Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануарлар мен өсімдіктерді ұстау және өсіруге арналған аумақ – тірі организмдерді ұстау және өсіруге арналған жабық кеңістік.
Area for keeping and raising animals or plants
the enclosed area for keeping and raising lifeforms
Вивариум (лат. vivaria немесе vivariums – "тіршілік орны") – жануарлар мен өсімдіктерді бақылау немесе зерттеу мақсатында, әдетте жабық аумақта ұстау және өсіруге арналған орын. Судағы виварийлердің басқа су қоймаларымен байланысы болмаған жағдайда ашық болуы мүмкін. Жануарлардың қоршауы, егер ол кең өмірлік кеңістік және табиғи безендіру сияқты табиғи компоненттер арқылы өмір сүру сапасын қамтамасыз ететін және табиғи мінез-құлықты ынталандыратын болса ғана вивариум деп есептеледі. Көбінесе, белгілі бір түрдің экожүйесінің бір бөлігі температура, ылғал және жарық сияқты қоршаған орта жағдайларын бақылау арқылы кіші масштабта модельдеу жасалады. Вивариум террариум немесе аквариум сияқты үстелге немесе дастарқанға қоюға жеткілікті кішкентай немесе ашық ауада орналасқан үлкен құрылым болуы мүмкін. Ірі виварийлер, әсіресе ұша алатын организмдерді ұстайтындар, кіру және шығу үшін салли порты сияқты екі есікті механизмді қамтиды, сонда ішкі есік ашылғанша сыртқы есік қашып кетуге қарсы жабылады.
A vivarium (Latin, literally for "place of life"; : vivaria or vivariums) is an area, usually enclosed, for keeping and raising animals or plants for observation or research. Water based vivaria may have open tops providing they are not connected to other water bodies. An animal enclosure is considered a vivarium only if it provides quality of life through naturalistic components such as ample living space and natural decor that allow and encourage natural behaviours. Often, a portion of the ecosystem for a particular species is simulated on a smaller scale, with controls for environmental conditions such as temperature, humidity and light. A vivarium may be small enough to sit on a desk or table, such as a terrarium or an aquarium, or may be a very large structure, possibly outdoors. Large vivaria, particularly those holding organisms capable of flight, typically include some sort of a dual door mechanism such as a sally port for entry and exit, so that the outer door can be closed to prevent escape before the inner door is opened.
Өлшемі мен материалдары
Виварий әдетте мөлдір ыдыстан (көбінесе пластиктен немесе шыныдан) жасалады. Егер ол аквариум болмаса, су қысымына төтеп беру қажеттілігі болмайды, сондықтан кем дегенде бір жағы мөлдір болатын ағаштан немесе металдан да жасалуы мүмкін. Қазіргі заманғы виварийлер өте қарапайым, тіпті бөтелкедей болуы мүмкін (мысалы, бөтелке бағын қараңыз) және кейде эпоксидпен қапталған фанерадан жасалып, жылжитын шыны есіктермен жабдықталады. Фанерадан жасалған виварийдің ішкі жағын жабу, ортаның табиғи көрінісін сақтауға көмектеседі. Эпоксидпен қапталған фанерадан жасалған виварийлер, шыны немесе пластик контейнерлерге қарағанда жылуды жақсы ұстайды және жоғары ылғалдылыққа төтеп бере алады. Олар кубикалық, шар тәрізді, кубоидты немесе басқа да пішіндерде болуы мүмкін. Материалдарды таңдау, виварийдің жалпы өлшемі мен салмағына, жоғары ылғалға төзімділігіне, құнына және қажетті сапасына байланысты. Виварийдің едені, ішінде тіршілік ететін түрлерге жеткілікті ауданды қамтамасыз етуі керек. Биіктік, ірі өсімдіктерге, өрмелегіш өсімдіктерге немесе ағашқа шығатын жануарларға да маңызды болуы мүмкін. Ені, көрерменнің ләззаты үшін де, виварийдегі түрлердің игілігі үшін де тереңдік сезімін туғызатындай жеткілікті болуы керек. Көбінесе қолданылатын субстраттар: қарапайым топырақ, ұсақ кесек тастар, құм, торф, түрлі ағаштардың жоңқасы, ағаш малч, өсімдік талшықтары (мысалы, кокос жаңғағынан) немесе олардың қоспасы. Субстратты таңдау, өсімдіктер мен жануарлардың қажеттіліктеріне, ылғалдылық деңгейіне, қауіп-қатерлерге және эстетикалық талаптарға байланысты. Гигиенаның жоғары деңгейін қамтамасыз ету үшін (әсіресе карантин кезеңдерінде) қолданылатын стерильді виварийлерде, әдетте өте қарапайым және оңай алынатын субстраттар қолданылады, мысалы, қағаз ұлпа, ағаш жоңқасы және тіпті газет қағазы. Әдетте, төмен қоректік заттарға ие, жоғары дренаждық қасиеттері бар субстрат, жалған түбіне немесе кеңейтілген саз немесе тастардың қабатына орналастырылады, ол субстрат бетін қанықтырмай ылғалдылықты сақтайды.
