Кіріспе

Сэмюэл Альфред Митчелл (29 сәуір 1874 – 22 ақпан 1960) – канадалық-американдық астроном, күн тұтылуларын зерттеген және Маккормик обсерваториясында директоры қызметін атқаратын кезеңде жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтау үшін фотографиялық техникаларды пайдалану бағдарламасын құрған.

Алғашқы жылдар

Митчелл Онтарио штатының Кингстон қаласында Джон Кук пен Сара Чоун Митчеллтің ұлы болып дүниеге келді. Митчелл отбасында өскен он баланың алтыншысы еді. Митчеллдің әкесі (он баланың бірі) Корнуолл штатының Сент-Остелл қаласынан Канадаға көшіп келген. Оның анасы Кингстонда туған, Девонширден Канадаға көшіп келген ата-анасының оныншы баласы болды. Митчелл он екі жасында Кингстон колледжінің институтына оқуға түсті. Одан кейін ол Квинс университетіне қабылданды, онда 1894 жылы математика магистрі дәрежесін алды. Квинс университетінде оқып жүргенде, ол университеттің астрономиялық аспаптарына қарауды сұрағанда астрономиялық обсерваторияның техникасын меңгерді. Математика профессоры Натан Дупуидің ынталандыруымен ол 1895 жылы Джонс Хопкинс университетіне Симон Ньюкомбтан математиканы оқуға барып, Ньюкомб зейнеткерлікке шыққанын білді. Томас Крейг математика кафедрасын басқарды, ал Митчелл астрономия кафедрасын басқаратын Чарльз Лэйн Пурдың жетекшілігімен оқуын жалғастырды. Пур өте жақсы ұстаз болды және Митчелл сол кезден бастап астрономияға бейімделе бастады. Митчелл JHU-да екінші курста астрономияға ассистент болып тағайындалды және 1898 жылы докторлық диссертациясын қорғайтынша жұмысын жалғастырды. Оның диссертациясы «Астрофизикалық журналда» жарияланды, онда қуыс тордың астигматизмі туралы мәліметтер талданған. Хопкинс университетінде оның астрономиялық міндеттері астрономиялық транзит аспабына, физика зертханасының артындағы кішкентай обсерваториядағы сағаттарға және зертхана төбесіндегі 9,5 дюймдік рефракторға күтім жасаудан тұрды.

Еркес обсерваториясы

Докторлық дәрежесін алғаннан кейін Митчелл Висконсин штатындағы жаңадан ашылған Еркс обсерваториясына барып, 1898 жылы ғылыми-зерттеу студенті ретінде жұмыс істей бастады. Ол Еркс обсерваториясындағы жұмысын ұнатса да, басқа жаққа қоныс аударуға ынталанды және 1899 жылдың маусымында Колумбия университетінде астрономиядан оқытушы болды. Колумбиядағы он төрт жыл ішінде Митчелл Колумбияда да, кейін Барнард колледжіндегі қыздарға да сипаттамалық астрономия бойынша бакалавриат курстарын оқытты, үшінші курс студенттері үшін бір жылдық геодезия курсын өткізді, ол төртінші курс студенттерінің бірінші семестріне дейін жалғасты, сондай-ақ азаматтық инженерлер үшін алты апталық жазғы лагерь ұйымдастырды.

Күн тұтылу жұмыстары

1900 жылы ол өзі үшін он тұтылу экспедициясының біріншісін бастады. 1900 жылғы 28 мамырдағы тұтылу оны АҚШ Әскери-теңіз обсерваториясымен бірге Гриффинге (Джорджия штаты) алып барды. Митчелл көптеген экспедициялары арқылы, оның ішінде: Голландтық Шығыс Үндістандағы Суматрадағы Сава Лоентоға (18 мамыр 1901), Испаниядағы Дарокаға (30 тамыз 1905), Орегондағы Бейкерге (8 маусым 1918), Калифорниядағы Сан-Диегоға (10 қыркүйек 1923), Коннектикут штатындағы Миддлтон қаласындағы Ван Влек обсерваториясына (24 қаңтар 1925), Норвегиядағы Фагернасқа (29 маусым 1927), Оңтүстік Тынық мұхитындағы Тонга мемлекетіне қарасты Ниуафоу немесе "Тін Кастрюль" аралына (22 қазан 1930), Канаданың Квебек провинциясындағы Магогқа (31 тамыз 1932) және Кирибатидегі Кантон аралына (8 маусым 1937) – соңғысы Ұлттық географиялық қоғам экспедициясының ғылыми жетекшісі ретінде барды. Митчеллдің "Табиғаттың ең таңғажайып құбылысы" атты мақаласы 1938 жылғы қыркүйек айындағы "National Geographic" журналында жарияланды. Осы он экспедиция оған күннің тұтылуын зерттеген еңбегін жазуға мүмкіндік берді, ол 1923 жылы алғаш рет жарық көрді және бес рет қайта басылды (5-ші басылымы, 1951 жыл). 1918 жылғы Орегон және 1925 жылғы Коннектикут тұтылуларына суретші Говард Рассел Батлер (1856–1934) де қатысты, оның толық тұтылу суреттері көп жылдар бойы Америка табиғи тарих мұражайының Хейден планетарийын безендірді.

