Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландияның саяси жанжалы
Northern Ireland political scandal
Стормонтгейт – Солтүстік Ирландия парламентінің ғимараты Стормонтта орналасқан, болжамды Уақытша Ирландия Республикалық Армияның тыңшылар желісі және барлау операциясы төңірегінде туған даудың атауы. Бұл термин 2002 жылдың қазан айында Синн Фэйннің Солтүстік Ирландия Ассамблеясы тобының әкімшісі Денис Дональдсон, оның күйеу баласы Сиаран Керни және бұрынғы күзетші Уильям Маккесси 4 қазанда барлау жұмыстарын жүргізді деген күдікпен тұтқындалғаннан кейін пайда болды.
Stormontgate is the name given to the controversy surrounding an alleged Provisional Irish Republican Army spy ring and intelligence gathering operation based in Stormont, the parliament building of Northern Ireland. The term was coined in October 2002 after the arrest of Sinn Féin's Northern Ireland Assembly group administrator Denis Donaldson, his son in law Ciarán Kearney, and former porter William Mackessy for intelligence gathering on 4 October 2002.
Тез арада әсер ету
Тұтқындалғаннан кейін он күн өткен соң Солтүстік Ирландиядағы өзін-өзі басқару үкіметі құлап кетті. Тәртіп сақшылардың шабуылына Солтүстік Ирландия полиция қызметінің "көптеген" қызметкерлері қатысты, олар Sinn Féin кеңселерінен екі компьютерлік дискіні алып шығу үшін ғимаратқа кірді. Полиция Дональдсонның Белфасттағы үйінен мыңдаған құжат тапты деген хабар бар.
Ten days after the arrests, devolved government in Northern Ireland collapsed. The raid involved "scores" of Police Service of Northern Ireland officers who entered the building to remove two computer disks from the Sinn Féin offices. Thousands of documents were reportedly discovered by the police in Donaldson's Belfast home.
Қылмыстық іс қозғалмады
2005 жылдың 8 желтоқсанында Солтүстік Ирландияның бас прокуратурасы үш ер адамға тағылған айыптамаларды түсіріп алды. Прокуратураның адвокаттары «айыпталғандарға қатысты қылмыстар бойынша қудалау енді қоғамдық мүддеге сай келмейді» деді. «Синн Фейн» партиясы бұл қудалаудың саяси мақсатта жүргізілгенін және дәлелдердің жетіспеуіне байланысты тоқтатылғанын мәлімдеді. Кейбір одақтастық саясаткерлер айыптамаларды түсірудің 2005 жылдың 26 қыркүйегінде жарияланған Жеңілдік беруші ИРА-ның қаруын тоқтату актісіне жасалған «сыйлық» екенін айтты.
On 8 December 2005 the charges against all three men were dropped by the Northern Ireland Public Prosecution Service. Lawyers for the service said that "the prosecution for the offences in relation to the accused are no longer in the public interest". Sinn Féin claimed that the prosecutions had been politically motivated and were dropped because of lack of evidence. Some unionists suggested that dropping the charges was a "reward" for the final act of decommissioning by the Provisional IRA announced on 26 September 2005.
Британдық агент
2005 жылдың 16 желтоқсанында Синн Фэйн президенті Джерри Адамс Дублинде өткен баспасөз конференциясында Дональдсонның жиырма жылдан астам уақыт бойы МИ5-тің қызметінде шпион болғанын мәлімдеді. Бұл туралы Дональдсон кейіннен RTÉ телеарнасына берген мәлімдемесінде растады. Өзінің мәлімдемесінде Дональдсон Стормонттағы Синн Фэйннің шпиондық желісін "алдаспақшылық және қиял" деп сипаттады. Адамс Дональдсонның аты-жөнінің ақпарат беруші ретінде жариялануының және Стормонтгейт ісіне қатысты алғашқы айыптаулардың қауіпсіздік күштері тарапынан Синн Фэйнді қарапайымдастыру және бейбіт процесте дағдарыс тудыру мақсатында жасалғанын мәлімдеді. Бұл мәселені Солтүстік Ирландия полициясының омбудсманы Нуала О’Лоан тергеді және рейдтің саяси мотивацияланбағанын анықтады. О’Лоан "Синн Фэйн кеңселеріндегі нақты үстелді іздестіруге рұқсат беруге қатысты шешімнің орынды, пропорционалды және заңды болғанын" айтты, бірақ қолданылған көліктердің саны мен полиция операциясының масштабына сын айтты. Әдетте Омбудсмен кеңсесіне барлық қатысты кодтық есімдер мен хабаршыларға қатысты есептер ұсынылады. О’Лоан Дональдсонның хабаршы екенін білмеді. Дональдсонның аты-жөні жарияланғаннан кейін О’Лоан 2004 жылғы іздестіруге қатысты шешімін өзгеріссіз қалдырды.
