Кіріспе
Эксперименталды әскери гидрофойл қайығы HMCS Bras d'Or (FHE 400) – 1968 жылдан 1971 жылға дейін Канада Қарулы күштерінде қызмет еткен гидрофойл. 1969 жылы теңіз сынақтары кезінде кеме сағатына астам жылдамдыққа ие болды, сол кездегі әлемдегі ең жылдам қаруланбаған соғыс кемесі атанды. Кеме 1960 жылдан 1967 жылға дейін Канада Корольдік теңіз күштері үшін су астына қарсы соғыс технологиясын сынау жобасы ретінде салынған. 1968 жылдың 1 ақпанында Корольдік теңіз күштері біріккен Канада Қарулы күштеріне біріктірілді, ал Bras d'Or бірнеше айдан кейін осы қызметке қабылданып, комиссияланды. Басымдықтардың өзгеруі және шығындардың артуы жобаның тоқтатылуына әкелді. Bras d'Or, Нова-Скотия провинциясының Кейп-Бретон аралындағы Bras d'Or көлінің құрметіне аталған, онда өнертапқыш Александр Грэм Белл 20 ғасырдың басында Бейн-Брейгтегі өзінің меншігі мен жаңа зертханасының жанында гидрофойл тәжірибелерін жүргізіп, су көлігінің әлемдік жылдамдық рекордын орнатқан. 1909 жылы осы көл Канада мен Британ Доминионындағы алғашқы ұшақ ұшуының тарихи орны болды; Silver Dart деп аталған ұшақты доктор Беллтің жетекшілігімен Әуе эксперименттер қауымдастығы жасады. Сондықтан, мұхит бетінен "ұшатын" гидрофойл кемесі үшін көлдің аты өте лайықты болды.
HMCS Bras d'Or (FHE 400) was a hydrofoil that served in the Canadian Forces from 1968 to 1971. During sea trials in 1969, the vessel exceeded , making her the fastest unarmed warship in the world at the time. The vessel was originally built from 1960 to 1967 for the Royal Canadian Navy, as a project for the testing of anti submarine warfare technology on an ocean going hydrofoil. The RCN was replaced on 1 February 1968 by the unified Canadian Armed Forces, and Bras d'Or was commissioned into that service several months later. Changes in priorities and cost overruns later led to the project's cancellation. Bras d'Or was named in honour of Bras d'Or Lake on Nova Scotia's Cape Breton Island, where inventor Alexander Graham Bell performed hydrofoil experiments in the early 20th century near his estate and new laboratory at Beinn Bhreagh, setting the world watercraft speed record in the process. In 1909 the lake was also the historic site of the first flight of an aircraft in Canada and the British Commonwealth; the airplane, named the Silver Dart, was built by the Aerial Experiment Association under Dr. Bell's tutelage. The lake's name was thus fitting for a hydrofoil vessel which could 'fly' above an ocean's surface.
Даму
Корольдік теңіз күштері мен британдық адмиралтейство екінші дүниежүзілік соғыстан кейін суастына қарсы күресу және жағалау күзеті үшін гидрофойлдерді пайдалануды зерттеді. Бұл Ұлыбританиядағы Saunders Roe компаниясы құрастырған 17 тонналық R 103 прототипіне және оның Канадада теңізде сынақтан өтуіне әкелді. Осы тәжірибелік кеме нәтижесінде Bras d'Or үшін қолданылған қанатты конфигурация пайда болды.
