Кіріспе

Мұхит жануарларының көбейіп өсуіне ықпал ететін қоршаған ортаның белгілері. Шашуға түрткізетін факторлар – теңіз жануарларының көбейіп өсуіне себеп болатын қоршаған ортаның белгілері. Көбінесе олар қоршаған ортаның температурасы, тұздылығы және/немесе азық-түліктің көп болуы сияқты кенеттен болатын өзгерістерді қамтиды. Мысалы, Corydoras туысына жататын сомдар, қатты жаңбырдан кейін бірден шашуға түседі, себебі су деңгейінің көтерілуі мен температураның төмендеуі оларға шаруашылық жасайтын ортаны ұсынады. Су деңгейінің көтерілуі көптеген балықтарға бұрын қол жетімсіз болған, өзеннің жоғары ағысына, көбейіп өсуге қолайлы аймақтарға өтуге мүмкіндік береді. Бұл қауіпті стратегия болуы мүмкін, себебі балықтар тым ұзақ күтсе, судың шағын бөліктерінде қалып, су деңгейі төмендегенде өліп қалуы мүмкін. Дискус балықтары температураның көтерілуімен және маса личинкалары сияқты азықтың мол болуымен шашуға түседі. Көптеген балықтар осы шаршатар кезеңнен өту үшін энергия қорын жинақтайды, ал кейбіреулері ұрық шашу процесіне толыққанды берілгендіктен тамақтанбайды. Шашуға түрткізетін факторлар көптеген балықтардың көбейіп өсуын синхронды түрде жүзеге асыруға мүмкіндік береді, соның салдарынан әрбір балықтың жұптасу мүмкіндігі артады. Көбінесе, егер осы факторлар болмаса, еркек және әйел балықтары көбейіп өсуге қолайлы кезеңде кездеспей, ұрпақ саны азаяды. Дегенмен, көптеген балықтар шашуға түрткізетін нақты факторларға жауап бермейді және тұрақты түрде (мысалы, гуппилер); жылдың белгілі бір уақытында (мысалы, грион); немесе өмірлік циклінің белгілі бір кезеңінде (мысалы, шабақ) ғана көбейеді. Мысалы, лосось балықтары өмірінің басым бөлігін мұхитта өткізеді, содан кейін жұмыртқаларын салу үшін ата-бабаларының өзендеріне көп шақырым жүзеді, көбінесе шашудан кейін өледі. Көбінесе балықтармен байланысты болғанымен, шашуға түрткізетін факторлар екі қабатты қабықтылар мен маржандарда да кездеседі. Кейбір жағдайларда аквариумшылар балықтардың көбейетін табиғи жағдайларын қайта жасай отырып, шашуды күштеуге болады. Бұл жылдың әдеттегі шашу маусымынан өзге уақытта, үй ішінде, балықтарды жасанды түрде ұрықтандыру арқылы және т.б. жасалуы мүмкін. Мұның бәрі осы балықтардың табиғи ортада көбейіп өсуге дайындалу және қатысу үшін бастан өткізетін жағдайларды имитациялау арқылы жүзеге асырылады. Жоғарыда айтылғандай, бұл жағдайларға жаңбыр, су деңгейі, азық-түліктің көп болуы және/немесе судың тұздылығы кіруі мүмкін.