Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Классикалық гибридтік күресу стилі
Classical hybrid grappling style
Кэтч-күрес (catch wrestling) – бұл классикалық гибридтік күресу стилі және жауынгерлік спорт. Оны қарсыластарына қарсы тиімділігін арттыру үшін күрес барысында өздерінің бағындыру әдістерін немесе "ілмектерін" жасаған, саяхаттаушы ойын-сауық жәрмеңкелерінің күресшілері танымал етті. Кэтч-күрес түрлі халықаралық күрес стильдерінен, соның ішінде бірнеше ағылшын стильдерінен (негізінен Ланкашир, сондай-ақ Камберленд және Вестморленд күресінен, Девонширден) шыққан. Франция және Германия сияқты бірнеше елде "кэтч" әлі күнге дейін кәсіби күрес үшін қолданылатын термин. Кэтч-күрес 1904 жылғы Олимпиада ойындарына қосылды; оған басқа әуесқой күрес стильдеріне ұқсас жаңа ережелер мен салмақ санаттары енгізілді, ал барлық бағындыру әдістерін қоса алғанда, қауіпті әрекеттерге тыйым салынды. Кейіннен FILA жаңа ережелер мен регламенттерді әзірлеп, жүйеледі, ал әуесқой кэтч-күрес еркін күрес деп аталды, ол қауіпті, кәсіби стильден бөлек деп есептелді. Кэтч-күрестен бастау алған басқа жекпе-жек өнерлеріне халық күресі, самбо, лута ливре, шут-стиль, шутфайтинг және аралас жекпе-жек өнері (ММА) жатады.
Catch wrestling (originally catch as catch can) is a classical hybrid grappling style and combat sport. It was popularised by wrestlers of travelling funfairs who developed their own submission holds, or "hooks", into their wrestling to increase their effectiveness against their opponents. Catch wrestling derives from various different international styles of wrestling including several English styles (primarily Lancashire, as well as Cumberland and Westmorland wrestling, Devonshire, In a few countries, such as in France and Germany, "Catch" is still the term used for professional wrestling. Catch as catch can was included in the 1904 Olympic Games; it had new rules and weight categories introduced similar to other amateur wrestling styles, and dangerous moves — including all submission holds — were banned. New rules and regulations were later developed and codified by FILA and amateur catch wrestling became known as freestyle wrestling, which was then considered separate from the dangerous, professional catch style. Other martial arts with origins in catch wrestling include folkstyle wrestling, Sambo, Luta Livre, shoot style, shootfighting and mixed martial arts (MMA).
Тарих
1871 жылы су спорты және жаяу жүрумен атақтанған Джон Грэм Чемберс, сондай-ақ "Жер және су" журналының бұрынғы редакторы, Батыс Бромптондағы Литтл Бридж Граундс-те күрестің жаңа түрін енгізуге және дамытуға тырысты, оны ол "қолға түсіру стилі; бірінші жеңілген" деп атады. Қазіргі заманда кәсіби күрес алдын ала келісілген ойын-сауық ретінде қарастырылады және Нью-Йорк сияқты заң шығару органдары оны заңды түрде солай деп санайды (19 CRR NY 213.2). Дегенмен, кәсіби күрестің барлық ережелері мен атрибуттарымен (арқанмен қоршалған төртбұрышты сақина, бағыну және үш есеппен тіктеп ұту тең мақсаттар ретінде) қолға түсіру күресі жарыстарын өткізу әлі де мүмкін. Мұндай жарыс үшін ережелер жүйесін кәсіби күрестің чемпионы және қолға түсіру күресінің жаттықтырушысы Карл Гоч, әріптес күресші Джейк Шеннонның "Кинг оф Кэтч" турнирлері үшін жасады, ал ұқсас ережелер 2018 жылғы турнирде кәсіби күрестің чемпионы және қолға түсіру күресінің жаттықтырушысы Билли Робинсонның құрметіне өткізілді.
In 1871, John Graham Chambers, of aquatic and pedestrian fame, and sometime editor of Land and Water, endeavoured to introduce and promote a new system of wrestling at Little Bridge Grounds, West Brompton, which he denominated, "the catch as catch can style; first down to lose". In modern times, professional wrestling is regarded as being, by definition, prearranged entertainment and is legally classed as such by legislatures such as New York (19 CRR NY 213.2) It is nonetheless still feasible to hold catch wrestling competitions with all the rules and trappings of professional wrestling (roped elevated quadrilateral ring, submission and three count pinfall as equal goals, etc.). A rules system for such competition was devised by professional wrestling champion and catch wrestling coach Karl Gotch for fellow catch wrestler Jake Shannon's "King of Catch" tournaments and similar rules were employed for a 2018 tournament in memory of professional wrestling champion and catch wrestling coach Billy Robinson.
