұл оқиғаны маңызды жеңіс деп бағалады. 2006 жылдың ақпан айында Огайо штатының білім беру кеңесі 2002 жылы қабылданған ғылым стандарты мен оған сәйкес сабақ жоспарын 11 дауысқа 4 дауыспен жою туралы шешім қабылдады. Кеңес сондай-ақ ақылды дизайнды қолдаушылардың ғылым стандарттарының конституциялықтығы туралы штаттың бас прокурорынан заңдық пікір сұрау туралы ұсынысын қабылдамады. Ақылды дизайнды қолдаушылар бұл мәселе бойынша тағы бір дауыс беруге ұмтылатындарын мәлімдеді.

2002 жылы Кобб округі, Джорджия

2002 жылы Кобб округінің мектеп тақтасы ғылым оқулығына стикерлер қоюды талап етті. «Эволюция – факт емес, теория» деп жазылған стикер, ата-аналар Кобб округінің мектеп тақтасына өмірдің пайда болуына қатысты балама пікірлер ұсынылмағаны туралы шағымданғаннан кейін, тоғызыншы сыныптың биология оқулығына жабыстырылды. Америкалық азаматтық бостандықтар одағының өкілдері мектеп тақтасына сот арызы беріп, стикерлердің дін мен мемлекеттің бөліну принципін бұзатынын мәлімдеді. Сот ісі 2005 жылдың қаңтарында АҚШ округтік судьясы Кларенс Купер стикердің конституцияға қайшы екенін шешіп, аяқталды. Ол үкімде былай деп жазды: «Эволюцияны кемсіту арқылы мектеп тақтасы жақсы белгілі балама теорияны, яғни креационизмді немесе оның түрлерін қолдайтын сияқты, тіпті стикерде ешқандай балама теорияларға тікелей сілтеме жасалмаса да». 2005 жылдың желтоқсанында федералдық апелляциялық сот алқасы өз шешімін шығару алдында төменгі сот шешімін қатаң сынады. Судья Эд Карнс стикердегі сөздердің «техникалық тұрғыдан дәл» екенін айтты және «Тірі емес заттан тіріге өту – ғылыми теориядағы ең үлкен олқылық. Оны басқа теорияларға қарағанда дәлелдеу қиын. Менің ойымша, эволюция оңайырақ болып көрінеді және оны көбірек сын тұрғысынан қарастыру керек», – деді. Бұл оның эволюция мен абиогенез арасындағы айырмашылықты түсінбегенін көрсетеді. 2006 жылдың желтоқсанында Кобб округінің мектеп тақтасы ұзаққа созылған сот ісін реттеуге келісті. Округ «осы іс бойынша қаралып отырған стикерде қолданылған тілге ұқсас тілдегі кез келген стикерлерді, таңбаларды, мөрлерді, жазуларды немесе басқа да ескертулерді немесе бас тартуларды» орналастыруға тыйым салды.

2003 Техас мемлекеттік білім беру кеңесі, оқулықтар туралы дау

2003 жылы Техас штатының білім беру кеңесі 2004-2005 оқу жылына енгізу үшін 11 түрлі оқулықты қарастырды. Декавери институтының өкілдері кеңес алдында, қабылданған оқулықтарда "эволюция теориясының кемшіліктері" туралы мәлімдемелер болуы және "ақылды дизайн сияқты қарсы теориялар" қамтылуы керек екенін айтты. Институт Техас штатындағы талқылауға қатты қызығушылық танытты, себебі штат елдегі оқулықтарды ең көп сатып алатын екінші штат еді. Осылайша, баспагерлер штаттың талаптарына қанағаттандыру үшін жасайтын кез келген өзгерістер басқа да жерлерде көрінуі мүмкін.

