Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық қаржыгер және өнеркәсіпші (1829–1901)
Danish financier and industrialist (1829–1901)
Карл Фредерик Титген (19 наурыз 1829 – 19 қазан 1901) – Даниялық қаржыгер және өнеркәсіпші. Ол Данияның индустриялануына маңызды үлес қосты, көптеген белгілі даниялық компаниялардың негізін қалады, олардың көпшілігі бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Титген ерекше конгломераттар құрды, осылайша оның бірнеше компаниясы монополия деңгейіне жетіп, өміршеңдігін арттырды. Титген Грунтвигшілдікке берілген адам болды және Мармур шіркеуін өз қаражатымен аяқтауға қаржы жұмсады.
Carl Frederik Tietgen (19 March 1829 – 19 October 1901) was a Danish financier and industrialist. He played an important role in the industrialisation of Denmark as the founder of numerous prominent Danish companies, many of which are still in operation today. Tietgen notably formed conglomerates, thus several of Tietgen's companies attained monopoly like status, cementing their durability. Tietgen was a dedicated Grundtvigian, and financed the completion of the Marble Church at his own expense.
Ерте өмір және мансап
Титген 1829 жылдың 19 наурызында Оденсе қаласында дүниеге келді. Ол жергілікті буржуазияға қызмет көрсететін әлеуметтік клубтың басқарушысының ұлы еді. Бала кезінде отбасына клубта көмектесетін. Коммерциялық оқуын аяқтағаннан кейін бес жыл Ұлыбританияда жұмыс істеді және Манчестерде қоныстанды. Осы жылдары ол Солтүстік Германия, Норвегия және Швецияға да саяхаттады. Ұлыбританияда Титген жеке банктік іс-тәжірибе алды, ол кезде Данияда бұл сала жаңа ғана дамып келе жатқан еді.
Tietgen was born on 19 March 1829 in Odense, the son of a social club manager catering to the local bourgeoisie. He helped his family out at the club throughout his childhood. After finishing his commercial apprenticeship, he worked in the United Kingdom for five years, and settled in Manchester, England. During that time he also traveled to northern Germany, Norway and Sweden. In the United Kingdom Tietgen gained experience in private banking, which at that time in Denmark was an industry still in its infancy.
Privatbanken-дегі мансап
Данияға оралғаннан кейін Титген 1855 жылы Копенгагеннің Амагерторв алаңында "C. F. Tietgen & Co." көтерме сауда фирмасын құрды, кейін оны Гаммельторв базарына көшірді. Офистің әсерлі орналасуына қарамастан, фирма шағын жекеменшік кәсіпорын болып, негізінен Манчестер мен Копенгагендегі іскерлік байланыстар арасында агенттік қызметін атқарды. 1857 жылы банкроттық істе куратор ретінде экономика мен стратегиялық ойлау қабілетін танытқаннан кейін, оны Данияның алғашқы инвестициялық банкісіне айналған Privatbanken басқаруына шақырды. Privatbanken төрағасы ретінде өткен төрт онжылдық ішінде Титген көптеген компанияларды құрып, біріктірді және бірнеше өнеркәсіп салаларындағы ірі компанияларды бақылауға алды. Көлік саласында Титген бірнеше теміржолды дамытты, 1872 жылы Burmeister & Wain және Svitzer компанияларын капиталдады. Ол бірнеше шағын операторларды біріктіру арқылы Det Forenede Dampskibs Selskab компаниясын құрды және 1880 жылы Thingvalla Line компаниясын іске қосты. Титген телеграф және телекоммуникация саласында бірнеше компания құрды. Ол 1868 жылы Det Store Nordiske Telegraf Selskab компаниясын құрды, ал телефонның пайда болуымен 1880 жылы KTAS компаниясы құрылды. 1872 жылы Титген бірнеше қант фабрикаларын біріктіру арқылы De Danske Sukkerfabrikker компаниясын құрды. 1873 жылы Tuborg сыра зауытының құрылуына бірлесіп қатысты және бірнеше шағын кофе алмастырғыш компанияларды біріктіру арқылы De Danske Cikoriefabrikker компаниясын құрды. 1881 жылы бірнеше кіші дистилляторлар біріктіріліп De Danske Spritfabrikker, ал 1891 жылы бірнеше тәуелсіз сыра зауыттары біріктіріліп De Forenede Bryggerier құрылды. 1869 жылы Титген еуропалық банкирлер тобымен бірге Banque de Paris-ті құрды, ол 1872 жылы Paribas болып қайта құрылды. Титген өнеркәсіптік шоғырландыруда маңызды күш болды және Еуропадағы пионерлердің бірі еді. Титген белгілі бір саладағы бірнеше бәсекелес компанияларды біріктіріп, ірі акционерлік қоғамдарды құрды. Privatbanken жаңа компанияның ірі акционеріне айналды, сондай-ақ іскерлік серіктестер тобы мен Титгеннің өзі де үлестік қатысты. 1894 жылы Парижде инсульт алғаннан кейін 1896 жылы Privatbanken-нен зейнеткерлікке шықты.
