Кіріспе

Бұрынғы даниялық өнеркәсіптік компания Burmeister & Wain Данияның Копенгаген қаласында орналасқан ірі, беделді кеме жасау зауыты және жетекші дизельді қозғалтқыштар өндірушісі болды. Оны екі даниялық және бір ағылшын құрған, ал оның тарихы 1846 жылға дейін жетеді. 150 жылдық тарихы бойында компания 1960 жылдардың соңына дейін сәтті дамып, күшті мекемеге айналды. 1970 жылдары, әсіресе Азиядан келген жаһандық бәсекелестік қысымы күшейді. 1980 жылы B&W, MAN B&W Diesel A/S болып қайта құрылды, ол MAN B&W Diesel Group құрамына кірді, ал бұл компания неміс MAN AG корпорациясының еншілес кәсіпорны болып табылады және бүкіл әлемде жұмыс істейді. Компания бүгінгі күнге дейін Даниядағы үш негізгі орнында екі тактілі қозғалтқыштар мен толық жетектеу жүйелерін өндіру, күтімдеу және лицензиялаумен айналысады.

Шығу тегі

Ханс Генрих Баумгартен (1806–1875) Германияның Холштейн герцогтігіндегі Пиннебергке жақын Халстенбек қаласынан шыққан. Бұл аймақ сол кезде Дания королінің билігінде болған. Ол шаруаның малын бағып, сонымен қатар табын жасауды үйренді. Кейін ағаш шеберлігімен айналысып, Дания газеті "Berlingske Tidende"-де машинаны бақылаушы болып жұмыс істеді, ал кейін Берлиндегі осы газеттің баспаханасында жұмыс істеді. Әр түрлі серіктестермен бизнес ашуға тырысқаннан кейін, Берлинде Данияның тәж мұрагері Кристианға Копенгагенде бизнес құру мәселесі бойынша қабылдауға мүмкіндік алды. Осыдан кейін, 1843 жылы оған Дания королінің жарғысы берілді, соның нәтижесінде Burmeister & Wain компаниясы Копенгагенде механикалық шеберхана ашу арқылы құрылды.

Алғашқы жылдары

Карл Кристиан Бурмейстер (1821–1898) кедейлікте дүниеге келген. Аспаз және мейрамхана иесінің ұлы, ол 1836–1846 жылдары Копенгагендегі Политехникалық институтта оқыды, қазір Дания Техникалық университеті. Сол кезде директор болған Ханс Кристиан Орстедтің (1777–1851) ассистенты болғаннан кейін ол шетелде оқуға стипендия алды. Бурмейстер 1846 жылы H.H. Баумгартен компаниясына қосылды, ол инженерлік шеберхана ашылғаннан кейін серіктестікке айналып, B&B деп аталды. 1847 жылы B&B құйма зауыты құрылды, 1848 жылы алғашқы бу машинасы жеткізілді, 1851 жылы «Англиялықтар орнындағы» Якоб Холм кеме жасау кемежайы жалға берілді және 1854 жылы олардың алғашқы кемесі S/S Hermod жеткізілді. Баумгартен 1861 жылы тұрақты жұмыстардан зейнетке шықты. Баумгартенмен бірлесіп, 1865 жылы Уильям Уэйн (1819–1882) B&W компаниясына қосылды. 1872 жылы компания A/S B&W (Aktieselskabet Burmeister & Wain) – жауапкершілігі шектеулі акционерлік қоғамға айналды. Сол жылы Рефшале аралындағы кеме жасау кемежайының негізі қаланды. Осы кезде Баумгартен, алғашқы негізін қалаушы ретінде, 1880 жылы Burmeister & Wain Машина және Кеме құрылысы (Maskin og Skibsbyggeri) компаниясының директорлар кеңесіне кірді. Уэйн, Англияның Болтон қаласынан келген ол, жастық шағында инженерлік мамандық алған және бірте-бірте кәсіби жолмен өсті. Ол Дания Корольдік Әскери-теңіз флотында және Голландия Корольдік кеме жасау кемежайларында жұмыс істеген. Компания ішінде ол бірнеше жобаның авторы болды және оның тапқырлығы компанияның беделін қалыптастыруда «шешуші» рөл атқарды. 1881 жылы B&W компаниясы Петерсон бауырлардан сүт ажырату машинасының патентын сатып алды және 1905 жылға қарай сүт өнімдерін өндіруге арналған жабдықтардың түрлі-түрлерін шығарды, Копенгагендегі «Perfect» зауытында 3000-ға жуық адам жұмыс істеді.