2004-2005 жылдар Рихард Стернберг

Стернбергтің рецензиялауға қатысты дауы ақылды жобалаудың даулы тұжырымдамасын қолдаған ғылыми журналда жарияланған мақаланың дұрыс рецензияланғаны туралы мәселеге байланысты туындады. Журнал редакторы Ричард Стернберг ақылды жобалаудың белсенді жақтаушысы болды және Discovery институтымен байланысы бар еді, ал мақала авторы Стивен С. Мейер Discovery институтының қызметкері. Журнал баспашысы ақырында Мейердің мақаласын қайтарып алды, Стернбергтің оны қалыпты рецензиялау процесінен тыс жариялағанын айтты, бірақ Стернберг бұл мәлімдемеге қарсы шықты. Өзінің қорғаны барысында Стернберг Смитсонов институтының Ұлттық табиғи тарих мұражайында еңбек еткендігі үшін, ақылды жобалауға сенгендігіне байланысты діни дискриминацияға ұшырағанын мәлімдеді. Стернбергтің бұл талабына Discovery институтының вице-президенті және аға ғылыми қызметкері, сондай-ақ Институттың Ғылым және мәдениет орталығының директорының орынбасары Джон Г. Уэст қарсы шықты. Ол былай деп жазды: "Бірінші түсініксіздік – ақылды жобалау дінге емес, ғылымға негізделген деген сенім. Ақылды жобалау – діни мәтіндерге емес, эмпирикалық деректерге негізделген ғылыми қорытынды." Уэсттің Стернбергтің талабын жоққа шығарғанына қарамастан, республикалық өкілдер, басқа Discovery институтымен байланысты тұлғалар және ақылды жобалауды қолдайтындар Марк Судер мен Рик Санторум Стернбергтің дискриминацияға ұшырағаны туралы мәлімдемесін қолдаған есеп дайындады. Есепті Судер Өкілдер палатасының Үкіметтік реформа комитетінің төрағасы ретінде тапсырыс берді, бірақ Судер оны жеке өкіл ретінде жариялады, ал комитет оны ресми түрде қабылдаған жоқ, сондықтан ол ресми мәртебе алған жоқ.

2005 жылы Пенсильвания, 1007 заң жобасы

2005 жылдың 16 наурызында Пенсильвания штатының Өкілдер палатасында "ақылды жобалау" идеясын қолдайтын HB 1007 заң жобасы ұсынылып, Білім комитетінің қарауына жіберілді. Егер HB 1007 қабылдалса, 1949 жылғы Мемлекеттік мектеп кодексіне "Адам және Жердің пайда болуы туралы теорияларды оқыту" деген жаңа бөлім қосылады. Бұл бөлім мектеп басқармаларына эволюция тақырыбын қамтитын оқу бағдарламаларына "ақылды жобалау" ұғымын қосуға және мұғалімдерге басқарманың келісімімен "ақылды жобалау теориясын оқыту үшін қажет деп саналатын қолдаушылық дәлелдерді" пайдалануға рұқсат береді. Заң жобасында "ақылды жобалау" термині анықталмаған. Оның конституциялық жарамдылығына күмәндік туғызуды болдырмау мақсатында, HB 1007 заңында нақты түрде: "Мемлекеттік мектепте ақылды жобалау теориясын қолдайтын дәлелдерді ұсынғанда, ешбір мұғалім нақты діни ағымға, сектаға немесе діни сенімге ерекше мән беруге болмайды" делінген. 2005 жылдың маусым айында Джон Г. Вест және Сет Купер Discovery Institute ұйымынан Пенсильвания штатының өкілі Джесс М. Стейрстің атына HB1007 заң жобасын қабылдамауға шақыратын хат жолдады. Бұл "ақылды жобалау" идеясын қолдаушылардың стратегиясындағы өзгерісті көрсетеді. Ақылды жобалауды оқытуды міндеттейтін заңдардың конституциялық жарамдылығына қатысты туындауы мүмкін заңдық шақыруларды күтіп, қолдаушылар "ғылыми сын" немесе "эволюцияға қарсы дәлелдер" деген желеумен ғылым оқу бағдарламаларына "ақылды жобалау мазмұнын енгізудің" және "дауды оқыту" деген сылтаумен оны қорғаудың көбірек қорғалатын стратегия екенін санайды.

