Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
МакЛафлин планетариы – бұрынғы жұмыс істейтін планетариум. Оның ғимараты Торонто қаласындағы Корольдік Онтарио мұражайының оңтүстігінде, 100 Queen’s Park мекенжайында орналасқан. Филантроп полковник Р. Сэмюэл МакЛафлиннің берген гранты арқасында құрылған бұл нысан 1968 жылғы 26 қазанда жұртшылыққа ашылды. Өз кезінде ол, келушілерге жұлдыздар, планеталар және космология туралы тақырыптық көрсетілімдерді ұсынуға арналған, Zeiss электромеханикалық планетариум проекторымен жабдықталған еді. 1980 жылдары планетариумның дыбыс жүйесі мен күмбезді төбесі таң қалдыратын, музыкалық лазерлік шоуларды көрсету үшін пайдаланылды. Планетариумның төменгі қабаттарында "Астроцентр" деп аталатын галерея орналасқан, онда ғарышқа қатысты экспонаттар, астрономия тарихына байланысты артефакттар және әлемдегі алғашқы коммерциялық Stellarium табылған.
The McLaughlin Planetarium is a former working planetarium whose building occupies a space immediately to the south of the Royal Ontario Museum in Toronto, at 100 Queen's Park. Founded by a grant from philanthropist Colonel R. Samuel McLaughlin, the facility was opened to the public on October 26, 1968. It had, for its time, a state of the art electro mechanical Zeiss planetarium projector that was used to project regular themed shows about the stars, planets, and cosmology for visitors. By the 1980s the planetarium's sound system and domed ceiling were used to display dazzling music themed laser light shows. The lower levels of the planetarium contained a gallery called the "Astrocentre" that featured space related exhibits, related artifacts on the history of astronomy and was also home of the world's first commercial Stellarium
1978 жылдан бастап, Корольдік Онтарио мұражайында ірі құрылыс жүргізіліп жатқан кезде, төрт жыл бойы келушілер саны азайды. Бұл жұмыс планетариумдың бір бөлігін бұзуды да қамтыды. Мұражай 1984 жылы қайта ашылғаннан кейін келушілер саны артып, бірақ 1995 жылғы 5 қарашада мұражайға бөлінетін провинциялық бюджеттің қысқартылуына байланысты планетариум жабылуға мәжбүр болды. Планетариумның экспонаттары, артефакттары мен театрлық жабдықтары бөлшектелді және таратылды. Біраз уақыт бойы мұнда Балалар мұражайы орналасқан. Қазір ол кеңселер мен мұражай қоймасы ретінде пайдаланылуда. 2009 жылдың басында R.O.M. ғимарат пен жерді Торонто университетіне сатқанын хабарлады, университет бұл жерде қосымша ғимараттар салу үшін қолданыстағы ғимаратты бұзуды жоспарлап отыр. 2014 жылдың қыркүйегінде университет жаңа нысандар салу жоспарларын жариялады.
Starting in 1978, there was a decline in attendance that lasted for four years while major construction was being undertaken at its sibling institution, the adjacent Royal Ontario Museum. This work also entailed the demolition of part of the planetarium's facilities. Though attendance picked up when the museum reopened in 1984, the planetarium was forced to close on November 5, 1995, due to provincial budget cuts to the museum. The planetarium's exhibits, artifacts and theatre facilities were subsequently dismantled and dispersed. For a brief period it housed the Children's Own Museum. It is now used solely for offices and as a storage facility for the museum. Early in 2009, the R. O. M. announced that it had sold the building and site to the University of Toronto, which plans to demolish the existing building to make way for additional facilities. In September 2014, the university announced preliminary plans for new facilities to be built on the site.
