Кейдің басшысы

Кіріспе

П. Г. Водхаустың 1905 жылғы романы. «Кейдің басы» – ағылшын жазушысы П. Г. Водхаустың романы. Роман 1905 жылдың 5 қазанында A & C Black баспасында жарық көрді. «Кейдің басы» алғаш рет 1904 жылдың қазанынан 1905 жылдың наурызына дейін «Капитан» журналында бөлім-бөліммен жарияланды. Оқиға Эклтон деген ойдан шығарылған жеке мектепте өтеді, және ол Кей аталған мектеп үйінің, оның тәртіпсіз оқушыларының, оның сыпайылықтан мүлдем хабарсыз, беделсіз мұғалімі Кей мырзаның және жаңа үлкен оқушы болып тағайындалған Кеннедидің басынан өткен оқиғаларды қамтиды. Романға әзіл-қалжыңдар, оқушылар арасындағы төбелес, ұрлық, мектеп үйлері арасындағы саяси тартыстар, әскерлік лагерьге сапар, сондай-ақ крикет, регби және басқа да мектептік спорт түрлері енген.

Сюжет

Фенн - Кейдің басшысы. Эклтонның ең бүлікшіл үйі. Ол тәртіпті сақтауға тырысады, бірақ Феннді талапшыл және сыншыл Мистер Кей кедергі келтіреді. Фен - үйіміздің крикет командасын үйішілік крикет кубогының финалына жеткізгендіктен үйінің мүшелері оған үлкен құрметпен қарайды. Кей мырза кубокқа қызығушылық танытпайды және Фенн онымен айтысқаннан кейін Феннді финалдық жекпе-жектің бір бөлігінде ойнауға мүмкіндік бермейді. Бұл Кейдің жоғалуына әкеледі, бұл үйдің мүшелерін ренжітеді. Кей мырза семестрдің соңында мектепте өтетін концертті бақылайды, Фенн де орындаушылардың бірі. Ол жан-жақты ән ойнайды, бұл студенттерді, әсіресе Кейдің мүшелерін қатты аяқ басып, мырза Кейді ашуландырады. Ол тәртіпті қалпына келтіруге тырысады, бірақ студенттер баспалдақ соғуды жалғастырады және Фенн ойнауды аяқтағаннан кейін кенеттен кетуге кіріседі. Концерт мерзімінен бұрын аяқталды. Бұл оқиға Кэй мырзаның Феннге деген наразылығын арттырады. Фенн келесі семестрде оның мен мистер Кейдің арасында қиындықтар күтеді. Жазғы демалыс кезінде Фенн крикет ойнайды, ал оның достары Кеннеди мен Джимми Сильвер, екеуі де Блэкберннің үйінің мүшелері, әскер стиліне арналған лагерьге барады. Кейдің Уолтон есімді жағымсыз мүшесі лагерьде қиындық туғызады. Олар келесі семестр басталғанда мектепке қайта оралады. Кеннеди Блэкберннің үйінде префект болуды ұнатады, бұл Кейдің үйінен әлдеқайда біріктірілген. Ол Фенннің орнына Кейдің басшысы болып тағайындалғанын естіп, қатты күйзеледі, өйткені мырза Кей Феннді мақұлдамайды. Кейдің мүшелері, қазірдің өзінде тәртіпсіздікке ұшыраған, Кеннедидің Фенннің орнын алуына наразылық білдіреді және Кеннедидің тәртіпті сақтау міндетін одан да қиындатады. Фенн мен Кеннедидің екеуі де жағдайдан ашуланып, араларында дау-дамай туындады. Уолтон - Кейдің ең үлкен алаяғы, ал Кеннеди оны тоқтатудың жалғыз жолы - оған қарсы жекпе-жекте жеңіске жету деп шешеді. Олар бокс ережелерін орындайды, ал Джимми уақыт ұстауышы болып әрекет етеді, бірақ Уолтон заңсыз соққымен Кеннедиді жарақаттап, алдап жүр. Джимми жекпе-жекті тоқтатуға тырысады, бірақ Кеннеди табандылық танытып, Уолтонды жеңеді. Оның жеңісі Кейдің бүлікшілігін азайтады, бірақ үй әлі де Фенн үйдің басшысы болған кездегідей бүлікшіл. Фенн ағасының жазған қойылымын көру үшін жақын маңдағы қала театрына жасырынды. Кейді және аудиториядағы тағы екі ұстазды байқап, ол мектепке көрінбей оралуға тырысады, бірақ адасады. Қаладағы бейтаныс оның қалта сағатын ұрлап алады және ол түнде Эклтонға қайтып оралғанға дейін префекттің қалпағын жоғалтады. Ол ұрыны аңдып жүрген Кей мырзаны көріп, ұрының арқасында оянған сияқты әрекет жасайды. Егер шапка табылса, Фенн қалаға рұқсатсыз келгені үшін шығарылуы мүмкін деп қорқады, өйткені шапкада оның есімі бар. Джимми Фенн мен Кеннедидің татуласуына көмектеседі. Фенннің шапкесін оған директор қайтарады, бірақ ол қатерде емес, өйткені шапкес ұрылар алып кеткен заттардың арасында табылды. Кеннеди мен Фенн енді қайтадан дос болып, үйлеріне тәртіп орнату үшін бірге жұмыс істейді. Кей мектептен кетеді де, одан да жағымды мектеп мұғалімі Денкрофт жаңа үй иесі болады. Кеннеди мен Фенннің басшылығымен олардың үйі, қазір Денкрофт үйі деп аталады, спортта бұрынғыдан әлдеқайда жақсы. Денкрофт үйі регби кубогында Блэкбернге аз жеңіліске ұшырады, бірақ спорттық кубокты жеңу үшін жарыстар мен басқа да жарыстарда ең көп ұпай жинауға қол жеткізеді. Кеннеди бұл Денкрофттың бірінші жеңімпазы екенін айтады, ал Джимми бұл соңғысы болмайды дейді.