2005 жылғы Канзас эволюциялық тыңдаулары

2005 жылдың мамыр айында Канзас штатының білім беру кеңесі Топека қаласында Discovery Institute ұйымдастырған бірқатар тыңдаулар арқылы штаттың мемлекеттік орта мектептеріндегі ғылым сабақтарында өмірдің пайда болуы қалай оқытылатынына қатысты өзгерістерді қарастырды. Тыңдаулар ғылыми қауым тарапынан бойкотталды, ал айтылған пікірлер көбінесе интеллектуалды дизайнды қолдайтындардың көзқарасын білдірді. Тыңдаулардың нәтижесінде фундаменталистер басымдықты құрған кеңес, институттың эволюцияға қатысты сындық талдау сабақ жоспарына сүйене отырып және институттың «Дауды оқыту» әдісін қабылдап, штаттық кеңес ғылыми тыңдау комитетінің ұсынысына қарсы тұрып, жаңа ғылыми стандарттарды қабылдады. 2006 жылдың тамызында консервативті республикашылар алғашқы сайлауда кеңестегі көпшілігін жоғалтты. Орын алған республикашылар мен демократтар 2005 жылғы мектеп ғылым стандарттарын күштен шығарып, бұрынғы кеңес қабылдамаған штаттық кеңес ғылыми тыңдау комитетінің ұсынғандарын қабылдауға уәде берді. 2007 жылдың 13 ақпанында Канзас штатының білім беру кеңесі ғылымның бір бөлігі ретінде интеллектуалды дизайнға қатысты барлық сілтемелерді алып тастайтын жаңа оқу бағдарламасын бекітті. Кеңес төрағасы доктор Билл Вагнон: «Бүгін Канзас штатының білім беру кеңесі оқу бағдарламасының стандарттарын негізгі ғылымға қайтарды» деді. Жаңа оқу бағдарламасы және бұрынғы оқу бағдарламасымен салыстыруды көрсететін құжат Канзас штатының білім беру департаментінің веб-сайтына жарияланды.