Техникалар
"Қолға түсіру" деген ағылшын тіліндегі термин, әдетте "қайда қол жеткізсең, сонда ұста" дегенді білдіреді. Бұл сөзден көрініп тұрғанындай, қолға түсіру күресінің ережелері оның негізделген ертедегі халық стильдерінен, сондай-ақ белден төмен ұстауға рұқсат бермейтін француздық Греко-рим күресінен ашық болды. Қолға түсіру күресшілері жекпе-жекті бағындыру арқылы немесе пинмен жеңе алады, ал көптеген жекпе-жектер үш рет жеңіске жеткеннің ең жақсысы ретінде өткізіледі, ең ұзақтығы бір сағат. Көбінесе, бірақ әрқашан емес, мойын құсып ұстауға тыйым салынды. Балық аулау және көзге шабуыл жасау сияқты басқа да бұзушылықтар ("жарғылау" немесе "жарғылау" деп аталады) әрқашан тыйым салынды. Пинмен жеңіске жету басымдық құрды, тіпті кейбір жекпе-жектерде қосымша тәсіл ретінде бағындыру болмады; бағындыру ұстап тұру ("жазалау ұстап тұру" деп те аталады). Осы себепті аяқ құлыптары мен мойын бұрулар жарамды техникалар ретінде баса назар аударылды, өйткені оларды жақсы тұрақсыздықсыз аяқтау қиын болса да, қозғалысты күштеу үшін қолдануға болады. "Құсқыр" - кез келген буынның немесе аяқтың созылуын, жаюын, бұруын немесе қысуын қамтитын нақты ережесі жоқ әрекет. Сондықтан, қолға түсіру күресшісінің тағы бір аты "шутер" болды, ал осыған ұқсас термин "құсқыр" ерекше дағдылы құсқырларға ғана берілді. Қолға түсіру күресінің техникаларына мыналар кіреді, бірақ олармен шектелмейді: қол құлып, жапон қол құлып, тік қол құлып, балға құлып, балға құлып, білек құлып, жоғарғы білек құлып, қос білек құлып (бұл ұстап тұру ММА-да Кимура деп те аталады, немесе дзюдода кері Уде Гарами), спираль құлып (бұл ұстап тұру ММА-да Омоплата деп те аталады), бас қайшы, дене қайшы, кеуде құлып, іш құлып, іш созылу, аяқ құлып, тізе құлып, тобық құлып, өкше құлып, бақай құлып, жартылай Нельсон және толық Нельсон. Қолға түсіру күресінің ережелері әр аренада әртүрлі болып келді. Көмір шахталарында немесе орман шаруашылығы лагерьлерінде қосымша ставкалармен өткізілген жекпе-жектер жеңімпаз кім екендігіне ешқандай күмән болмаған жерде бағындыру арқылы жеңіске жететін. Ал, кәсіби жекпе-жектер мен әуесқойлар жарыстарында кеңірек және жайлырақ жанкүйерлерге ұнайтын пиндерге басымдық берілді. Қолға түсіру күресінің қазіргі заманғы әуесқой күресіне тигізген әсері де жақсы белгілі. "Қойма: ұстап алмайтын" фильмінде АҚШ-тың Олимпиада чемпионы Дэн Гейбл, ол әуесқой ретінде күресуді үйренген кезде, бұл стиль Айова штатының Ватерлоо қаласында жергілікті жерде "қайда қол жеткізсең, сонда ұста" деп белгілі болғанын айтады. Айованың күрес дәстүрі қолға түсіру күресіне негізделген, өйткені Фермер Бернс және оның шәкірті Франк Гоч Айова күресінің аталары ретінде танымал.