Ғимарат
Ғимараттың ең басты ерекшелігі – күмбез, ол жерден 25,3 метрге (83 фут) көтеріліп, сыртқы диаметрі 27,7 метрді (91 фут) құрайды. Күмбездің құрылысы қабатты: сырты 4 сантиметр (2,5 дюйм) қалыңдықтағы темір бетоннан жасалған, су өткізбейтін қаптамасы бар, ал ішкі бетон күмбезі уретан көбігімен жылу оқшауланған. Планетарий проекторы – 4 метрлік, гиря тәрізді нысан, екі басында диаметрі шар тәрізді, солтүстік және оңтүстік жарты шарлардағы түнгі аспанды бейнелейтін сфералар орналасқан. Екі сфераны біріктіретін құрылымда планеталарға, Күнге және нақты жұлдыздарға арналғандары бар, барлығы 150-ге жуық проектор орналасқан. Жылдар бойы бастапқы планетарий проекторына жақсартулар енгізілді, соның арқасында нақты планеталарды жақыннан көрсетуге мүмкіндік беретін арнайы эффектілер пайда болды, ал Күн мен Ай проекторлары күн немесе ай тұтылуын реалистік түрде көрсетуге қабілетті болды. Проекторды басқару консоль арқылы жүзеге асырылды, онда лекторы арнайы баяндамалар мен дәрістер оқитын. 1970 жылдардың ортасына қарай автоматтандыру мүмкіндіктері қосылды, нәтижесінде алдын ала жазылған көрсетілімдер жасалды. Келушілердің көпшілігі ғарыш тақырыбындағы 40-45 минуттық автоматтандырылған аудиовизуалды көрсетілімді тамашалады. Көбінесе екі түрлі көрсетілім күн сайын алмастырылып тұратын: біреуі кішкентай балалары бар отбасыларға, екіншісі үлкен балалар мен ересектерге арналған. Екі түрлі көрерменге де арналған көрсетілімдер ғарыш саяхаты, шоқжұлдыздардың мифологиялық әңгімелері, ал Рождество маусымында Бетлехем жұлдызының астрономиялық түсіндірмелерін зерттейтін көрсетілімдер сияқты тақырыптарға негізделген. 1970 жылғы тізімде «Тұтылулар тарихы» (күн тұтылуының қалай пайда болатыны және олардың ғылыми маңызы), «Адам және Зодиак» (түнгі аспанға қатысты мифология мен астрология тарихын зерттеу) және «Венера планетасы» (мифологиядағы планета тарихы, аспандағы қозғалысы және оның бетінен алынған қиялдар) сияқты көрсетілімдердің атаулары келтірілген.
The dominant feature of the building is the dome, which rises 25.3 meters (83 ft) from the ground, and has an outer diameter of 27.7 meters (91 ft). The dome structure is layered, with an outer waterproofed casing of reinforced concrete 4 centimeters (2.5 inches) thick, and an inner concrete dome that is insulated by a layer of urethane foam. The planetarium projector was a 13 feet (4 m) long dumbbell shaped object, with diameter spheres attached at each end representing the night sky for the northern and southern hemispheres. Connecting the two spheres was a framework that held nearly 150 individual projectors, including those dedicated to the planets, the Sun, and specific stars. Improvements were made to the original planetarium projector over the years, allowing for special effects that could show close up displays of specific planets, and the Sun and Moon projectors could replicate the experience of a solar or lunar eclipse. The projector could be controlled by a console where an individual presenter would provide specific talks or lectures. By the mid 1970s, automation features were added, which led to the creation of prerecorded shows. Most visitors to the facility would have seen an automated 40 to 45 minute audio/visual show on a particular space related topic. Two types of shows were typically alternated on a daily basis: one aimed at families with young children and another aimed at older children and adults. Typical shows aimed at both audience types were built around themes such as space travel, the mythical stories behind the constellations, and around Christmas time, a show that investigated theories on stellar explanations for the Star of Bethlehem. A listing from 1970 includes shows titled The Story of Eclipses, which looked at how solar eclipses occur and their scientific importance, Man and the Zodiac which explored the history of mythology and astrology with regard to the night sky, and The Planet Venus which surveyed the history of the planet in mythology, the planet's motion across the sky and featured imagined views from its surface.
