Кіріспе

Американдық ковбой, заңнан тыс және мылтық қолданушы (1854–1886)

Дэвид Рудабо (14 шілде 1854 – 18 ақпан 1886) – американдық Батыстағы ковбой, заңнан тыс және мылтық шебері. Қазіргі заманғы жазушылар оны суға қарсы болғандықтан "Лас Дейв" деп жиі атайды, бірақ оның өмірінде осылай аталғанын көрсететін ешқандай дәлел табылмаған.

Ерте өмір

Рудабо Иллинойс штатының Фултон округінде дүниеге келген. Оның әкесі Дейв бала кезінде Азамат соғысында қаза тапты. Отбасы Огайоға, содан кейін Канзасқа көшті.

Заңсыздық

Дейв Рудабоудың заңнан тыс өмірі 1870 жылдардың басында Арканзас штатында шын мәнінде басталды. Ол Милтон Ярберри және құпия Дейв Мэзермен бірге мал ұрлығы мен тонауға қатысқан заңсыздық топтың құрамына кірді. Үшеуі де шаруаның өліміне күдікпен қаралып, штаттан қашып кетті. Кейбір мәліметтер бойынша, үшеуі де Техас штатының Декатур қаласына барған, бірақ басқа мәліметтерде Рудабоу Оңтүстік Дакотаның Блэк Хиллз аймағына барып, онда дилижанс тонаушысы болды.

Үштік

1876 жыл шамасында Рудабо Майк Роарк пен Дэн Дементпен бірігіп, "Трио" деп аталатын заңнан тыс топ құрды. Осы шамадағы оқиғаға қатысты дау бар, онда Рудабо Док Холлидейге тапанша қолдануды үйреткен, ал Док оған карта ойнаудың ерекшеліктерін үйреткен дейді. 1876 жылдың қазан айында Рудабо Санта-Фе темір жолының құрылыс лагерін тонап, оңтүстікке қашып кетті. Уайатт Ерпке уақытша маршалдың орынбасары лауазымы берілді, ол Додж-Ситиден Рудабоны қуып, 400 мильден (644 км) астам қашықтықты Форт-Гриффин, Техас штатына дейін бағытталды. Рудабо Бразос өзенінің Клер-Форк саласының жанындағы шекаралық қалаға Ерптен бірнеше күн бұрын жетті. Ерп келген кезде ол қаладағы ең ірі салон болған, Джон Шэнсиге тиесілі Шэнси салонына кірді, оны Ерп 21 жасынан бері танысты. Шэнси Ерпке Рудабо осы аптаның басында қаладан өткенін, бірақ ол қайда бара жатқанын білмейтінін айтты. Шэнси Ерпке Рудабомен карта ойнаған құмар ойыншы "Док" Холлидейден сұрауын кеңес берді. Ерп пен Холлидей арасындағы ұзақ достықтың бастауы болған әңгімеде Холлидей Рудабоның Канзасқа қайта бет алғанын айтты, ал Эрп осы жаңа ақпаратты Бат Мастерсонға телеграммамен жіберді, нәтижесінде Рудабо кейін ұсталды.

Ұстау және босату

Рудабоудың тобы алғашқы пойызды тонауға 1878 жылдың 22 қаңтарында Канзас штатының Кинсли қаласының жанында тырысты. Тонау толық сәтсіздікке ұшырады, олар ештеңесіз қайтып келді. Келесі күні Бэт Мастерсон басқарған, ішінде Джон Джошуа Уэбб болған отряд Рудабоу мен бандит Эд Уэстті ұстады. Банданың қалған мүшелері де көп ұзамай ұсталды. Рудабо прокурор ұсынған иммунитет келісімін қабылдап, бұрынғы топтастарына қарсы куәлік берді. Босатылғаннан кейін Рудабо Мастерсонның Ұрыс теміржол соғыстарында Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолы үшін шайқасуға қарулы топқа қосылу туралы ұсынысын қабылдады.

Додж Сити банды

Осы кезеңде ол Джон Джошуа Уэббпен тығыз байланыс орнатты, оны ол алғашқы тұтқындалуы кезінде таныған еді. Темір жол соғыстарынан кейін ол мен Уэбб Нью-Мексико штатындағы Лас-Вегас қаласына барып, Додж-Сити бандасының іріклі мүшелеріне айналды. Бұл банда – өсіп келе жатқан қауымдастықтың саяси және экономикалық өмірін басып тастаған қарақшылар мен құмар ойыншылардың тобы еді. Олардың жетекшісі Хайман Г. Нилл (қарапайым тілде Худо Браун) болды. Уэбб 1880 жылдың көктемінде кісі өлтіру қылмысы үшін тұтқындалды. 1880 жылдың 5 сәуірінде Дейв Рудабо және тағы бір банда мүшесі оны түрмеден босатуға әрекеттенді. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, соның салдарынан Рудабо түрме күзетшісі Антонио Лино Вальдесті атқылап өлтірді.

Рюстлер және тұтқындау

Ол Нью-Мексико штатындағы Форт-Самнер қаласына қашып барып, сонда бір топқа қосылды, оның мүшелерінің бірі Билли Кид болды. Стинкинг-Спрингсте (қазіргі Тайбан, Нью-Мексико) 1880 жылдың 23 желтоқсанында Пат Гарретт басқарған жасақ Рудабо, Билли Кид, Билли Уилсон және топтың басқа да мүшелерін ұстады. Оларды Лас-Вегасқа алып келді, бірақ халық наразылығынан (линч тобы) қауіп болғандықтан, полиция оларды Санта-Феге көшірді. 1881 жылдың ақпан айында сотта Рудабо өзінің кінәсін мойындап, бірнеше пошта тонауы үшін 99 жылға бас бостандығынан айырылды. Содан кейін ол Лас-Вегастағы полиция қызметкері Лино Вальдестің өлтірілуіне кінәлі деп танылып, асылып өлім жазасына кесілді.