2005/2004 Дувер, Пенсильвания білім беру кеңесі

2004 жылы Пенсильвания штатының Довер қаласындағы білім беру кеңесі 9-сынып биология пәнінің мұғалімдеріне Пенсильванияның академиялық стандарттары эволюцияны оқытуды талап ететінін оқып беруді міндеттейтін қаулы қабылдады. Алайда, бұл мәлімдеме эволюцияның дұрыстығына күмән келтіріп, оқушыларды интеллектуалды дизайнды және «Пандалар мен адамдар» атты интеллектуалды дизайн оқулығын зерттеуге бағыттайды. Дауыс беруде аздық құраған үш мекеме мүшесі наразылық білдіріп, отставкаға кетті, ал округтегі ғылым мұғалімдері Пенсильванияның білім беру кодексіне сілтеме жасай, оқушыларға олар жалған деп санайтын ақпаратты оқудан бас тартты. Мәлімдемені оқу міндеті мектеп әкімшілігіне жүктелді. Американдық азаматтық бостандықтар одағы (ACLU) он бір ата-ананың атынан сотқа шағымданып, мектеп кеңесінің саясаты Бірінші түзетуді бұзады деп мәлімдеді. «Китцмиллер және басқалар» ісі (Kitzmiller et al. v. Dover Area School District) 2005 жылдың қыркүйегінде Федералдық округ сотында қаралуға белгіленді. Мектеп кеңесі эволюцияда «үзілістер» бар екенін, оның нақты факт емес, теория екенін және оқушылардың өмірдің пайда болуына қатысты басқа көзқарастарды қарастыруға құқығы бар екенін мәлімдеді. Мектеп кеңесі интеллектуалды дизайнды оқытпай, оның эволюцияға балама ретінде бар екенін оқушыларға түсіндіретінін айтады. Олар интеллектуалды дизайнды «діннің жасырын түрі» деп жоққа шығарады, бірақ сотта консервативті христиандық коммерциялық емес ұйым – Томас Мор заң орталығының өкілдігінде болады. Бұл орталық «христиандардың діни бостандығын және қадірлі отбасылық құндылықтарды» қорғау үшін сот процестерін пайдаланады. Discovery институтының Джон Уэст бұл істі ACLU-ның ғылыми пікір-таласты жоққа шығаруға бағытталған «Оруэллдік» күш-жігері ретінде сипаттап, мәселені сотта шешуге қарсылық білдірді. «Соттың ғылыми зерттеулердің легитимділігін анықтауға тырысуы алаңдатарлық жағдай тудырады», - деді Уэст. «Бұл сөз бостандығына жасалған ашық шабуыл». Американдық ғылымды дамыту қауымдастығы мен Ұлттық биология мұғалімдері қауымдастығының өкілдері оның мәлімдемесінің ирониялық ғана емес, екіжүзді екенін айтты, өйткені Discovery институты ғалымдар мен академиктерге қандай зерттеулер легитимді екенін анықтауға тырысады (философиялық натурализмді жоққа шығаруда) және сонымен қатар ғылымды анықтайтын критерийлерді өзгертуге ұмтылады. 2005 жылдың мамыр айында «Пандалар мен адамдар» кітабының баспагері – «Ой және этика» қоры (FTE) іске араласуға өтініш берді. FTE «интеллектуалды дизайн» діни деп танылса, жарты миллион долларға дейін шығынға ұшырауы мүмкін екенін, оның нәтижесінде қаржылық қиындықтар туындауы мүмкін екенін мәлімдеді. FTE іске қатысу арқылы Довер аймақтық мектеп кеңесімен бірге жауапкершілікке тартылып, өз адвокаттары мен сарапшы куәгерлерін ұсына алатын болар еді. FTE президенті Джон Бьюэлл, егер оларға араласуға рұқсат берілсе, Уильям А. Дембски мен Стивен С. Мейерді сарапшы куәгер ретінде тартуға ниеттенетінін мәлімдеді. Сот судьясы Джон Э. Джонс III FTE-нің іске қатысуға құқығы жоқ екенін шешті, өйткені олардың өтініші уақытылы берілмеген, ал ертерек қатысуға тырыспағаны үшін келтірген түсіндірулері «нақты емес және шыншыл емес» деп танылды. Сондай-ақ судья Джонс FTE-нің «іс-қимылға қатысуды талап ететін қорғалатын мүддесі бар екенін» және олардың мүдделерін жауапкерлер жеткілікті түрде қорғай алмайтынын дәлелдемегенін айтты. 2005 жылдың қараша айында Довер тұрғындары интеллектуалды дизайлды қолдаған мектеп кеңесінің мүшелеріне қарсы дауыс берді. 2005 жылдың 20 желтоқсанында АҚШ округтік судьясы Джон Э. Джонс III «Китцмиллер мен Довер аймақтық мектеп округі» ісі бойынша 139 беттік шешімінде 9-сынып биология сабақтарында эволюцияға балама ретінде интеллектуалды дизайлды қолдауды талап ететін мектеп кеңесінің саясатын жоққа шығарды. Өзінің шешімінде Джонс интеллектуалды дизайн ғылым емес және оның мәні діни екенін жазды. Бұған жауап ретінде Discovery институты судья Джонсты «активистік судья» деп айыптады.