1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында қайта жаңартулар
1970 жылдардың ортасында көршілес Корольдік Онтарио мұражайының кеңейту жоспары жасалған кезде, планетарий, ол кезде салыстырмалы түрде жаңа ғимарат болғандықтан, өзгеріссіз қалдырылатыны болжалды. Бірақ кеңейту ауқымы артқан сайын, мұражайға мұрағаттық қызметтерге арналған қанатты салу үшін планетарийдің солтүстік бөлігін бұзу қажеттігі анықталды. Осының салдарынан планетарийдің театрға кіреберісі, дыбыс жазу студиясы, шеберхана, жолаушылар лифтісі және галерея алаңының үштен бірі алынып тасталды. 1978 жылдың наурыз айында галереяның қалған бөлігі уақытша шеберхана мен студияның орнын ауыстыру үшін демонтаждалды. Осы кезеңде планетарийге маңызды өзгерістер енгізілді, оның ішінде Жұлдыздар театрына тікелей келіп тұратын жаңа спиральді баспалдақ, қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған қосымша лифт және екінші қабатта кеңейтілген галерея аймағы салынды. Планетарий бұл жөндеу кезеңінде қалыпты режимде жұмыс істеді, алайда келушілер саны айтарлықтай азайды, әсіресе көршілес мұражай екінші кеңейтудің ең қарқынды кезеңінде екі жылға жабық болғанда. Жалпы, құрылыс жұмыстары 1978 жылдан 1982 жылға дейін төрт жылға созылды. Атап айтқанда, мұражай мен планетарийді бір күндік сапарда көруге болатын мектеп топтары, планетарийге ғана барудың қажеттілігін ақтауда қиындықтарға тап болды.
When plans were drawn up for a major expansion of the adjacent Royal Ontario Museum in the mid 1970s, it was initially assumed that the planetarium, then still a comparatively new facility, would be left untouched. As the scope of the expansion increased, it was realized that its north annex would need to be demolished in order to make way for the museum's need for a wing devoted to curatorial facilities. As a result, a theatre entrance, sound studio, workshop, passenger elevator and a third of the existing gallery area of the planetarium had to go. The remaining gallery area was removed in March 1978 to make space for temporary space to replace the workshop and studio. Significant changes to the planetarium were made during this time, including the addition of a new spiral staircase that led straight to the Theatre of the Stars, an adjacent elevator for the elderly and disabled, and a larger gallery space on the second floor. The planetarium remained at normal levels of service during this renovation period, but attendance dropped significantly, particularly when the adjacent museum was closed for a period of two years during the most intensive phase of its second major expansion. In all, the construction phase lasted for four years, from 1978 to 1982. In particular, some school groups that could justify the expense of seeing the museum and a planetarium show in a single day's outing had difficulty justifying a visit solely to the planetarium.
Жабылу
Маклафлин планетарийі 1995 жылдың 5 қарашасында жабылды. ROM президенті планетарийдің жабылу себебі келушілер санының азаюы және ғарышқа деген қызығушылықтың төмендеуі екенін, сондай-ақ провинциялық бюджеттің қысқартылуының қажеттілігін мәлімдеді. Бұл шешім көптеген адамды таң қалдырды, себебі соңғы жылдары келушілер саны қайта өскен еді, ал планетарий сол кезде Солтүстік Америкада пайда табушы аздаған планетарийлердің бірі болды. Жабылу салдарынан 40 адам жұмысынан айрылды. ROM төмендеген келушілер санына сілтеме берсе де, планетарийді қолдаушылар сол кездегі Консервативтік үкімет басшысы Майк Харрис ROM-ның операциялық бюджетінен 600 000 долларды жылдам және көзге көрінетіндей кесіп алуға тырысқандығын мәлімдеді. Кейінгі провинциялық үкіметтердің ешқайсысы бұл шешімді кері қайтаруға қызығушылық танытпады. Жарияланғаннан кейін көп ұзамай экспонаттар, орындықтар мен сымдар бөлшектелді немесе алынып тасталды. Кейбір табельдер мен суреттерді RASC қалпына келтірді, олардың мекеме ішінде тұрақты жұмыс орны болған, және қазір олар Онтарио штатының Блю Маунтинс қаласындағы E. C. Carr астрономиялық обсерваториясында және Ричмонд Хилл қаласындағы Дэвид Данлап обсерваториясында қойылған. Алғашқы Zeiss Jena проекторы 1 долларға сатып алынып, музей экспонаты ретінде сақталды, содан кейін бөлшектелді және қоймаға қойылды. Осы ғимаратта үш жыл бойы болған кезде, шамамен жарты миллионнан астам адам келді. Мекеме әлі де бар, бірақ қазіргі уақытта (2009 жылға дейін) оның тұрақты орны жоқ. Қазіргі уақытта болашақ жобалар үшін қолайлы орын іздестіруде. Осы уақыт аралығында ұйым қала бойынша балаларға арналған түрлі шараларға қатысып келеді. Кейін 2002 жылы Питер Джексонның «Сақиналардың иесі» трилогиясын түсіру кезінде қолданылған костюмдер, реквизиттер және модельдердің көшпелі көрмесі планетарийде төрт апта бойы өтті. Бұл ғимаратта өткен соңғы көрме болды. 