Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
цифрлық қойма менеджері қолданбасы
the digital repository manager application
Fedora (немесе Flexible Extensible Digital Object Repository Architecture) – институционалдық қоймалар, цифрлық архивтер және цифрлық кітапхана жүйелері құруға болатын цифрлық активтерді басқару (DAM) мазмұны қоймасының архитектурасы. Fedora – цифрлық қойманың негізгі архитектурасы, және толыққанды басқару, индекстеу, іздеу және тарату қолданбасы емес. Бұл өзара байланыс пен кеңейтімділікті деректерді, интерфейстерді және механизмдерді (яғни, орындалатын бағдарламаларды) анықталған модульдер ретінде интеграциялау арқылы ең жақсы қол жеткізілетін модульдік архитектура.
Fedora (or Flexible Extensible Digital Object Repository Architecture) is a digital asset management (DAM) content repository architecture upon which institutional repositories, digital archives, and digital library systems might be built. Fedora is the underlying architecture for a digital repository, and is not a complete management, indexing, discovery, and delivery application. It is a modular architecture built on the principle that interoperability and extensibility are best achieved by the integration of data, interfaces, and mechanisms (i. e., executable programs) as clearly defined modules.
Тарих
Fedora Repository ашық бастапқы кодты бағдарламалық қамтамасы – DuraSpace коммерциялық емес ұйымы қолдаған жоба. Бағдарламалық қамтаманың бастауы Корнелл университетінің зерттеушілері жасаған және дамытқан Flexible Extensible Digital Object Repository Architecture (яғни Fedora) болып табылады. Fedora – Kahn және Wilensky Framework-тен шабыттанған цифрлық нысандар түріндегі цифрлық мазмұнды сақтау, басқару және оған қол жеткізуге арналған архитектура. Fedora 1997 жылы Корнелл университетінің Цифрлық кітапхана зерттеу тобында DARPA және Ұлттық ғылым қоры қаржыландырған ғылыми жоба ретінде басталды, онда алғашқы нұсқасы CORBA негізіндегі үлестірілген объектілер әдісін пайдаланып Java тілінде жазылды. Вирджиния университеті Корнеллдің бағдарламалық қамтамасымен тәжірибе жүргізе бастады, кейіннен Корнеллмен бірлесіп, Fedora-ны ашық бастапқы кодты бағдарламалық қамтама ретінде қайта іске асыратын Fedora Repository жобасын құрды. Осыдан бері архитектураға бірнеше өзгерістер енгізілді және 2005 жылдың соңында 2.1 нұсқасы жарық көрді. Fedora цифрлық нысандарды бейнелеу, цифрлық нысандар арасындағы қатынастарды анықтау және цифрлық нысандарға «мінез-құлықтарды» (яғни қызметтерді) байланыстыру үшін абстракциялар жиынтығын анықтайды. 2003 жылы Red Hat, Inc. компаниясы «Fedora» атауын Linux операциялық жүйе жобасымен байланысты тауарлық белгі ретінде тіркеуге өтініш берді. Корнелл және UVA бұл өтінішке ресми түрде қарсы шықты, соңында барлық тараптар бірлесіп өмір сүру туралы келісімге келді, онда Корнелл-UVA жобасы атауды цифрлық нысандар қоймасы жүйелері үшін ашық бастапқы бағдарламалық қамтамамен байланысты болған кезде, ал Red Hat – ашық бастапқы компьютерлік операциялық жүйелермен байланысты болған кезде пайдалана алады деп белгіленді.
The Fedora Repository open source software is a project supported by the DuraSpace not for profit organization. The software has its origins in the Flexible Extensible Digital Object Repository Architecture (i. e., Fedora) which was originally designed and developed by researchers at Cornell University. Fedora is an architecture for storing, managing, and accessing digital content in the form of digital objects inspired by the Kahn and Wilensky Framework. Fedora began as a DARPA and National Science Foundation funded research project at Cornell University's Digital Library Research Group in 1997, where the first reference implementation was written in Java using a CORBA based distributed object approach. The University of Virginia began experimenting with the Cornell software and later joined with Cornell to establish the Fedora Repository project that re implemented Fedora as open source software. Since then, several modifications have been made to the architecture, and in late 2005, version 2.1 was released. Fedora defines a set of abstractions for expressing digital objects, asserting relationships among digital objects, and linking "behaviors" (i. e., services) to digital objects. In 2003 Red Hat, Inc. applied for trademark status for the name "Fedora" to be associated with their Linux operating system project. Cornell and UVA formally disputed the request and, as a final settlement, all parties settled on a co existence agreement that stated that the Cornell UVA project could use the name when clearly associated with open source software for digital object repository systems and that Red Hat could use the name when it was clearly associated with open source computer operating systems.