Өсім және даму

Стационарлық парафинді қозғалтқыштар 1890 жылы шығарыла бастады. Содан кейін, 1898 жылы, оны әлемге таныстырғаннан кейін бір жыл өткен соң, B&W директоры Ивар Кнудсен (1861–1920) Рудольф Дизельмен дизельдік қозғалтқышты өндірудің Даниядағы эксклюзивті құқықтарын келісті. Сол жылы сынақ қозғалтқышы жасалды. 1903–1904 жылдары олардың алғашқы дизельдік қозғалтқышы Н. Ларсен вагондар зауытына жеткізілді. 1911–1912 жылдары әлемдегі ең алғашқы мұхитпен жүретін дизельді кеме M/S Selandia Копенгагеннен Бангкокқа дейінгі алғашқы сапарын екі B&W төрт тактілі негізгі қозғалтқыштарымен бастады (жалпы қуаты 2500 л.с.). 1920–1921 жылдары Тегльхолмен темір құю фабрикасы құрылды, ол болашақтағы бизнеске қажетті қуаттылықты қамтамасыз етуге арналған. Уильям Элмгрин 1922 жылы 20 жасында Копенгагендегі Burmeister & Wain фирмасында шәкірт болып жұмыс істеді. Оның әкесі Йенс Питер Элмгрин 1890 жылдары сол жерде жұмыс істеген. Ол кейіннен сол кезде кеме жасау, дизельдік қозғалтқыштар жасау және кемелерді жөндеу үшін шамамен 12 000 жұмысшы жұмыс істегенін еске алды. Ол Рефшале аралында кеме жасау мен жөндеумен айналысатын 2500 адамның бірі болды. Олардың жеке шкафтары болды, велосипедтері үлкен сарайларда сақталды және заманауи душ бөлмелеріне қол жеткізе алды – барлығы 1922 жылы заманауи жайлылықтар деп есептелді. 2500 орындық асханада ыстық түскі ас 0,75 крон тұрды, ал сыра да шексіз мөлшерде қол жетімді болды. Бір күні, жазғы ыстық күні, жұмысшылар түскі үзілісте асханада 70 ішетін бөтелкеден (бір ішетінде 50 бөтелке) сыра ішіп қойды. Жақсы пісірілген тағамдар жұмысшылар кооперативінің тамақ буфетінен алынды, сондай-ақ сүт пен газдалған сусындар да қол жетімді болды. Құралдар құрал сарайларында қол жетімді болды, жұмысшылар оларға қол қойды және жоғалтқан жағдайда төледі. Әр жұмысшыға жеке нөмір берілді (оның нөмірі 2274). Ол тапсырыс бойынша жұмыс істеді және пропеллер тобында жұмыс істеді. 1930 жылы теңізге шыққан алғашқы B&W екі тактілі дизельдік қозғалтқышы және сол кездегі әлемдегі ең үлкен дизельдік қозғалтқыш 1933 жылы H.C. Ørsted электр станциясына жеткізілді. Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі қайта жандану кезеңінде тұрақты даму мен консолидация жалғасты. Алғашқы турбокомпрессорлы екі тактілі дизельдік қозғалтқыш 1952 жылы іске қосылды, одан кейін үлкен және инновациялық жобалар жасалды. Осы уақытқа дейін компанияның қозғалтқыштары мен лицензияланған жобалары бүкіл әлемдегі өнеркәсіпте қолданылды. Сонымен қатар, соғыстан кейінгі Шығыс Азия экономикалары өнеркәсіптік күш ретінде көтеріле бастады.

Соңғы түзетулер мен қалпына келтіру

1971 жылы кеме жасаушылық және инженерлік жұмыстар екі тәуелсіз компанияға бөлінді. 1979-1980 жылдарға дейін қиын кезең басталды, содан кейін B&W Diesel A/S құрылды және оның акциялары Германияның MAN компаниясына сатылды. Christianshavn-дегі қозғалтқыш өндірісі кейін 1987 жылы тоқтатылса да, табысты қозғалтқыш бағдарламалары жүзеге асырылды. 1988 жылы Teglholmen-де қосалқы бөлшектер мен негізгі компоненттерді өндіретін зауыт, ал 1992 жылы сол жерде ғылыми-зерттеу орталығы құрылды. Барлық Копенгаген операциялары 1994 жылы Teglholmen-де біріктірілді және B&W кеме жасау зауытының соңғы сериялық өндіріс бөлімі 1996 жылы тапсырылды. 2000 жылы MAN B&W Diesel екі тактілі дизельдік қозғалтқыштар нарығының 70% астам бөлігін алып, MC желісіндегі көптеген қозғалтқыштарға тапсырыс берілді. 2002 жылы электрондық басқаруы бар ME дизельді екі тактілі қозғалтқыштар желісіне 108 см максималды цилиндр диаметрі қосылды. 2003 жылдың соңында MAN B&W Diesel, Данияда шамамен 2200 адам жұмыс істеді және 2004 жылға қарай 100 миллион кВт немесе 8000-нен астам MC қозғалтқышы пайдалануда немесе тапсырысқа алынған болатын.

Басқа дереккөздер

Фред М. Уокер (2010) Кемелер және кеме жасаушылар: дизайн және құрылыстың алғашқы жасампаздары (Seaforth Publishing)