2006 жылы Огайо штаты - Огайо штатының мұғалімдері үшін ұсынылған үлгі

2006 жылы Огайо штатының білім беру кеңесінің алдында консервативті кеңес мүшесі Колин Грейди жасаған ұсыныста 10-сынып оқушыларына арналған ғылым сабақтарында эволюция, жаһандық жылыну, шешек жасушаларын зерттеу және клондау тақырыптарын талқылау үшін Discovery институтының эволюцияны сыни тұрғыдан талдау сабақ жоспарына негізделген «үлгі» құру көзделген. Грейдидің ұсынысы кеңінен 2006 жылғы ақпан айындағы кеңестің даулы үлгілік сабақ жоспарын кері қайтару және оның негізінде жасалған көрсеткішті стандарттардан алып тастау жөніндегі дауысқа қарсы келу әрекеті ретінде қарастырылды. Аталған көрсеткіште студенттер «ғалымдар эволюциялық теорияның қандай аспектілерін зерттеуді және сыни тұрғыдан талдауды жалғастыратынын сипаттауға» тиіс болған, бұл көрсеткіш эволюцияға қатысты ғылыми негіздемесі жоқ күмәндік тудыруға мүмкіндік береді деп сынға ұшырады. Сыншылар Грейдидің ұсынысы мемлекеттік мектептерде интеллектуалды дизайнды енгізуге жол ашатынын атап көрсетті, бірақ Огайо штатының интеллектуалды дизайн желісінің атқарушы директоры Родди Буллок бұл үлгінің эволюцияны сынауға ғана мүмкіндік беретінін, «дауды оқыту» тәсілі арқылы екенін айтты. Дегенмен, үлгінің мақсаты «бұл тақырыптарды әртүрлі көзқарасқа, әртүрлі дәлелдерге, дәлелдерді әртүрлі түсіндіруге ашу, студенттерге ғылым білімін объективтірек қарастыруға мүмкіндік беру» және креационизм мен интеллектуалды дизайдан басқа эволюцияға балама жоқ екенін ескере отырып, шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі үшін американдықтар сияқты түрлі топтар ұсынысқа қарсы шықты. Шындығында, 11 шілдеде шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі үшін біріккен американдықтар Огайоның ашық ақпараттар заңына сәйкес Грейдидің ұсынысының көшірмелерін, сондай-ақ білім беру кеңесі мен білім беру департаментінің мемлекеттік ғылым стандарттарына ұсынылған өзгерістерге қатысты барлық құжаттар мен хат-хабарларын беру туралы өтініш берді. Топтың атқарушы директоры, Rev. Барри В. Линн Огайо штатының басқармасын ғылым біліміне қатысты дауды қайта ашуға тырысудан бас тартуға шақырды, «Огайодағы мемлекеттік мектеп оқушылары ғылымға жамылған діни догма емес, дұрыс ғылымды оқытуға лайық. Кеңестегі діншілдердің осы ақылсыз жоспарларынан бас тартып, Огайо штатының барлық оқушыларына пайда әкелетін саясатқа назар аударуы керек». Лотт былай деді: «Мектеп округінің мектеп кеңесі аудан мектептерінде креационизмді немесе интеллектуалды дизайнды оқытуға рұқсат бере алады. Алайда, егер эволюция теориясы мектеп округінің ғылым бағдарламасының бір бөлігі ретінде оқытылуы керек болса, оқушыларға ғылым саласында толық білім беру мақсатында мектеп кеңесі ғылым бағдарламасына креационизмді немесе интеллектуалды дизайнды да қосуы керек». 2002, 2003, 2004 және 2005 жылдары қоғамдық сыныптарда креационизм мен интеллектуалды дизайнды оқытуды қамтитын ұқсас заң жобалары ұсынылды. Ешқайсысы да қабылданбады.

2009 жылғы Флорида Сенатының заң жобасы

2009 жылдың ақпан айында сенатор Стивен Р. Уайз эволюция тақырыбын оқытатын мұғалімдердің интеллектуалды дизайн идеясын да қарастыруын міндеттейтін заң жобасын ұсынып отырғанын мәлімдеді.