Upon returning to Denmark Tietgen founded a wholesale business, C. F. Tietgen & Co., at Copenhagen’s Amagertorv in 1855, and later relocated it to Gammeltorv Market. In spite of the office impressive locations, the business was a modest sole proprietorship, dealing primarily as an agent between business connections in Manchester and Copenhagen. In 1857 after his involvement as curator in a bankruptcy had demonstrated a remarkable eye for economy and strategic thinking, he was invited to join the management of Privatbanken which under him developed into Denmark's first investment bank. In the span of four decades as head of Privatbanken, Tietgen created and consolidated a large number of companies, and gained control of major companies in several industrial sectors. In the transportation industry Tietgen developed several railroads, capitalized Burmeister & Wain as well as Svitzer in 1872. He created Det Forenede Dampskibs Selskab as a merger of several smaller operators and in 1880 founded Thingvalla Line. Tietgen created several companies in the telegraph and telecommunications sector. He founded Det Store Nordiske Telegraf Selskab in 1868, and with the arrival of the telephone KTAS was founded in 1880. In 1872 Tietgen formed De Danske Sukkerfabrikker as a merger of several sugar refineries. In 1873 followed the cofounding of the Tuborg brewery and the consolidation of several smaller coffee substitute companies forming De Danske Cikoriefabrikker. In 1881 several smaller distillers were merged to form De Danske Spritfabrikker and in 1891 the merger of several independent breweries formed De Forenede Bryggerier. In 1869 Tietgen cofounded Banque de Paris with a group of European bankers, which in 1872 merged to form Paribas. Tietgen was a major force and a European pioneer in industrial consolidation. Tietgen would merge several competing companies in a given industry, creating large publicly traded stock companies. Privatbanken would become a major shareholder in the new company, as would a circle of business associates and Tietgen himself. He retired from Privatbanken in 1896, after suffering a stroke in Paris in 1894.
Қайырымдылық жасаушы
Титген белгілі бір дәрежеде қайырымдылықпен айналысты, әсіресе Мрамор шіркеуін аяқтауға қаржы жұмсады. Ол сондай-ақ Копенгагеннің солтүстігінде, Эресун теңізінің жағасында Таарбек шіркеуін салды.
Tietgen was also to some extent a philanthropist, notably paying for the completion of Marble Church. He also built Taarbæk Church on the Øresund coast north of Copenhagen.
Жеке өмір
Титген 18 тамыз күні 1855 жылы Фюн аралындағы Вейструп қаласында 19 жасар Лора Шарлотта Йоргенсенге үйленді. 1894 жылы Титген миға аз қан құйылудан кейін жартылай паралич болды. Өмірінің соңғы жылдары денсаулығы нашарлап, көптеген лауазымдарынан қанағат тұтып, шеттеді. Титген 19 қазан күні 1901 жылы кешке қайтыс болды, ал 23 қазанда Мәрмәр шіркеуінде естелік рәсім өтті. Ол 1901 жылы 29 қазанда Лингбиде жерленді.
Tietgen married 19 year old Laura Charlotte Jørgensen on 8 August 1855 in Vejstrup on the island of Funen. Tietgen suffered partial paralysis following a minor brain hemorrhage in 1894. He was weakened for the last years of his life, causing him to retire from most of his positions. Tietgen died in the evening of 19 October 1901 and a memorial ceremony took place at the Marble Church on 23 October. He was buried in Lyngby on 29 October 1901.