A vivarium is usually made from clear container (often plastic or glass). Unless it is an aquarium, it does not need to withstand the pressure of water, so it can also be made out of wood or metal, with at least one transparent side. Modern vivariums can be as simple as a bottle (see bottle garden) and are sometimes constructed from epoxy coated plywood and fitted with sliding glass doors. Coating the inside of a plywood vivarium helps to retain the natural effect of the environment. Epoxy coated plywood vivariums retain heat better than glass or plastic enclosures and are able to withstand high degrees of humidity. They may be cubical, spherical, cuboidal, or other shapes. The choice of materials depends on the desired size and weight of the entire ensemble, resistance to high humidity, the cost and the desired quality. The floor of a vivarium must have sufficient surface area for the species living inside. The height can also be important for the larger plants, climbing plants, or for tree climbing animal species. The width must be great enough to create the sensation of depth, both for the pleasure of the spectator and the good of the species inside. The most commonly used substrates are common soil, small pebbles, sand, peat, chips of various trees, wood mulch, vegetable fibres (of coconut, for example), or a combination of these. The choice of the substrate depends on the needs of the plants or of the animals, moisture, the risks involved and aesthetic aspects. Sterile vivariums, sometimes used to ensure high levels of hygiene (especially during quarantine periods), generally have very straightforward, easily removable substrates such as paper tissue, wood chips and even newspaper. Typically, a low nutrient, high drainage substrate is placed on top of a false bottom or layer of expanded clay aggregate or stones, which retains humidity without saturating the substrate surface.
Жарықтандыру
Жануарлар мен өсімдіктер түрлерінің қажеттіліктеріне сәйкес келетін жарықтандыру жүйесі қажет, ол әрқашан түрге бейімделген болуы тиіс. Мысалы, кейбір бауырымен жорғалаушылар табиғи ортада күннен жылынуға мұқтаж, сондықтан террариумда осыны имитациялау үшін әртүрлі шамдар қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар, кейбір өсімдіктер мен күндізгі жануарлар Д витаминін синтездеу және кальцийді сіңіру үшін ультракүлгін сәулелерге (UV) мұқтаж. Мұндай UV сәулелерін арнайы люминесценттік түтікшелер немесе күндізгі шамдар арқылы қамтамасыз етуге болады, олар бауырымен жорғалаушылардың табиғи ортасын қайта жасайды және люминесценттік түтікшелердің көк түсіне қарағанда күн сәулесінің табиғи әсерін береді. Күн мен түннің ауысуын дәл имитациялау үшін күндіз/түн реттегіші қажет болуы мүмкін. Имитацияланған күн мен түннің ұзақтығы түрдің табиғи қоныс орындағы жағдайларға және қалаған маусымға байланысты.
A lighting system is necessary, always adapted to the requirements of the animal and plant species. For example, certain reptiles in their natural environment need to heat themselves by the sun, so various bulbs may be necessary to simulate this in a terrarium. Also, certain plants or diurnal animals need a source of UV to help synthesize Vitamin D and assimilate calcium. Such UV can be provided by specialized fluorescent tubes or daylight bulbs, which recreate the reptiles' natural environment and emit a more natural sunlight effect compared to the blue glow of a fluorescent tube. A day/night regulator might be needed to simulate with accuracy the alternation of light and dark periods. The duration of the simulated day and night depends on the conditions in the natural habitat of the species and the season desired.
Желдету және ашылу жолдары
Вивариумға кіру оны күтіп-ұстау, өсімдіктер мен жануарларға күтім жасау, немесе тамақ қосу және алу мақсатында қажет. Кейбір жануарлар үшін алдыңғы жағынан ашу артық тиімді, себебі вивариумға жоғарыдан кіру кейбір түрлерде жыртқыштардың болуымен байланысты болып, осыдан артық стресс тудыруы мүмкін. Желдету тек ауаны қозғалысқа келтіру үшін ғана емес, сонымен қатар саңырауқұлақтың өсуінің және зиянды бактериялардың дамуы мен таралуының алдын алу үшін де маңызды. Бұл, әсіресе, жылы және ылғалды вивариумдар үшін аса маңызды. Дәстүрлі әдіс – сору желдеткішін (немесе желдеткіш тіректерін) төменгі жағына, ал таза ауа шығару желдеткішін жоғары жағына орналастырудан тұрады, бұл таза ауаның үздіксіз айналымын қамтамасыз етеді.
Access inside the vivarium is required for the purpose of maintenance, to take care of the plants and animals, or for the addition and withdrawal of food. In the case of some animals, a frontal opening is preferable because accessing a vivarium from the top is associated by some species with the presence of predators and can therefore cause unnecessary stress. Ventilation is not just important for circulating air, but also for preventing the growth of mold and development and spread of harmful bacteria. This is especially important in warm, humid vivariums. The traditional method consists of placing a suction fan (or ventilation slits) at a low level and another exhaust fan at a higher level, which allows the continual circulation of fresh air.