On 16 December 2005, Sinn Féin president Gerry Adams announced to a press conference in Dublin that Donaldson had been a spy in the pay of MI5 for over twenty years. This was confirmed by Donaldson in a statement to broadcast media outlet RTÉ shortly afterwards. In his statement Donaldson described the alleged Sinn Féin spy ring in Stormont as "a scam and a fiction". Adams has asserted that both the planned leaking of Donaldson's name as an informer and the original Stormontgate allegations were engineered by the security forces to discredit Sinn Féin and cause a crisis in the peace process. The affair had been investigated by Nuala O'Loan, the Northern Ireland Police Ombudsman, who ruled that the raid was not politically motivated. O'Loan found that the "decision to seek a warrant authorising a search of a specific desk in the Sinn Féin offices was reasonable, proportionate and legal" but was critical of the number of vehicles used and the scale of the police operation. Normally the Ombudsman's office is given access to all relevant codenames and reports relating to informants. O'Loan was unaware that Donaldson was an informant. Following the public unmasking of Donaldson, O'Loan stood by her 2004 judgement on the search.
Саяси салдар
Ирландия және Ұлыбритания үкіметтері дауды тергеуден бас тартты. Ирландия Республикасының Танайст (премьер-министрінің орынбасары) Мэри Харни: "Менің ойымша, қазіргі уақытта ең қажет емес нәрсе – нәтиже бермейтін тергеудің қандай да бір түрі". Ұлыбританияның Солтүстік Ирландия мемлекеттік хатшысы Питер Хейн жағдайды қызығушылық тудыратын деп сипаттады, бірақ тергеулер "жүздеген миллион фунт стерлинг тұрады. Бұл жалпыға ортақ мүддеге жатпаса, мен осы жолға бармаймын". Таоиши Берти Ахерн оқиғаға байланысты жағдайды "ерекше" деп сипаттады. Желтоқсан айындағы ақпараттан кейін, белгісіз қауіпсіздік көздері Дональдсоннан тәуелсіз әрекет ететін екінші дереккөздің бар екенін және олар шпиондық желі туралы ақпарат бергенін мәлімдеді. Бұрынғы IRA тұтқыны және Джерри Адамстың сыншысы Энтони МакИнтайр ұйымдағы маңызды британдық агенттің бар екенін және Синн Фейн Дональдсонды құрбан етіп, ең қауіпті тыңшылық аяқталғанын ойлатуға тырысқанын мәлімдеді. Алайда Дональдсон кез келген шпиондық желінің бар екенін жоққа шығарып, "Жоспар Тримблді құтқару үшін институттарды құлату болды. Дэвид Тримбл DUP-ті DUP-тен басып өтуге тырысты, бірақ соңында DUP оны жұтты. Бұл идеяның мақсаты Тримблді кінәдан арылтып, жауапкершілікті республикашылдарға жүктеу еді. Бірақ ол іске аспады, өйткені Тримбл енді тарихқа енді".
Both the Irish and British governments have ruled out inquiries into the controversy. Tánaiste (deputy prime minister) of the Republic of Ireland Mary Harney said: "I think the last thing we probably need right now is some form of inquiry which may not get very far". British Secretary of State for Northern Ireland Peter Hain described the unfolding scandal as turbulent, but said that inquiries "cost hundreds of millions of pounds. I am not going down that road when it is quite clear that it is not in the public interest to do so. Taoiseach Bertie Ahern described events surrounding the incident as "bizarre". Immediately after the December revelation, unidentified security sources said that a second informer acting independently of Donaldson disclosed the alleged spy ring. Former IRA prisoner and critic of Gerry Adams, Anthony McIntyre, has claimed that a more important British agent is operating in the organisation and that Donaldson was sacrificed by Sinn Féin to deceive people into thinking that the most serious infiltration had been ended. However, Donaldson denied the existence of any sort of spy ring, stating "The plan was to collapse the institutions to save Trimble. David Trimble was trying to out DUP the DUP and in the end the DUP swallowed him up. The whole idea was to get Trimble off the hook and get republicans the blame. But it didn't work because Trimble is history now."
Дональдсон өлтірілді
Қабылданғаннан бері Дональдсон Ирландия Республикасында өмір сүріп келді. 2006 жылдың 4 сәуірінде ол Глентиске жақын жердегі Донегал графтығында уақыт өткізетін үйінде атып өлтірілген күйде табылды. Ирландияның Әділет, теңдік және құқық реформасы министрі Майкл Макдауэлл Дональдсонның басына оқ тиіп, оң жақ қол тібін жоғалтқандай болғанын мәлімдеді. Бірақ, жасалған сараптама көрсеткендей, ол кеудесіне шашыратып атылған оқтан көз жұмған. Дональдсонның өлімі қазіргі таңда қылмыстық тергеуде. 2009 жылы "Нағыз ИРА" өздерінің Пасхалық үндеуін Дональдсонды өлтіргендерін мойндау үшін пайдаланды.
Since his admission, Donaldson had been living in the Republic of Ireland. On 4 April 2006 he was found shot dead at a house he had been using as a retreat near Glenties, County Donegal. Irish Minister for Justice, Equality and Law Reform Michael McDowell said that Donaldson had been shot in the head and that his right forearm was almost severed. However, a post mortem revealed that he had died from a shotgun blast to the chest. Donaldson's death is now the subject of an ongoing murder inquiry. In 2009 the Real IRA used their Easter message to claim that they had killed Donaldson.