Луи Де Гер: Швецияның өнеркәсібі мен құл саудасының негізін қалаушысы
Louis De Geer (1587–1652)
Луи Де Гер (1587-1652) – швед кәсіпкері, банкирі, өнеркәсіпші және құл саудагері. Швеция индустриясының және құл саудасының негізін қалаушы. Тарих, биография.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық саясаткер және саудагер (1587–1652)
Dutch politician and merchant (1587–1652)
Луи Де Гир (17 қараша 1587 – 19 маусым 1652) – валлондық швед кәсіпкері, банкир, өнеркәсіпші және құл саудагері, ол көрнекті Де Гир отбасының мүшесі болды. Ерте заманадағы тікелей шетелдік инвестициялардың пионері болған Де Гир, Швецияға валлондық домна пештерін енгізгендігі үшін швед өнеркәсібінің және Швецияның Атлантикалық құл саудасына қатысуын бастағандығы үшін швед құл саудасының атасы деп есептеледі. Де Гирге тиесілі пештер неміс протестанттарына, голланд теңіз флотына және Голландтың Шығыс және Батыс Үндістан компанияларына оқ-дәрі шығарды.
Louis De Geer (17 November 1587 – 19 June 1652) was a Walloon Swedish entrepreneur, banker, industrialist and slave trader, who was part of the prominent De Geer family. A pioneer of foreign direct investment in the early modern period, De Geer is considered to be both the father of Swedish industry for introducing Walloon blast furnaces to Sweden and the father of the Swedish slave trade for pioneering Sweden's involvement in the Atlantic slave trade. Furnaces owned by De Geer produced cannons for German Protestants and the Dutch Navy and the Dutch East and West India Companies.
Ерте өмір
Де Гир Льеж князьдік епископтығының Льеж қаласында дүниеге келді. Ол өнеркәсіпші және саудагер Луи де Гир де Гейлармонт (1535–1602) пен оның әйелі Жанна де Нейльдің (1557–1641) ұлы болды. Оның отбасы валлондық тегінен шыққан, ал әкесі Льеж қаласынан еді. Әкесі бұрын 1563 жылы Мария де Джалеаға үйленген, бірақ 1578 жылы Мария қайтыс болғаннан кейін некелері ажырасты. 1592 жылы Де Гирдің жарты әпкесі Мари де Гир (1574–1609) голландиялық саудагер және Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының директоры (1569–1636) үйленді. Лиеж князьдік епископтығындағы тұрақсыздық пен протестантизмге өткендігіне байланысты де Гейлармонт 1595 жылы Льеждегі мүліктерін сатып, қызымен бірге Дордрехтке көшті, онда 1589 жылдан бері Льежден келген саудагерлер тұратын аудан болған. 1603 жылы Де Гирдің қарындасы Маргарета де Гир (1583–1672) Элиасқа ағасы және серіктесі Джейкоб Трипке (1575–1661) үйленді, бұл екі саудагерлік отбасы арасындағы байланысты одан әрі нығайтты.
De Geer was born in Liège, a city in the Prince Bishopric of Liège. He was the son of the industrialist and merchant Louis de Geer de Gaillarmont (1535–1602), and his wife Jeanne de Neille (1557–1641). His family was of Walloon origin and his father came from Liège. His father had previously been married to Maria de Jalhéa in 1563, though the marriage ended when Maria died in 1578. In 1592, one of De Geer's half sisters, Marie de Geer (1574–1609) married (1569–1636), a Dutch merchant and a director of the Dutch East India Company who lived in Dordrecht. Presumably due to ongoing turmoil in the Prince Bishopric of Liège as well as his conversion to Protestantism, de Gaillarmont sold his properties in Liège in 1595 and followed his daughter to Dordrecht, where since 1589 a neighborhood populated by merchants from Liège had existed. In 1603, De Geer's sister, Margaretha de Geer (1583–1672) married Jacob Trip (1575–1661), brother and partner of Elias, further cementing the relationship between the two merchant families.
Ерте мансап
Дордрехтте болған кезінде Де Гир голландиялық кальвинист теолог Иоганнес Полиандерден дәріс алды. 1605 жылдан 1608 жылға дейін Де Гир Францияның Роан қаласында мысшы ретінде тәлім алды, одан кейін Ла-Рошельде өзінің алғашқы кәсібін ашты.
During his time in Dordrecht, De Geer studied under Dutch Calvinist theologian Johannes Polyander. From 1605 to 1608, De Geer trained as coppersmith in Roanne in France, after which he started his first business in La Rochelle.