The English term "catch as catch can" is generally understood to mean "catch (a hold) anywhere you can". As this implies, the rules of catch wrestling were more open than the earlier folk styles it was based on, as well as its French Greco Roman counterpart, which did not allow holds below the waist. Catch wrestlers can win a match by either submission or pin, and most matches are contested as the best two of three falls, with a maximum length of an hour. Often, but not always, the chokehold was barred. Other fouls like fish hooking and eye gouging (which were called "rips" or "ripping") were always forbidden. Pins were the predominant way to win, to the point some matches didn't even include submissions as an additional way; submission holds (also called "punishment holds") This is the reason why leglocks and neck cranks were emphasized as valid techniques, as while they are difficult to use as finishing moves without a good base, they can be used to force movement. A "hook" can be defined as an undefined move that stretches, spreads, twists, or compresses any joint or limb. Therefore, another name for a catch wrestler was a "hooker," with the similar term "shooter" being relegated to specially skilled hookers. Catch wrestling techniques may include, but are not limited to: the arm bar, Japanese arm bar, straight arm bar, hammerlock, bar hammerlock, wrist lock, top wrist lock, double wrist lock (this hold is also known as the Kimura in MMA, or the reverse Ude Garami in judo), coil lock (this hold is also known as an Omoplata in MMA), head scissors, body scissors, chest lock, abdominal lock, abdominal stretch, leg lock, knee bar, ankle lock, heel hook, toe hold, half Nelson, and full Nelson. The rules of catch wrestling would change from venue to venue. Matches contested with side bets at the coal mines or logging camps favoured submission wins where there was absolutely no doubt as to who the winner was. Meanwhile, professionally booked matches and amateur contests favoured pins that catered to the broader and more gentle paying fan base. The impact of catch wrestling on modern day amateur wrestling is also well established. In the film Catch: The Hold Not Taken, US Olympic gold medallist Dan Gable talks of how when he learned to wrestle as an amateur the style was known locally, in Waterloo, Iowa, as catch as catch can. The wrestling tradition of Iowa is rooted in catch wrestling as Farmer Burns and his student Frank Gotch are known as the grandfathers of wrestling in Iowa.
Дзюдо
1914 жылы өз салаларының ең көрнекті өкілдерінің арасында ерекше кездесу өтті: неміс-американдық аулау күресшісі Ад Сантел аулау күресіндегі жартылай ауыр салмақтағы әлем чемпионы болды, ал дзюдода 5-дәрежелі қара белбеу иесі Токугоро Ито өзін дзюдодан әлем чемпионы деп жариялады. Сантел Итоны жеңіп, дзюдодан әлем чемпионы атанды. Дзюдоның Кодокан мектебінің жауабы жылдам болды, олар 4-дәрежелі қара белбеу иесі Дайсуке Сакайды қарсыластыруға жіберді. Бірақ Сантел Кодоканның өкілін де жеңді. Кодокан осы күресшіні тоқтатуға тырысып, 5-дәрежелі қара белбеу иесі Рейжиро Нагата сияқтыларды жіберді (Сантел оны техникалық нокаутпен жеңді). Сантел 5-дәрежелі қара белбеу иесі Хико Шоджимен тең түсті. 1921 жылы Сантел дзюдодан әлем чемпионы атағынан бас тартып, кәсіби күреспен толыққанды айналысуға көшкен соң бұл сындық кездесулер тоқтатылды. Токугоро Ито Сантелден жеңілгені үшін мойын қысымымен кек алса да, Кодоканның ресми өкілдері Итоның жетістігін қайталай алмады. Ито Сантелді жеңген жалғыз жапон дзюдошысы болғандай, Сантел де басқа күрес стиліндегілерге де жиі қарсы тұратын Итоны жеңген жалғыз батыс аулау күресшісі болды.
A notable match in 1914 was between two prime representatives of their respective crafts: the German American catch wrestler Ad Santel was the world light heavyweight champion in catch wrestling, while Tokugoro Ito, a fifth degree black belt in judo, claimed to be the world judo champion. Santel defeated Ito and proclaimed himself world judo champion. The response from Jigoro Kano's Kodokan was swift and came in the form of another challenger, fourth degree black belt Daisuke Sakai. Santel, however, still defeated the Kodokan Judo representative. The Kodokan tried to stop the hooker by sending men like fifth degree black belt Reijiro Nagata (who Santel defeated by TKO). Santel also drew with fifth degree black belt Hikoo Shoji. The challenge matches stopped after Santel gave up on the claim of being the world judo champion in 1921 in order to pursue a career in full time professional wrestling. Although Tokugoro Ito avenged his loss to Santel with a choke, official Kodokan representatives proved unable to imitate Ito's success. Just as Ito was the only Japanese judoka to overcome Santel, Santel was the only Western catch wrestler on record as having a win over Ito, who also regularly challenged other grappling styles.