Құрылыс
Bras d'Or бұл атаумен аталған үшінші кеме болды (төмендегіге қараңыз + B 119 ex PT 3 екінші дүниежүзілік соғыс кезінде лизинг бойынша) және Квебек штатының Сорел қаласында Marine Industries Limited (MIL) компаниясында салынған, негізгі мердігер – de Havilland Canada, әуе компаниясы. Басты теңіздік бақылаушысы – коммандер Дональд Кларк, CD, RCN, ол жобаны 1964 жылы аяқталып, суға түсірілгеннен кейін бастады. Корпус алюминийден жасалған және 1966 жылдың 22 қаңтарында толыққаннан кейін айналдырылды. Фольга жүйесі марганецтік болаттан құралған. Bras d'Or бетін тесетін фольгалар жиынтығында (алдыңғы жағы кішкентай, артқы жағы үлкен) қозғалды. Фольгалар коррозиядан қорғау үшін неопренмен қапталған болаттан жасалған. Дегенмен, неопрен қаптамасы тиісті деңгейде жұмыс істемеді және фольгалар коррозияға ұшырады. Басты фольгалар бірнеше бөліктен тұрды: екі анэдральды фольга, екі анэдральды ұштар, екі диэдральды фольга және орталық жоғары жылдамдықты фольга. Басқарылатын алдыңғы фольга екі анэдральды және екі диэдральды бөліктен, ортасынан алмаз тәрізді пішіндегі тіреумен жабдықталған. Кеменің рульшісі теңіз пилоты және ұшқыш ретінде білікті болуы керек еді. Bras d'Or екі қозғалту жүйесіне ие болды: біреуі фольгада, екіншісі корпуспен жүруге арналған, олардың құрамында төрт қозғалтқыш болды. Фольгадағы қуатты General Electric беріліс қораптары арқылы 21 500 айналымда жұмыс істейтін FT4A 2 газ турбинасы үш қабатты суперкавитациялық винттерге жеткізді. Корпустағы қозғалту Paxman Ventura 16YJCM он алты цилиндрлі дизельдік қозғалтқышымен және екі өзгермелі қанатты винтпен қамтамасыз етілді. Фольгадағы қосымша және электр қуатын ST6A 53 газ турбинасы қосалқы беріліс қорабына жеткізді. P&W турбиналарының екеуі де Канаданың United Aircraft компаниясымен салынған. Сондай-ақ, Garrett GTCP85 291 газ турбинасы авариялық жағдайларда кемеге қажетті электр қуатын қамтамасыз етті. 1966 жылдың 5 қарашасында de Havilland қызметкері ST6 іске қосылған күйі негізгі машина бөлімінде болғанда, ST6 эгзостық түтігіндегі ыстық жерде гидравликалық сұйықтық ағып, тұтанды, нәтижесінде өрт шықты. Өрт сөндіру жүйесіне жауапты техник қызметкерді құтқарып алды, бірақ осының салдарынан өрт сөндіру жүйесін іске қосуға уақыт болмады. Өртті бір жарым сағаттан кейін Сорел қалалық өрт сөндіру бөлімі сөндірді. Бұл кеменің суға түсірілуін 1968 жылдың 12 шілдесіне дейін кешіктірді және 5,7 миллион долларға түсті.
Сынақтар
Bras d'Or алғаш рет 1969 жылдың 9 сәуірінде Шебукто басқышының жанында, Галифакс портына кіреберіс маңында ұшты. Кеме жағдайы нашар болғанда ерекше тұрақтылық танытты, сынақтар кезінде әдеттегі кемеден гөрі одан да тұрақты болды, бұл оны құрылған ең жылдам соғыс кемесі деп санайды. Дегенмен, ол ешқашан соғысқа қажетті жабдықтармен (қару немесе қару жүйелері) жабдықталмады, ал қазір бұл атақ толық жабдықталған норвегиялық кемелерге тиесілі.
Күшін жою
Bras d'Ors сынақ бағдарламасы 1971 жылғы 2 қарашада Ұлттық қорғаныс министрі Дональд С. Макдональд тарапынан күрт тоқтатылды, себебі қорғаныс басымдығы өзгерді (су астына қарсы күрестен егемендікті қорғауға). Кеме бес жылға тоқтатылып, кейін Пьер Эллиотт Трюдо басшылығымен либералдық үкімет бағдарламаны толығымен жойды, құнды бөліктерінің көпшілігі Мемлекеттік активтер арқылы сатылды немесе жарамсыз деп танылды. Кеме сақталды және Квебек провинциясының Л’Исле-сюр-Мер қаласындағы Квебек теңіз мұражайына сыйға берілді, ол бүгінге дейін онда көрсетілуде.
Теңіз кадеттер корпусы
Нью-Брансуик провинциясының Квиспамс қаласында орналасқан Корольдік Канада теңіз кадеттері корпусы Bras d'Or (#268) Bras d'Or есімін мәңгі есте сақтайды. 2015 жылғы мәлімет бойынша, корпус әр сейсенбі күні кешке 29 кадетті парадқа шығарады. Bras d'Or теңіз кадеттері корпусы 2007 жылғы Ұлттық үздік теңіз кадетінің, Жаңа Брансуик провинциясының үздік CIC офицерінің және Жаңа Брансуик провинциясының үздік теңіз кадетінің туған жері. Корпустың музыкалық тобы, күзет бөлімі және бір дивизионы бар.