Технология
Fedora цифрлық нысандарды басқаруға арналған жалпы мақсаттағы қабатты ұсынады. Нысандарды басқару дерек нысандарын (мазмұн бірліктерін) немесе дерек нысандарының жинақтарын көрсететін мазмұн үлгілеріне негізделген. Нысандар дерек ағыны (ішкі басқару немесе сыртқы мазмұн файлдары), метадеректер (ішкі немесе сыртқы), жүйелік метадеректер (соның ішінде PID – тұрақты идентификатор) және мінез-құлықтарды қамтиды, олар өздері код нысандары болып табылады және таратушыларға (дерек ағындарымен қолданылатын бағдарламалық процестер) байланыстарды немесе сілтемелерді қамтамасыз етеді. Мазмұн үлгілерін оларға құйылған ақпаратқа пайдалы пішін беретін контейнерлер ретінде қарастыруға болады; егер ақпарат контейнерге сәйкес келсе, оны алдын ала белгіленген тәсілдермен дереу пайдалануға болады. Fedora екі түрлі қолжетімділік қызметін қолдайды: нысандарды қабылдау, күтіп ұстау және экспорттау үшін басқару клиенті; немесе HTTP немесе SOAP негізіндегі веб-негізделген қолжетімділік қызметтерін құру үшін API байланыстары арқылы. Fedora қоймасы цифрлық нысандарды және MIME типтеріне сәйкес дерек ағындарын (мысалы, цифрлық кескіндер, XML файлдары, метадеректер) жинақтайтын жалпы мақсаттағы басқару қабатын ұсынады. Fedora бастапқыда бірнеше немесе ешқандай бейімделген таратушыларсыз нысандарды қабылдау, басқару және негізгі жеткізуді қамтамасыз ету үшін қажетті бағдарламалық құралдарды қамтиды, немесе оны монолитті пайдаланушы интерфейсінің артқы бөлігі ретінде пайдалануға болады. Fedora цифрлық нысандарды алуан түрлі XML форматтарында қабылдау және экспорттауды қолдайды. Бұл Fedora мен басқа қолданбалар арасындағы нысандарды алмасуға мүмкіндік береді, сондай-ақ цифрлық сақтау және мұрағаттауды жеңілдетеді. Цифрлық нысан моделі FEDORA цифрлық нысан моделі форматына және физикалық орналасқан жеріне қарамастан, метадеректер мен цифрлық мазмұнды «дерек ағыны» ретінде біріктіруге мүмкіндік береді. FEDORA нысандары сыртқы немесе бөлінген қоймалардан мазмұнды қамтуы мүмкін. Цифрлық нысандар цифрлық мәтіндер, жарияланымдар, фотосуреттер, бейнелер және деректер жиынтықтары сияқты көптеген нысандарды бейнелеу үшін үлгіленуі мүмкін. Цифрлық нысандардың нысанға қатысты әртүрлі көзқарастарды ұсынатын немесе цифрлық нысан мазмұнының динамикалық түрлендіруін жасай алатын «әрекеттері» болуы мүмкін. Қарым-қатынастар FEDORA цифрлық нысан моделі Ресурсты сипаттау шеңбері (RDF) арқылы семантикалық қарым-қатынастарды орнату мүмкіндігін қолдайды. Нысандар арасындағы және нысандар ішіндегі қарым-қатынастарды семантикалық үштік дүкенді пайдалана отырып индекстеуге болады, бұл цифрлық нысандардың барлық қоймасы бойынша сұрау салуға мүмкіндік береді. Қойма қызметі төрт негізгі қолданбалы бағдарламалау интерфейсіне (API) негізделген: басқару, қол жеткізу, іздеу және OAI PMH арқылы метадеректерді жинау. Жүйе масштабталатын және икемді, ал Fedora пайдаланушылары оны көптеген қолданбалар мен платформалардың негізгі құрауы ретінде қабылдады. Fedora жобасын DuraSpace ұйымы қолдайды.
Fedora provides a general purpose management layer for digital objects. Object management is based on content models that represent data objects (units of content) or collections of data objects. The objects contain linkages between datastreams (internally managed or external content files), metadata (inline or external), system metadata (including a PID – persistent identifier – which is unique to the repository), and behaviors that are themselves code objects that provide bindings or links to disseminators (software processes that can be used with the datastreams). Content models can be thought of as containers that give a useful shape to information poured into them; if the information fits the container, it can immediately be used in predefined ways. Fedora supports two types of access services: a management client for ingest, maintenance, and export of objects; or via API hooks for customized web based access services built on either HTTP or SOAP. A Fedora Repository provides a general purpose management layer for digital objects, and containers that aggregate mime typed datastreams (e. g., digital images, XML files, metadata). Out of the box Fedora includes the necessary software tools to ingest, manage, and provide basic delivery of objects with few or no custom disseminators, or can be used as a backend to a more monolithic user interface. Fedora supports ingest and export of digital objects in a variety of XML formats. This enables interchange of objects between Fedora and other applications, as well as facilitating digital preservation and archiving. Digital Object Model The FEDORA digital object model allows aggregation of both metadata and digital content as "datastreams", regardless of format and physical location. FEDORA objects can include content from external or distributed repositories. Digital Objects can be modeled to represent many types of entities from digital texts, publications, photos, videos, and datasets. Digital objects can have associated "behaviors" that can provide different views of the object, or that can produce dynamic transformations of digital object content. Relationships The FEDORA digital object model supports the ability to assert semantic relationships using the Resource Description Framework (RDF). Relationships between objects and within objects can be indexed using a semantic triplestore that enables queries over the entire repository of digital objects. Repository Service is based upon four main Application Programming Interfaces (APIs): manage, access, search and metadata harvesting via OAI PMH. The system is scalable and flexible and Fedora users have adopted the repository as a core component of many applications and platforms. The Fedora Project is currently supported by the DuraSpace organization.