Кіріспе

Ақуыз

Натрий/калий/кальций алмастырғыш 5 (NCKX5), сондай-ақ ерітінді тасымалдаушы отбасы 24 мүшесі 5 (SLC24A5) деп те аталады, адамдарда SLC24A5 генімен кодталады және терінің табиғи түсінің өзгеруіне маңызды әсер етеді. NCKX5 ақуызы калийге тәуелді натрий/кальций алмастырғыштар отбасының мүшесі болып табылады. SLC24A5 генінің тізбектік вариациясы, әсіресе NCKX5-тің 111-орынды аланиннен треонинге өзгертетін синонимді емес SNP, тері пигментациясындағы айырмашылықтармен байланысты. SLC24A5 генінің туынды треонин немесе Ala111Thr аллелі (rs1426654) сахаралық Африкалықтарға қарағанда еуропалықтардың ақшыл тері түсінің маңызды факторы болып табылады және еуропалықтар мен Батыс Африкалықтар арасындағы тері түсінің орташа айырмашылығының 25-40% құрайды деп есептеледі. Шамамен 19 000 жыл бұрын пайда болған бұл ген, соңғы 5 000 жыл ішінде еуропалықтардың ата-бабаларында таңдау нысаны болды және қазіргі еуропалық популяцияларда бекітілді. Бұл ген 2000 жыл бұрын "Африкаға оралу" арқылы Хойсан халқына енгізілді және олардың көптеген басқа африкалық халықтардан өзгеше тері түсіне жартылай себепкер.

Ген

Адамда SLC24A5 гені 15-хромосоманың ұзын (q) қолында 21.1 позициясында орналасқан, 46,200,461 негіз жұбынан 46,221,881 негіз жұбына дейін. Туынды треонин аллелі (Ala111Thr; сондай-ақ A111T немесе Thr111 деп белгіленеді) еуропалық үлгілердегі аллельдердің 98.7%-дан 100%-ына дейін құрады, ал ататектес немесе аланин түрі субсахаралық Африка, Шығыс Азия және Американың жергілікті халықтарының үлгілерінің 93%-дан 100%-ында табылды. Бұл өзгеріс – rs1426654 SNP полиморфизмі, бұрын ататекке қатысты ақпараттық маркерлер ретінде тізімделген 3011 SNP арасында екінші орында тұрғаны көрсетілген. SLC24A5 геніндегі осы бір ғана өзгеріс субсахаралық Африка және еуропалық текті адамдардың терісіндегі меланин индексінің 25-38% айырмашылығын түсіндіреді. Бұдан әрі, еуропалық мутация CEU HapMap популяциясындағы генетикалық вариацияның ең үлкен аймағымен байланысты, бұл A111T мутациясы еуропалық текті адам популяцияларындағы іріктеудің ең жоғары дәрежесі болуы мүмкін екенін ұсынады. Треонин аллелінің ең ерте белгілі үлгісі Грузиядағы Сацурблия үңгірінен 13 000 жыл бұрын табылған. Аллель неолит дәуірінің басында Анатолиядан Украинаға және Иранға дейін кеңінен тараған. Бұл аллель сот-медициналық сараптамада пигментацияны бағалау үшін қолданылатын HIrisplex ДНК тестілеу жүйесінің құрамына кіреді.