Кіріспе

Аллин – жас сарымсақтың құрамында табиғи түрде кездесетін сульфоксид. Ол цистеин аминқышқылының туындысы болып табылады. Жаңа сарымсақ кесілгенде немесе езілгенде, аллиназа ферменті аллинды аллицинге айналдырады, ал осы аллицин жас сарымсақтың хош иісіне жауап береді. Сарымсақтағы аллицин және басқа тиосульфинаттар тұрақсыз болып келеді және диаллил сульфиді (DAS), диаллил дисульфиді (DADS) және диаллил трисульфиді (DAT), дитииндер және аджоен сияқты көптеген басқа қосылыстарды құрайды. Сарымсақ ұнтағы аллиннің көзі емес, сонымен қатар мацерацияланған жас сарымсақ та емес, себебі аллицинге ферменттік түрлену секундтар ішінде жүреді. Аллин – көміртегі және күкірт орталық стереохимияға ие алғашқы табиғи зат.

Химиялық синтез

1951 жылы Столл мен Сибектің алғашқы синтезі цистеиннің аллильбромидімен алкилденуінен дезоксиалииннің түзілуімен басталады. Бұл сульфидтің сутек пероксидімен тотығуы аллииннің екі диастереомерін береді, олар күкірттің стереоорталығындағы оттегі атомының бағытымен ерекшеленеді. 1998 жылы Кох пен Кьюсген баяндаған жаңа әдіс, Шарплес асимметриялық эпоксидтеуіне ұқсас жағдайларды қолдана отырып, стереоспецификалық тотығуға мүмкіндік береді. Хиральді катализатор диэтил тартраты және титан изопропоксидінен жасалады.

Медициналық зерттеулер

Сарымсақ көне заманнан бері қазіргі кездегі тотығу стресімен (реактивті оттегі түлерінің (РОС) пайда болуы мен жинақталуы) байланысты ауруларды емдеу үшін қолданылып келген. 1991 жылғы in vitro сынақтарында сарымсақ ұнтағы антиоксиданттық қасиеттерін көрсетті, ал аллиин гидроксил радикалдарын жоюда тиімді болды. Сондай-ақ, аллииннің қандағы иммундық жауаптарға да әсер ететіні анықталды.