Кіріспе

Карл Кристиан Хиллман Якобсен (2 наурыз 1842 – 11 қаңтар 1914) – даниялық сыра қайнатушы, өнер жинаушы және қайырымдылық жасаушы. Мәдени қызығушылықтарына көбінесе ден қойғанмен, Якобсен білгір және болашақты көре білетін кәсіпкер болды және «Карлсберг» сыра зауытын Копенгагендегі жергілікті кәсіпорнынан бүгінгі танымал көпұлттық компанияға айналдырды.

Өмірбаян

Карл Якобсен Данияның Копенгаген қаласында дүниеге келген. Ол Карлсберг сыра зауытын құрған Й.К. Якобсеннің (1811-1887) ұлы болды. 1861 жылдан кейін Кристианшавендегі Боргердид мектебінде оқыды. 1866 жылдан бастап төрт жыл бойы шетелдегі жетекші сыра зауыттарына оқу сапары жасады.

Мансап

Якобсен әкесіне жұмыс істеді, бірақ олардың арасындағы қақтығыстардың салдарынан 1882 жылы өзінің сыра зауытын құрды. Ол бастапқыда Валби сыра зауыты деп аталды, бірақ әкесінің келісімімен Ny Carlsberg (ағылшын тілінде: New Carlsberg) деп өзгертілді, ал әкесінің кәсіпорны сол кезде Gammel Carlsberg (ағылшын тілінде: Old Carlsberg) деп аталды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Карл Якобсен бірден ескі сыра зауытының басшы лауазымын алған жоқ. Оның орнына, әкесі 1876 жылы құрған Карлсберг қорына (Carlsbergfondet) тапсырды. 1906 жылы екі Карлсберг сыра зауыты біріктіріліп, Карл Якобсен Карлсбергтің бас директоры болды. Ол "жеке билеуші" ретінде әкесінің ісін жалғастырды.

Өнерге қызығушылық және қайырымдылық

Карл Якобсен әкесінің саяси көзқарастарымен келіспегенімен, ол да осыған ұқсас мәдениетке құштар адам болды және грек және классикалық өнерге деген қызығушылығымен белгілі болды. Оның осы әрекеттері 1897 жылы Ny Carlsberg Glyptotek мұражайының құрылуына әкелді, ол негізінен оның ежелгі өнер коллекцияларына негізделген және бүгінгі күнге дейін Данияның ең маңызды өнер мұражайларының бірі саналады. Карл Якобсеннің өнерге деген қызығушылығы оның сыра зауытында да көрінеді. Ол сол кездегі жетекші даниялық сәулетшілерді, әсіресе Вильгельм Далерупты жұмысқа алды, ал ғимараттар бұралатын түтіндей егжей-тегжейлі жобаланған. Копенгаген сәулеті талқылауларына жиі қатысып, бірнеше шіркеулер мен қоғамдық ғимараттарды қалпына келтіруге қаржы жұмсады, сондай-ақ 1913 жылғы «Кішкентай теңіз қызы» мүсінін жасауға да ықпал етті.

Жеке өмір

Якобсен әйелі Оттилия Мари Якобсенмен (қыздығы Стегманн) (3 қазан 1854 – 20 шілде 1903) Шотландияның Эдинбург қаласына жасаған іссапары кезінде танысты. Олар 1874 жылдың 24 қыркүйегінде Копенгагенде неке қиды. Оттилия – Даниялық астық саудагері Лоренц Конрад Карл Стегманн (немесе Конрад Стегманн) мен Маргрете Луиза Мари Бруммердің қызы. Ол Даниядағы замандас өнер қауымдастығында Якобсенмен бірдей танымал болды. Олардың 1875 жылдан 1890 жылға дейін дүниеге келген тоғыз баласы болды. Якобсен Дания Корольдік Көркемсурет академиясының (1897) ерекше мүшесі, Société des artistes français (1909) құрметті мүшесі, Académie des Beaux Arts (1913) мүшесі (ассоциациясы), Данеброг орденінің (1888) рыцары, Данеброгсман (1891), 2-дәрежелі командирі (1897) және 1-дәрежелі командирі (1906) атанды, сондай-ақ Ұлы крестпен марапатталды (1912). Карл Якобсен 1914 жылдың 11 қаңтарында қайтыс болды және Копенгагендегі Иса шіркеуіндегі отбасылық мавзолейде жерленді.

Басқа дереккөздер

Гламанн, Кристоф (1996) "Сыра мен мрамор". Карл Якобсен Жаңа Карлсбергтен (Копенгаген: Gyldendal)
Гламанн, Кристоф (1991) Якобсен Карлсбергтен. Сыра қайнатушы және қайырымды (Копенгаген: Gyldendal)
Йоргенсен, Ида Лунде (2018) Мәдени мұраны құру: Карл Якобсен, оның мұражайы және қоры туралы үш шағын очерк (Менеджмент және ұйымдық тарих, 13, 3) https://doi.org/10.1080/17449359.2018.1547645