Кіріспе

Құс түрлері

Криссал құсы (Toxostoma crissale) – АҚШ-тың оңтүстік-батысында (Техастың батысы, Нью-Мексиконың оңтүстігі, Аризонаның оңтүстігі, Калифорнияның оңтүстік-шығысы, Неваданың ең оңтүстік бөлігі және Ютаның ең оңтүстік-батысы) және Мексиканың орталық бөлігінде таралған ірі құс.

Сипаттама

Құс шамамен 25-30 см-ге жетеді және иілісқан, терең қисық мүсікке ие. Көздері күңгірт сары түсті. Құстарды зерттеуші Роджер Тори Петерсон оның әнін басқа шабуылшылардан гөрі тәтті және аздап ұстамалы деп сипаттаған. Оны шөлдегі өзендердің жанындағы тығыз бұталардың арасында, мескит бұталарында, күңгірт емендерде, манзанитадағы биік жерлерде және каньон шапаралының жанындағы төменгі шөлде кездестіруге болады. Құс көбінесе ашық жерде ұшпайды. Сондықтан, крисальді шабуылшы көбінесе ұшпайды, өз аумағында жүруге немесе жүгіруге бейім, ал қандай да бір жыртқыш пайда болғанда көбінесе жасырынуға тырысады. Құстың аты оның құйрығы мен клоакасы арасындағы аймақтың, қалған қауырсынынан өзгеше, жарқын түсінен шыққан.

Тарих

Солтүстік Американың батыс бөлігіндегі құстарды зерттеудің алғашқы жылдарында бұл түрді оның жақын туысы – Калифорниялық трашкермен (Toxostoma redivivum) шатастырған. Джон Кассиннің 1856 жылы жарық көрген «Калифорния, Техас, Орегон, Ұлыбритания және Ресей Америкасының құстарының суреттері» атты кітабындағы T. redivivum сипаттамалары кейінірек орнитологтарды оның сипаттаған құстардың кем дегенде үшеуінің іс жүзінде криссальді трашкер екендігіне көз жеткізуге әкелді. Нью-Мексикодағы әскери хирург Кассинге Калифорниялық трашкер деп ойлаған құстың үлгілерін жібергенде, Кассин оларды Смитсониан институтындағы Спенсер Бэрдке жіберді. Бэрд бұл Калифорниялық трашкер емес екенін анықтап, 1858 жылы өз зерттеулерін жариялады, криссальді трашкерді жаңа түр деп белгіледі. 1858 жылғы Бэрдтің басылымындағы баспагерлік қателер криссальді трашкердің атауына ұзаққа созылған шатасу мен дау тудырды. Басылып шыққан нұсқасында Бэрдтің басылымы жаңа түрді Toxostoma dorsalis деп атады, себебі баспагер жаңа трашкердің түр атауын жаңа жунко түрінің – Junco dorsalis түр атауымен ауыстырып алған. Бэрд қателікті түзетуге шара қолданып, келесі айда атауды T. crissalis деп жазды. Содан кейін T. crissalis атауы қабылданды және 1920 жылға дейін қолданылды, ол кезде орнитолог Гарри Оберхолсер T. dorsalis орнына қолданылуы керек деп мәлімдеген хабарлама жариялады, себебі ол T. crissalis-ке қарағанда жариялану басымдығына ие болды, тіпті бастапқы жарияланым қателік болған және тез түзетілген. Нәтижесінде, T. dorsalis эпитеті 1983 жылға дейін орнитологиялық әдебиетте пайда болды, ол кезде Халықаралық зоологиялық номенклатура комиссиясы Бэрдтің ниет еткен T. crissale атауын ресми түрде қалпына келтірді. Балапан ересекке қарағанда ақшыл және күңгірт, құйрық асты бөлігі қоңыр түсті.

Диета

Бұл түр – бәсекелес жейтін жануар, олар жәндіктер мен өрмекшілердің, сондай-ақ тұқымдар мен жемістердің де көмегімен тамақтанады. Қысқаша ұзын мүсігін пайдаланып, жапырақ сынықтарының арасында, әсіресе бұталардың астында олжасын іздейді.

Кітап

Коди, М. Л. 1999 жыл. Кроссл Трашер (Toxostoma crissale). Солтүстік Америка құстары, № 419 (А. Пул және Ф. Гилл, ред.). Солтүстік Америка құстары, Inc., Филадельфия, ПА.

Диссертация

Лауденслайер WFJ. Ф. Д. (1981). Үш шөлді өзен жағалауларындағы құстардың мекендеу ортасын пайдалануы. Аризона мемлекеттік университеті, АҚШ, Аризона штаты.

Мақалалар

Андерсон БВ, Омарт ҒЗ және Фретвелл СД. (1982). Кейбір жағалау құс популяцияларындағы әлеуметтік реттелудің дәлелдері. Америкалық натуралист. 120-том, № 3. 340–352 бб. Финч ДМ. (1982). Криссал Трашер Toxostoma dorsale құсының Molothrus ater obscurus есекқұмырсқасының жұмыртқаларын қабылдамауы. Auk. 99-том, № 4. 719–724 бб. Хаббард ЖП. (1976). Криссал Трашер Aves Mimidae құсының номенклатуралық тарихы. Nemouria. 20-том, 1–7 бб. Козма ЖМ және Мэтьюс НЕ. (1997). Жаңа Мексиканың оңтүстік-орталық аймағындағы Чихуахуа шөліндегі құстардың көбею қауымдастықтары және ұя салғызғыш өсімдіктерді таңдау. Wilson Bulletin. 109-том, № 3. 424–436 бб. ЛаРу КТ, Диксон ЛЛ, Браун НЛ, Спенс ЖР және Стивенс ЛЕ. (2001). Гранд-Каньон аймағындағы құстар туралы соңғы мәліметтер, 1974–2000 жж. Western Birds. 32-том, № 2. 101–118 бб. Мелвилл РВ. (1983). Toxostoma crissale есімі алғаш Toxostoma dorsalis деп жарияланғаннан кейін дұрыс деп танылды. Zoological Nomenclature Bulletin. 40-том, № 2. 83–84 бб. Паттен МА, Эриксон РА және Юнитт П. (2004). Калифорния/Баха Калифорниядағы Солтон-Синк құстарының популяциялық өзгерістері және биогеографиялық байланыстары. Studies in Avian Biology. 27-том, 24–32 бб. Зинк РМ, Диттманн ДЛ, Кличка Ж және Блэквелл Раго РС. (1999). Трашерлер (Toxostoma туысы) морфометриясының, аллозимдердің және митохондриялық ДНК-ның эволюциялық үлгілері. Auk. 116-том, № 4. 1021–1038 бб.