Fenn is the head of Kay's, the most unruly house in Eckleton. He tries to keep order, but is hindered by Mr Kay, who is demanding and critical of Fenn. Fenn is a skilled cricketer and admired by the members of his house for almost single handedly getting his house's cricket team into the finals of the inter house cricket cup. Mr Kay is uninterested in the cup and keeps Fenn from playing for part of the final match after Fenn argued with him. This results in a loss for Kay's, which upsets the members of the house. Mr Kay oversees a school concert at the end of the term, and Fenn is one of the performers. He plays a lively song which causes the students, especially the members of Kay's, to loudly stamp their feet, angering Mr Kay. He tries to restore order, but the students continue stamping and abruptly start leaving after Fenn has finished playing. The concert is prematurely brought to an end. The incident increases Mr Kay's disapproval of Fenn. Fenn expects there will be more trouble between him and Mr Kay next term. During the summer holidays, Fenn plays cricket while his friends Kennedy and Jimmy Silver, who are both members of Blackburn's House, go to an army style camp. An unpleasant member of Kay's named Walton makes trouble at the camp. They all return to school when the next term starts. Kennedy enjoys being a prefect in Blackburn's House, which is much more unified than Kay's. He is dismayed to learn he has been appointed the head of Kay's in place of Fenn, due to Mr Kay's disapproval of Fenn. The members of Kay's, already disorderly, resent Kennedy taking Fenn's place, and make Kennedy's task of keeping order even harder. Fenn and Kennedy are both irritated by the situation, and they have a falling out. Walton is the leading troublemaker in Kay's, and Kennedy decides the only way to stop him is by winning a fight against him. They follow the rules of boxing and Jimmy acts as timekeeper, but Walton cheats by injuring Kennedy with an illegal hit. Jimmy tries to stop the fight, but Kennedy perseveres, and defeats Walton. His victory makes Kay's less rebellious, though the house is still as unruly as when Fenn was the head of the house. Fenn sneaks out to the nearby town's theatre to see a show written by his older brother. Spotting Mr Kay and two other masters in the audience, he tries to return to school unseen, but gets lost. A stranger in town steals his pocket watch and he loses his prefect's cap before he finally makes it back to Eckleton at night. He sees Mr Kay, who is hunting a burglar, and pretends he is also awake because of the burglar. Fenn is concerned about being expelled for going to town without permission if the cap is found, since the cap has his name in it. Jimmy helps Fenn and Kennedy reconcile. Fenn's cap is returned to him by the Headmaster, but he is not in trouble since the cap was found among the objects taken by the burglars, who have been caught. Kennedy and Fenn, now friends again, work together to bring order to their house. Mr Kay leaves the school and a more pleasant schoolmaster, Mr Dencroft, becomes the new housemaster. Under the leadership of Kennedy and Fenn, their house, now called Dencroft's, does much better in sports than before. Dencroft's narrowly loses to Blackburn's in the inter house rugby cup, but manages to score the most points overall in a series of races and other contests to win the sports' cup. Kennedy remarks that this is the first trophy Dencroft's has won, and Jimmy says that it will not be the last.

Жариялану тарихы

Бұл әңгіме 1904 жылдың қазанынан 1905 жылдың наурызына дейін "Капитан" журналында алты бөлімге бөлініп, сериялап жарияланды. Алғашқы романға Т. М. Р. Уитвелл салған сегіз сурет енген. Романның алғы сөзін Вудхаус жазған, ал арнау "Әкеме" деп көрсетілген. Америкалық басылымы 1922 жылы Нью-Йорктегі Macmillan фирмасы импортталған парақтардан шығарылды.