Түрмеге қамау және қашып кету

Рудабоу түрмеде Веббпен қайта табысты. Сәтсіз қашу әрекеті кезінде Томас Даффи есімді басқа тұтқын қаза тапқаннан кейін, ол Веббпен бірге қашып кетті. Рудабо Аризонаға қашып, Ерптермен болған жанжалда Клэнтондықтардың тобына қосылды. Ол Морган Ерптің өлтірілуіне және Вержил Ерптің өлтіру талпырысына қатысқан болуы мүмкін, сондай-ақ, Керли Билл Броциус қаза тапқан Аңыл Спрингс шайқасына да қатысқан болуы мүмкін.

Өлім

Клэнтон тобының тарауынан кейін Рудабо Мексикаға кетіп, онда ковбой және мал ұрлығымен айналысты. 1886 жылдың 18 ақпанында Рудабо Чиуауа штатының Паррал қаласында жергілікті тұрғындармен атысқа қатысты. Атыс карточка ойыны үшін басталды. Ол мылтығын тартып, екі адамды өлтіріп, бір адамды жаралады. Ол салоннан зардапсыз шықты, бірақ атын таба алмағандықтан, бірнеше сәттен кейін қайта кірді де, көлеңкеден бірнеше рет оққа түсіп, көз жұмды. Рудабоның денесі кескішпен басынан айырылып, басы қаруға ілінді.

Басқа ақпарат

Дейв Рудабоу – Дейв Мэтер, Бэт Мастерсон, Пэт Гаррет, Уайт Эрп, Билли Кид және Док Холлидеймен жолы болған жалғыз құқық бұзушы екендігі айтылады.

Танымал мәдениетте

Рудабо – 1951 жылы шыққан «Техас рейнджерлері» фильміндегі кейіпкер. Әңгімеде ол және нақты өмірдегі заңсыздыққа бет бұрған Сэм Басс, Джон Уэсли Хардин, Буч Кэссиди және Санденс Кид бір топ құрады, содан кейін оларды әділетке беру үшін Джон Б. Джонс жалдаған екі қылмыскерге қарсы тұрады. Рудабо – 1959 жылы «Додж-Ситидегі атыс» фильміндегі кейіпкер. Көбінесе ойдан шығарылған оқиғада Рудабо Бат Мастерсонның ағасы Эд Мастерсонды өлтірген адам ретінде көрсетіледі, сондай-ақ «Леди Гей» салонының иесі Лилиге шабуыл жасағаннан кейін атыс кезінде қаза табады. Бұл екі оқиға да шындыққа жатпайды. Уайт Эрп алғаш рет Док Холлидеймен Дейв Рудабоны іздеп жүргенде кездеседі, 1957 жылы «Уайт Эрптің өмірі мен аңызы» телесериалында (2-маусым / 33-эпизод) «Уайт Док Холлидеймен кездеседі». Уайт Эрп алғаш рет Док Холлидеймен Рудабоны іздеп жүргенде кездеседі, «Уайт Эрп» фильмінде. Дейв Рудабоу рөлін 1990 жылы «Жас қарулар II» фильмінде Кристиан Слейтер ойнады. Фильмде кейіпкер «Арканзас Дейв» деп аталады, бірақ тарихи Рудабо есімдерінің бұл атауын ешқашан қолданған емес. Ол өзіне сенімді, өзінің атақ-даңқымен және мәртебесімен айналысатын, көбінесе Биллимен топтың басшылығы туралы пікірталас тудыратын адам ретінде бейнеленеді. Фильмде Рудабоның басы кесіліп, Мексика шекарасын кесіп өтетін заңсыздыққа бет бұрғандарға ескерту ретінде көрсетілген. Пат Гриннің 1997 жылғы «George's Bar» альбомында «Арканзас Дэйв Рудабоудың балладасы» атты ән бар. Әндегі оқиғалар Рудабоның өміріндегі нақты оқиғалармен ешқандай ортақ нәрсеге ие емес. Ол «Дэн» Рудабоу ретінде Текс Уиллердің 601 және 602 серияларында құпия Дейв Мэзер, Худу Браун және Джон Джошуа Уэббпен бірге пайда болады. Джордж Стрейттің 2009 жылғы «Twang» альбомында «Arkansas Dave» атты ән бар. Әннің бір бөлігі ойдан шығарылған, бірақ Дейвтің өлімін көрсетеді. Әнді Джорджтың ұлы Бабба Стрейт жазған. Дейв Рудабоу таңғажайып батыс романы «Меркаба Ридер: Аты жоқ адам» (Эдвард М. Эрделак, 2010 ж.) кейіпкері ретінде пайда болады. Ол пойызды тонау кезінде басты кейіпкердің ерекше «Volcanic» тапаншасын ұрлайды. Дейв Рудабо – «Gun» видео ойынындағы кейіпкер. Дейв Рудабоу рөлін Винсент Д’Онофрио режиссерлік еткен «The Kid» фильмінде Чад Дашнау ойнады.