Довердегі сот

2005 жылы Китцмиллер Д. Довер аймақтық мектеп округінің «Довер процесі» деп аталған сотында, мемлекеттік орта мектептердегі ғылым сабақтарында эволюцияға қолданылатын ғылыми балама ретінде «ақылды дизайнды» ұсынудың конституциялық заңдылығы қарастырылды. Сотта талапкерлер «ақылды дизайнның» – креационизмнің бір түрі екенін және мектеп кеңесінің «өмірдің пайда болуының түсіндірмесі» ретінде эволюцияға балама ретінде «ақылды дизайнды» ұсынуды талап ететін саясаты АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуіне енген Діни бостандық туралы ережені бұзатынын сәтті дәлелдеді. Өз шешімінде судья «ақылды дизайнның» ғылым емес, көбінесе діни сипатта екенін және «ақылды дизайсты» қолдаушылар оны ғылыми сараптамадан қашып, оған төтеп бере алмайтынын анықтағаннан кейін, ғылым сабағында ақылды дизайнның өзі емес, дауды оқытуды жақтады. Бұл тактика ең жақсы жағдайда адастырушылық, ең нашар жағдайда – жалғандық. Ақылды дизайн қозғалысының мақсаты – сыншыл ойды дамыту емес, эволюциялық теорияны «ақылды дизайнмен» алмастыруға бағытталған революцияны тудыру.

2005 жылы Берклидегі Калифорния университеті

2005 жылдың қазан айында Ұлттық ғылым қоры мен Калифорния университетінің Беркли қаласындағы Палеонтология мұражайына интеллектуалды дизайнды қолдайтындар «Эволюцияны түсіну» деп аталатын мектеп мұғалімдеріне арналған веб-сайтты жүргізгені үшін сотқа шағым түсті. Сотты Жанн Калдвелл мен Ларри Калдвелл бастады, олар эволюцияға қарсы және интеллектуалды дизайнды қолдайтын «Барлық үшін сапалы ғылыми білім беру» тобының негізін қалаушылар. Калдвеллдер Калифорния университеті «эволюция мәселесінде белгілі бір ұстанымды қабылдап, кәмілетке толмаған студенттерді сол ұстанымды қабылдауға көндіруге тырысып жатыр» деп мәлімдеді. Беркли университетінің заң мәселелері жөніндегі вице-канцлері Майкл Р. Смит университеттің бұл сотқа «күшпен және ынтамен» қарсы тұратынын айтты. Арыз иелері университет 17 діни ұйымның эволюцияны оқытуды қолдайтын мәлімдемелерін қамтитын веб-бетін ұстап тұрғанын және осылайша мемлекет пен діннің ажыратылу принципін бұзғанын алға тартты. Калдвеллдер ғылым мен дін өзара қарама-қайшы екендігі туралы қате түсінік бар бір веб-бетке ерекше қарсылық білдірді. «Негізінен, бізде эволюция ілімінің қате түсініктері мен қиындықтарына арналған бет бар, - деді Рой Калдвелл. - Біз мұғалімдерге оларға жауап беру үшін ресурстар ұсындық. «Осы сұрақтардың бірі: «Дін мен эволюция өзара қарама-қайшы ба?» Біз «жоқ» деп жауаптап, осы пікірді білдірген дін қызметкерлері мен басқалардың сайттарына сілтеме жасаймыз». Арыз берушілер бұл мәлімдемелер АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуінің мемлекеттік дін құруға тыйым салатын ережесін бұза отырып, белгілі бір діни көзқарастарға басымдық береді деп мәлімдеді. Сот 2006 жылдың 13 наурызында Калифорния университетінің арыз берушілердің сотқа қатысуға құқығы жоқ екендігіне байланысты істі қараудан бас тарту туралы өтінішін қабылдады, соның салдарынан арыз қабылданбады.