Кейінгі мансабы және өлімі
Отыз жылдық соғыс басталғанда, Еуропада қару-жараққа деген сұраныс күрт өсті. 1618 жылы Де Гир швед патшасы Густав Адольфқа қару-жарақ жеткізіп берді. Оның кәсіпкерлік қабілетіне тәнті болған швед үкіметі оған Остергётланд провинциясындағы Финспанг маңындағы жерді жалға алуға рұқсат берді. Көп ұзамай Де Гир сол жерде табысты шеберханалар желісін құрды. 1623 жылы ол швед сауда компаниясының жұмысына белсенді қатысты. Швед үкіметі оған қолдауын жалғастырды және Де Гир Швецияда мыс пен темір саудасына ресми монополия алды. Де Гир елдегі бизнесіне байланысты 1627 жылы Швецияға көшіп келді. Осылайша ол Зундты кесіп өтетін барлық шетелдік сауда кемелерінен алынатын Дания-Норвегия салықтарын төлеуден жалтармақ болды. 1634 жылы Де Гир Амстердамдағы Кейзерсграхт каналындағы "Huis met de Hoofden" үйін сатып алды. Оның әйелі он алтыншы баласын дүниеге келтіргеннен кейін қайтыс болды. 1640 жылы Де Гир тағы да Швецияға оралды және швед тажы оған дворян титулы берді. Жинаған байлығы мен дворян мәртебесінің арқасында Де Гир Остергётландтағы жалға алынған жерлерінің үштен екі бөлігін сатып ала алды. 2011 жылдан бері оның Стокгольмдегі мүлкі Швециядағы Голландия елшілігіне орналасқан. Швед мемлекет қайраткері Аксель Оксенстернаның тапсырмасымен Де Гир Дания-Норвегияға қарсы Торстенсон соғысында швед әскерін қолдау үшін Амстердамға сапарлады. 1644 жылы соғыс басталғанда, Де Гир жеке күшімен Дания флотына қарсы қолдану үшін швед кемелерінен тұратын флотты жабдықтады. Флот құрамында толық экипажы бар отыз екі кеме болды, олардың көмегімен Швеция Фемарн аралын басып алды.
With the outbreak of the Thirty Years' War, the demand for weapons in Europe increased enormously. In 1618, De Geer delivered weapons to Swedish King Gustavus Adolphus. Impressed by his business instincts, the Swedish government allowed him to lease estates near Finspång in the province of Östergötland. Before long, De Geer had established a profitable workshop industry there. In 1623 he was active in a Swedish trading company. The Swedish government continued to support him and De Geer received the official monopoly on the copper and iron trade in Sweden. De Geer, due to his businesses in the country, eventually immigrated to Sweden in 1627. By doing so, he hoped to avoid paying the Dano Norwegian Sound Tolls on all foreign merchantmen crossing the Sound. In 1634, De Geer bought the Huis met de Hoofden, a canal house on the Keizersgracht in Amsterdam. His wife died after giving birth to their sixteenth child. In 1640, De Geer moved to Sweden again and was ennobled by the Swedish Crown. Thanks to his accrued wealth and status as a noble, De Geer was able to purchase three quarters of leased farmlands on his Östergötland estates. as of 2011 his estate in Stockholm houses the Dutch embassy in Sweden. In the employ of Swedish statesman Axel Oxenstierna, De Geer travelled to Amsterdam to support the Swedish war effort in the Torstenson War against Denmark–Norway. Upon the outbreak of war in 1644, De Geer singlehandedly outfitted a fleet of Swedish ships for use against the Danish navy. The fleet contained thirty two fully manned ships each with a full marine complement, with which Sweden was able to capture the island of Fehmarn.
Мұра
2014 жылы швед суретшісі Карл Йохан Де Гир (Луидің тікелей ұрпағы) Швецияның Норркопинг қаласында "Барбариялық 17 ғасырға қатысты ойлар" атты көрме ұйымдастырды. Көрме Людовиктің швед өнеркәсібіне және құл саудасына қатысуына бағытталды. Norrköpings Tidningar газетінде жарияланған мақаласында Карл ата-бабасының мұрасының өзіне қалай әсер еткенін айтты. Ол Людовиктің құл саудасына қатысқандығы туралы көпшілік алдында сұрақтарға жауап бергенін, сондай-ақ Швеция Африка компаниясы салған Гана құл сарайы – Форт-Каролусборгты қайта жаңартуға қызығушылық танытқан-танымағанын сұрап телефон шалушы болғанын атап өтті. Карл сонымен қатар, Швеция Африка компаниясы Бразилияға құлдыққа алып, тасымалданған ата-бабалары болған Де Гир тегіндес бразилиялық азаматтан да телефон қоңырауы алды. Осы жағдайларға жауап ретінде Карл Норркопингте Форт-Каролусборгтың кішігірім макетін жасауды жоспарлады, бұл "шведтің 17 ғасырына қатысты романтикалық көзқарасты" жоюға бағытталған күш-жігердің бір бөлігі болды.
In 2014, Swedish artist Carl Johan De Geer (a direct descendant of Louis) organized an exhibition about him in the city of Norrköping, Sweden, titled "Reflections on the barbaric 17th century". The exhibition focused on Louis' involvement in Swedish industry and slave trading. In an Norrköpings Tidningar article, Carl noted how the legacy of his ancestor had impacted him, noting that he had been publicly confronted about Louis' involvement in slave trading in addition to receiving a phone call asking whether or not he would be interested in renovating Fort Carolusborg, a Ghanaian slave castle constructed by the Swedish Africa Company. Carl also received a phone call from a Brazilian man with the De Geer surname whose ancestors had been enslaved and transported by the Swedish Africa Company to Brazil. In response to these developments, Carl publicly made plans to construct a miniature model of Fort Carolusborg in Norrköping, as part of an effort to overturn a "romanticized view of the Swedish 17th century".