2007 жылға дейін ғимарат негізінен кеңсе және ROM-нан шығарылған экспонаттарды сақтау үшін пайдаланылды, ал Ли Чин Кристал қанаты салынып жатқан кезде. Планетарий жабылып қалғаннан бері, оны қайта ашуды талап ететін топтар пайда болды. Торонто аймағында әлі де кішкентай білім беру планетарийлері бар. 1995 жылдан кейін Сенака колледжі Роберта Бондар Жер және Ғарыш орталығының планетарийін жапты. Онтарио ғылым орталығы Дон Миллс жолында CA, Inc. қаржыландыруымен жоғары ажыратымдылықтағы цифрлық планетарийді пайдаланады, ал Корольдік Онтарио мұражайы мектеп топтары үшін кішкентай, портативті, үрлейтін планетарий ұсынады. Жабылудан кейін Онтарио ғылым орталығы Маклафлин планетарийінің Торонтоның қоғамдық планетарийі рөлін өз мойнына алды, бірақ әлдеқайда кішкентай ғимаратты пайдаланды.
The McLaughlin Planetarium closed on November 5, 1995. The president of the ROM stated that the closure of the planetarium was due to a combination of falling attendance and a declining interest in space, and that the closure was necessitated by provincial budget cuts. The decision came as a surprise to many, as attendance had rebounded in recent years, and the planetarium was one of few in North America at the time that was turning a profit. The closure meant that 40 people lost their jobs. Despite the ROM citing lowered attendance figures, proponents of the planetarium have alleged that the Conservative Ontario provincial government of the time, led by Mike Harris, was looking for an instant and visible $600,000 cut to the ROM's operating budget. No succeeding provincial government has shown an interest in reversing this decision. Shortly after the announcement, the exhibits, seating and wiring were dismantled or removed. Some of the signs and paintings were recovered by the RASC, which had a permanent workspace located within the facility, and are now on display at the E. C. Carr Astronomical Observatory in The Blue Mountains, Ontario and at David Dunlap Observatory in Richmond Hill, Ontario. The original Zeiss Jena projector was bought as a museum piece by York University for the sum of $1, subsequently dismantled, and placed into storage. During its three year tenure in that building, it hosted nearly a half million visitors. The institution still exists, though it currently (as of 2009) has no physical home. It is currently seeking suitable space to use in future endeavours. In the meantime the organization has participated in various children's events around the city. Later in 2002, a traveling exhibit of costumes, props and models used in the making of Peter Jackson's Lord of the Rings trilogy ran for four weeks at the planetarium. This was the last public exhibition housed in the building. Up until 2007, the building has primarily served as office space and storage for exhibits that have been moved out of the R. O. M. while the Lee Chin Crystal wing was under construction. Ever since the planetarium's closing, there have been groups that have lobbied for its reopening. Smaller educational planetaria still exist in the Toronto region. At some time after 1995, Seneca College closed its Roberta Bondar Earth and Space Centre planetarium. The Ontario Science Centre on Don Mills Road operates a high resolution digital planetarium with funding from CA, Inc., and the Royal Ontario Museum also offers a small, portable, inflatable planetarium for school groups. Since the closing, the Ontario Science Centre has taken over the McLaughlin Planetarium's role as Toronto's public planetarium, though using a much smaller facility.