Параллакс жұмысы және Леандер МакКормик обсерваториясы

Митчелл 1909, 1910 және 1911 жылдардың жазында Йеркеске қайта оралды, содан кейін 1912 және 1913 жылдары он бес айлық ғылыми демалыс үшін оралды. Франк Шлезингер 1905 жылы Йеркесте фотосурет арқылы жұлдыздық параллакстарды анықтау әдісін алғаш рет көрсетті, ал Митчелл (Фредерик Слокуммен бірге) осы әдісті қолданып зерттеулер жүргізіп, 1913 жылы нәтижелерін жариялады. Осы кезде оған Виргиния университетінің Леандер МакКормик обсерваториясының директоры лауазымы ұсынылды. Митчелл директор ретінде көп уақытын және күш-жігерін обсерваторияны іске қосуға және қызметкерлер мен аспиранттарға жалақы төлеуге қаражат іздеуге жұмсады. Митчелл Вирджиния университетіне келгеннен кейін көп ұзамай 26 дюймдік визуалды рефрактормен фотопластинкаларды қолдануды бастады. Ол жұлдыздық параллакстар және фотометрия саласындағы еңбектерімен танымал болды. Доктор Митчелл профессорлық-оқытушылар құрамы мен студенттердің арасында сыйлы болды, себебі ол университетке даңқ әкелуге көмектескені үшін белгілі еді.

Қоғамның мүшелігі

Митчелл 1945 жылы Директор Эмеритус қызметіне сайланды және оған көптеген академиялық және ғылыми наградалар тағайындалды. Ол келесі қоғамдардың мүшесі болды: Ұлттық ғылым академиясы (1933 жылы сайланды, 1940 жылы кеңеске сайланды, 1948 жылы Джеймс Крейг Уотсон медалімен марапатталды), Ғылымды дамыту жөніндегі американдық қауымдастық (1921 жылы вице-президент), Американдық астрономиялық қоғам (1925–1927 жылдары вице-президент), Корольдік астрономиялық қоғам (мүше және серіктес), Халықаралық астрономиялық одақ (күн тұтылу комиссиясының және жұлдыздық параллакстар мен дұрыс қозғалыстар комиссиясының президенті), Американдық университет профессорлары қауымдастығы (Академиялық бостандық және лауазымдық бостандық жөніндегі А комитетінің төрағасы), Американдық философиялық қоғам және Америка өнер мен ғылым академиясы.

Мұз хоккей мансабы

Джонс Хопкинс университетінде оқыған кезінде Митчелл университетінің шайбалы хоккей командасында ойнады. 1896 жылдың ақпанында ол АҚШ-тағы алғашқы екі университеттік хоккей матчында Йель университетінің командасына қарсы шыққан Джонс Хопкинс командасының құрамында болды. Джонс Хопкинс командасы 1895–96 маусымында Балтимор спорт клубымен алты матч және All Washington командасымен бір матч өткізді. Хоккейші ретінде Митчелл көбінесе қазіргі қорғаушы хоккейшіге балама болатын, көне хоккейдегі позицияда – «қорғаушы ұшында» ойнады. Митчелл 1896–97 және 1897–98 маусымдары да университет командасымен ойнады.

Отбасы

1899 жылдың желтоқсанында Митчелл Эдвин Теодор Дэмблдің қызы Милли Грей Дэмблге үйленді. Эдвин Теодор Дэмбл сол кезде Техас штатының геологы болса, кейіннен Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының кеңесші геологы болып, мұнай өндірісі саласында сарапшы атанды. Митчеллдердің ұлы Аллан (1902–1963) 1938 жылдан 1963 жылға дейін Индиана университетінің физика кафедрасын басқарды және 1941 жылы IU циклотроны кешенін құруды бастады (әлемдегі алғашқылардың бірі). Алланның қызы – экономист Элис Митчелл Ривлин. Сэмюэл Альфред Митчелл 1960 жылы Индиана штатының Блумингтон қаласында 85 жасында дүние салды.