Аралас жекпе-жек өнері
Карл Готч – қаптап ұстау күресінің шебері және Уиган қаласындағы Билли Райлидің «Жылан ұясы» спорт залының тәрбиеленушісі, содан кейін Ланкаширде. Готч 1970-ші жылдары Антонио Иноки, Тацуми Фудзинами, Хиро Мацуда, Осаму Кидо, Сатору Саяма (Жолбарыс Маскасы) және Йошиаки Фудзивара сияқты жапондық кәсіпқой күрескерлерге қаптап ұстау күресін үйретті. 1976 жылдан бастап, осы кәсіпқой күрескерлердің бірі – Иноки, басқа да жаттығу түрлерінің чемпиондарына қарсы аралас жекпе-жектер сериясын өткізді, соның ішінде боксшы Мұхаммед Алиге қарсы ережелердің толыққанды қосылған матчы өтті. Бұл Жапонияда стильдердің қақтығысының бесiнше көрiнбеген танымалдығына әкелді. Оның жекпе-жектерінде мойын құлыптауы, қолды қиып сындыру, отырып қол құлыптауы, үнділік өлім құлпы және кілт құлпы сияқты қаптап ұстау күресінің әдістері көрсетілді. Готчтың шәкірттері 1984 жылы алғашқы Универсалды Күрес Федерациясын (Жапония) құрды, ол «shoot style» жекпе-жектерін тудырды. UWF қозғалысын қаптап ұстау күресінің шеберлері басқарды және Жапонияда аралас жекпе-жектің қарқынды дамуына ықпал етті. Вигандық танымал Билли Робинсон көп ұзамай ММА ардагері Казуши Сакурабаны жаттықтыра бастады. Лу Тез ММА ардагері Киёши Тамураны оқытты. Қаптап ұстау күресі Жапонияның «shoot wrestling» жартылай жекпе-жек өнерінің негізі болып табылады. Жапондық кәсіпқой күресі және Pancrase, Shooto және қазіргі кезде жойылған RINGS ұйымдарының көптеген жапондық күрескерлері қаптап ұстау күресімен байланысты. Рэнди Кутюр, Казуши Сакураба, Камал Шалорус, Масакацу Фунаки, Таканори Гоми, Шинья Аоки және Джош Барнетт сияқты көптеген аралас жекпе-жек шеберлері олардың негізгі бағыныс стилі ретінде қаптап ұстау күресін зерттейді. «No holds barred» термині бастапқыда 19-шы ғасырдың соңында қаптап ұстау күресі турнирлерінде қолданылған күрес әдісін сипаттау үшін пайдаланылды, онда күреске тыйым салынбаған, олардың қауіптілігіне қарамастан. Кейін бұл термин аралас жекпе-жек матчтарына, әсіресе Ultimate Fighting Championship пайда болған кезде қолданылды.
Karl Gotch was a catch wrestler and a student of Billy Riley's "Snake Pit" gym in Wigan, then in Lancashire. Gotch taught catch wrestling to Japanese professional wrestlers in the 1970s including Antonio Inoki, Tatsumi Fujinami, Hiro Matsuda, Osamu Kido, Satoru Sayama (Tiger Mask) and Yoshiaki Fujiwara. Starting from 1976, one of these professional wrestlers, Inoki, hosted a series of mixed martial arts bouts against the champions of other disciplines, including a legitimate mixed rules match against boxer Muhammad Ali. This resulted in unprecedented popularity of the clash of styles bouts in Japan. His matches showcased catch wrestling moves like the sleeper hold, cross arm breaker, seated armbar, Indian deathlock and keylock. Gotch's students formed the original Universal Wrestling Federation (Japan) in 1984 which gave rise to shoot style matches. The UWF movement was led by catch wrestlers and gave rise to the mixed martial arts boom in Japan. Wigan stand out Billy Robinson soon thereafter began training MMA veteran Kazushi Sakuraba. Lou Thesz trained MMA veteran Kiyoshi Tamura. Catch wrestling forms the base of Japan's martial art of shoot wrestling. Japanese professional wrestling and a majority of the Japanese fighters from Pancrase, Shooto and the now defunct RINGS bear links to catch wrestling. Randy Couture, Kazushi Sakuraba, Kamal Shalorus, Masakatsu Funaki, Takanori Gomi, Shinya Aoki and Josh Barnett, among other mixed martial artists, study catch wrestling as their primary submission style. The term no holds barred was used originally to describe the wrestling method prevalent in catch wrestling tournaments during the late 19th century wherein no wrestling holds were banned from the competition, regardless of how dangerous they might be. The term was later applied to mixed martial arts matches, especially at the advent of the Ultimate Fighting Championship.