Жоспарланған қайта құру
2004 жылдың 14 сәуірінде директорлар планетарий орналасқан жерді қайта құруға "қызығушылық білдірушілерді" іздеу туралы хабарлады. Музейді кеңейту және қайта құрудың екінші кезеңіне қажетті шығындарды жабу үшін қосымша қаржы табу мақсатында, мұражай директорлары аталған жерге сәнді пәтерлер салуды жоспарлаған. Алайда, 2005 жылдың 7 қарашасында олар бұл ұсыныстан бас тартты, себебі көпшілік тұрғындар төмен қабатты үйлер ауданында биік тұрғын үй салуға қарсылық білдірді. 2007 жылы R.O.M. директоры Уильям Торселл аталған жерге тұрғын үй мұнарасын салу жоспарын қайта қарастырып жатқаны хабарланды. 2009 жылдың 26 қаңтарында R.O.M. ғимаратты және жерді 22 миллион долларға Торонто университетіне сатқанын жариялады. Университет бастапқыда ғимаратты бұзып, құқық және бизнес факультеттері үшін қосымша ғимараттар салуды жоспарлаған. 2016 жылдың қаңтар айында университет Канада еврей мұражайының қатысуынсыз, қазір Цивилизациялар мен мәдениеттер орталығы деп аталатын құрылысты жалғастыратынын мәлімдеді, себебі UJA "өте маңызды қаржыландыру мәселелеріне көңіл бөлуі керек" болды. Жобаның дизайнын Нью-Йорктегі Diller Scofidio + Renfro компаниясы Торонтодағы architectsAlliance компаниясымен бірлесіп жасап жатыр. Орталықта университет тарих факультеті, Жақын және Орта Шығыс өркениеттері факультеті, Исламтану институты, Таненбаум еврей зерттеулері орталығының ғылыми бөлімі және университет музыка факультеті үшін 250 орындық жаңа концерт залы орналасады. Роберт Дж. Сойердің 2000 жылғы "Құдайды есептеу" ғылыми-фантастикалық романының бірінші тарауында шетелдік ғарыш кемесі Маклафлин планетариумінің алдына қонды, содан кейін Корольдік Онтарио мұражайының көрмелерімен танысты.
On April 14, 2004, the directors put out a call "for expressions of interest" to redevelop the space occupied by the planetarium. Seeking additional funding to cover the costs of the second phase of the expansion and redevelopment of the museum, the directors of the museum had planned on erecting luxury condominiums on the space currently occupied by the planetarium. They abandoned this proposal on November 7, 2005, in the face of widespread public opposition to the construction of a tall residential building in a district of low rise public buildings. Although in 2007, R. O. M. director William Thorsell reportedly was planning to revive the scheme to place a residential tower on the site. On January 26, 2009, the R. O. M. announced that it had sold the building and the site for $22 million to the University of Toronto, who originally planned to demolish the existing building and build additional facilities for its law and business faculties. In January 2016, the university announced it would proceed with construction of what is now to be called the Centre for Civilizations and Cultures, without the participation of the Jewish Museum of Canada because the UJA "needed to focus on more pressing funding priorities." The project is to be designed by Diller Scofidio + Renfro of New York in collaboration with architectsAlliance of Toronto. The centre is to house the university's Department of History, its Department of Near and Middle Eastern Civilizations, the Institute of Islamic Studies and the research arm for the Tanenbaum Centre for Jewish Studies, and a new 250 seat performance hall for the university's Faculty of Music. In the opening chapter of Robert J. Sawyer's 2000 science fiction novel Calculating God, an alien spaceship lands directly in front of the McLaughlin Planetarium, prior to going on a tour of the exhibits in the Royal Ontario Museum.
Қауымдастықтар
Музей CMA, CHIN және Канаданың виртуалды мұражайымен байланысты.
The museum is affiliated with: CMA, CHIN, and Virtual Museum of Canada.