Кіріспе

Сауда орталығындағы ірі арендатор, көбінесе универмаг немесе бөлшек сауда желісі. АҚШ-тың бөлшек саудасында "тірек арендатор", кейде "тірек дүкен", "тартымды арендатор" немесе "негізгі арендатор" деп аталатын бұл арендатор сауда орталығындағы едәуір үлкен арендатор болып табылады, көбінесе универмаг немесе бөлшек сауда желісі. Олар әдетте сауда орталықтарының шеттерінде, кейде ортасында орналасқан. Олардың кең танымалдылығының арқасында, сауда орталығына көптеген тұтынушыларды тартуға мұқтаж. Сауда орталығының иелеріне тұрақты ақша ағынын қамтамасыз ету үшін ұзақ мерзімді келісімшарттарға қол қойғандары үшін оларға жалға төлемақысы бойынша үлкен жеңілдіктер беріледі. АҚШ-тағы тірек дүкендердің мысалдары: Macy's, Sears, JCPenney, Nordstrom, Neiman Marcus, Saks Fifth Avenue, Dillard's, Kohl's және Target. Ал Канадада: Hudson's Bay, Sears (бұрынғы), Target (бұрынғы), Zellers (бұрынғы, қазір таңдалған Bay дүкендерінде), Nordstrom/Nordstrom Rack (бұрынғы), TJX Companies (HomeSense, Winners, Marshalls), Saks Fifth Avenue, Sporting Life.

Шығу тегі

1950 жылдардың басында Виктор Груен жоспарланған сауда орталығы форматын әзірлеген кезде, жобалардың қаржылық тұрақтылығы үшін ірі дүкендерді тарту қажет болды, сонымен қатар орталықтағы шағын дүкендерге де келуді қамтамасыз ететін бөлшек сауда ағынын күшейту қажеттігі туды. Әдетте, "түйінді дүкендерге" (anchor stores) жалдау төмендетіледі, тіпті олар орталықтан жұмыс істеу үшін ақшалай көмек те алады. Бастапқыда азық-түлік дүкендері жиі баратындықтан, түйінді дүкендердің бірі болып табылды. Бірақ тұтынушылар мінез-құлқына жасалған зерттеулер көрсетті, азық-түлік дүкеніне жасалған көптеген сапарлар айналасындағы дүкендерге барумен аяқталмайды. Дегенмен, ірі супермаркеттер күшті сауда орталықтарында түйінді дүкендер ретінде жиі кездеседі. 20-ғасырдың соңынан бері ескі үлгідегі ірі дүкендердің танымал болуы төмендегендіктен, сауда орталықтарын басқарушы компаниялар басқа бөлшек сауда нұсқаларымен қайта жаңартуды немесе тұрғын үйлермен коммерциялық дамуды біріктіруді қарастыруға мәжбүр болды, осылайша тұрақты клиенттерді қамтамасыз етуге тырысты. Дәстүрлі ірі дүкендердің күшею қиындықтары супермаркеттерді, тіпті фитнес орталықтарын да түйінді дүкендер ретінде қайта пайдалануға жаңа мүмкіндіктер ашты.

Жіктеу

Сауда орталықтарының халықаралық кеңесі зәкірлердің болуын ең ірі екі санаттағы орталықтардың басты ерекшелігінің бірі деп санайды: жалпы жалға берілетін ауданы 400 000 кв.м болатын өңірлік орталық және 400 000 кв.м-ден асатын суперрегионалдық орталық. Өңірлік орталықтарда әдетте екі немесе одан көп зәкір болады, ал суперрегионалдық орталықтарда үш немесе одан көп зәкір кездеседі. Әрбір жағдайда зәкірлер орталықтың жалға берілетін ауданының 50–70% құрайды.

Мәдениет

Анкерлік дүкендері бар сауда орталықтары, анкері жоқ сауда орталықтарынан әлдеқайда жақсы нәтижелер көрсетеді, себебі анкер бастапқыда өзіне қызығушылық танытқан клиенттерді сауда орталығындағы басқа дүкендерге баруға ынталандырады. Сондықтан, соңғы анкерін жоғалтқан сауда орталығы көбінесе «өлген» сауда орталығы деп есептеледі.