Сезімдік жүйкелер: Орталық жүйке жүйесіне ақпарат жеткізетін, сезімталдық функциясын атқаратын жүйке талшықтары. Афференттік нервтер, моторлық нервтерден өзгеше.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сезімтал жүйке – орталық жүйке жүйесіне (ОЖЖ) сезімдік ақпаратты жеткізетін жүйке.
Nerve that carries sensory information toward the central nervous system
Сезімтал жүйке, немесе афферентті жүйке – тек қана афферентті жүйке талшықтарынан тұратын анатомиялық термин. Моторлық талшықтары да бар жүйкелер аралас деп аталады. Сезімтал жүйкедегі афферентті жүйке талшықтары шеткі жүйке жүйесіндегі сезім нейрондарының әртүрлі сезім рецепторларынан ОЖЖ-ға сезімдік ақпаратты жеткізеді. Моторлық жүйке ОЖЖ-дан шеткі жүйке жүйесіне (ШЖЖ) ақпаратты жеткізеді. Афферентті жүйке талшықтары денедегі сезім нейрондарын ОЖЖ-дағы тиісті өңдеу тізбектерімен байланыстырады. Афферентті жүйке талшықтары көбінесе аралас жүйкелерде моторлық нейрондардан (ОЖЖ-дан ШЖЖ-ға қарай жүретін) эфферентті жүйке талшықтарымен жұптасады. Стимулдар рецепторларда жүйке импульстарын тудырады және потенциалды өзгертеді, бұл сезімдік трансдукция деп аталады.
A sensory nerve, or afferent nerve, is an anatomic term for a nerve that contains exclusively afferent nerve fibers. Nerves containing also motor fibers are called mixed. Afferent nerve fibers in a sensory nerve carry sensory information toward the central nervous system (CNS) from different sensory receptors of sensory neurons in the peripheral nervous system. A motor nerve carries information from the CNS to the PNS. Afferent nerve fibers link the sensory neurons throughout the body, in pathways to the relevant processing circuits in the central nervous system. Afferent nerve fibers are often paired with efferent nerve fibers from the motor neurons (that travel from the CNS to the PNS), in mixed nerves. Stimuli cause nerve impulses in the receptors and alter the potentials, which is known as sensory transduction.
Мүйіздің омыртқасына кіру
Аференттік жүйке талшықтары сезімдік нейрондардан арқалық мидың арқалық түйінді ганглиясынан шығады, ал эфференттік талшықтармен жеткізілетін моторлық бұйрықтар миды құрсақ жағындағы тамырлар арқылы қалдырайды. Арқалық және құрсақ жағындағы кейбір талшықтар омыртқалық немесе аралас жүйкелер болып бірігеді.
Afferent nerve fibers leave the sensory neuron from the dorsal root ganglia of the spinal cord, and motor commands carried by the efferent fibers leave the cord at the ventral roots. The dorsal and some of the ventral fibers join as spinal nerves or mixed nerves.
Жүйке зақымдануы
Сезімталдық жүйкеге келтірілген зақым, жүйкенің атқаратын қызметтерінің көптігіне байланысты, кең ауқымды симптомдарға себеп болады. Травмалық жарақаттар және сезімталдық жүйкелерге келтірілген басқа да зақымдар перифериялық нейропатияға алып келуі мүмкін, мысалы, дене күйін сезіну қабілетінің төмендеуі нашар координация мен тепе-теңдікке, сондай-ақ температура мен ауырсынуға сезімталдықтың төмендеуіне әкеліп, одан әрі проблемалар тудыруы мүмкін. Сезімталдық жүйке талшықтарының зақымдануы ауырсынуды немесе температураның өзгеруін сезіну қабілетіне әсер етуі мүмкін. Бұл кесу сияқты жарақаттарды немесе жараның жұғуын байқамауға алып келуі мүмкін. Сондай-ақ, жүрек ұстамасы немесе басқа да қауіпті жағдайлар дер кезінде анықталмауы мүмкін. Ауырсынуды және басқа да сезімдерді байқамау диабетпен ауыратын адамдар үшін айқын мәселе болып табылады, бұл осы топ арасында төменгі аяқ-қолдарды ампутациялау көрсеткіштеріне әсер етеді. Жалпы алғанда, нашар сезіну және анықтау қабілеті көптеген адамдарда жылдар бойы теріде, шашта, буындарда және сүйектерде өзгерістерге әкелуі мүмкін.
Damage to the sensory nerve causes a wide range of symptoms because of the number of functions performed by the nerve. Traumatic injuries and other damages to the sensory nerves may lead to peripheral neuropathy, with problems such as reduced position sense causing poorer coordination and balance, in addition to reduced sensitivity to temperature change and pain, leading to further problems. The ability to feel pain or changes in temperature can be affected by damage to the fibers in the sensory nerve. This can cause a failure to notice injuries such as a cut or that a wound is becoming infected. There may also be a lack of detection of heart attacks or other serious conditions. The lack of detection of pain and other sensations is a particularly large problem for those with diabetes, which contributes to the rate of lower limb amputations among this population. Overall, the poor sensation and detection may lead to changes in skin, hair, joint, and bone damage over the years for many people.