Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби жанр
Literary genre
Инспирациялық көркем әдебиет – «инспирациялық әдебиет» немесе «инспирациялық жазу» деп аталатын кеңірек санаттардың ішкі тармағы. Кітап сатушылар мен кітапханалар үшін бұл жанрды жеке қарастырып, кітаптарды осыған сәйкес жіктеу және сөреге қою жиі кездеседі. Мұның себебі – соңғы жылдары инспирациялық көркем әдебиеттің танымалдылығының артуы және бұл кітаптар басқа жанрларға жатқан оқырмандарға да қызығушылық тудыруы.
Inspirational fiction is a sub category within the broader categories of "inspirational literature" or "inspirational writing." It has become more common for booksellers and libraries to consider inspirational fiction to be a separate genre, classifying and shelving books accordingly. Reasons for this include the increased popularity of inspirational fiction in recent years, and the appeal of inspirational fiction beyond readers of the genre that these books would otherwise be classified in.
Анықтама және сыныптау
Кітапханалар шабыттандыратын жазу және шабыттандыратын көркем әдебиет санаттарын көбірек таниды және қолданады, бірақ бұл санаттар үшін жалпыға қабылданған анықтама жоқ. Кейбір кітаптар, мысалы, "Жанға дауа" (Chicken Soup for the Soul) сериясы сияқты, шынайы оқиғалар арқылы оқырмандарды шабыттандыру үшін жазылғандықтан, шабыттандыратын жазу санатына анық жатады. Көптеген кітапханалар үшін шабыттандыратын көркем әдебиет жанры қатаң санат есебінде қарастырылмаса да, ол жиі қолданылады. Кітапты шабыттандыратын көркем әдебиет ретінде жіктеуге болатын критерийлердің бірі – романның басты мақсаты негізгі кейіпкерлердің өміріндегі өзгерістерді бейнелеп, оқырмандарды өз өмірінде де сондай өзгерістер жасауға шабыттандыру болуы мүмкін. Мысалы, бір кітапхана "шабыттандыратын көркем әдебиет" тізімін былай түсіндіреді: "Кез келген жақсы кітап шабыттандыруы мүмкін, бірақ осы кітаптардың көпшілігі қиындықтарды жеңіп шыққан немесе жаңа ойларға жеткен адамдарды көрсетеді. Олар өз күштерімен немесе жоғары күштің көмегімен көтерілсе де, бұл кітаптар көңіл көтеріп, рухани күш береді". Кітапты оқырманға тигізетін әсеріне қарай шабыттандыратын көркем әдебиет ретінде жіктеу қиын, себебі жеке таңдау, талғам және тіпті жеке сенімдер кітаптың оқырманға қалай "әсер етуіне" әсер ететін факторлар болып табылады. Мысалы, профессор Лиза Жардиннің 2006 жылғы шабыттандыратын әдебиет туралы зерттеуі оқырманның жынысы да осы әдебиетке реакциясына әсер ететінін көрсетті.
Libraries are increasingly recognizing and using the categories of inspirational writing and inspirational fiction, although there is no universally accepted definition for these categories. Some books obviously fit into the category of inspirational writing, such as the Chicken Soup for the Soul series, which was explicitly written to inspire readers by means of true anecdotes. While the subgenre of inspirational fiction is not considered a rigorous category by many libraries, it is frequently used. Possible criteria that have been suggested as categorizing a book as inspirational fiction include novels whose main purpose is depict an example of change in the life of a major characters in order to inspire readers to make such changes in their own life. For example, one library explains its list of "inspirational fiction" books with the statement, "Any good book can be an inspiration, but many of these books highlight people overcoming adversity or reaching new levels of understanding. Whether they pull themselves up by their own bootstraps or have help from a higher power, these books will uplift and entertain you." Classifying a book as inspirational fiction based on the effect on the reader is difficult since personal choice, taste and even personal beliefs are factors that affect the way a book can "inspire" a reader. For example, a study of inspirational literature by Professor Lisa Jardine in 2006 revealed that gender may also be a factor in a reader's reaction to inspirational literature.
Ішкі жанрлар
Кейбір кітапханалар басқа жанрларда жазылған кейбір кітаптарды шабыттандыратын көркем әдебиет деп жіктеуді бастады. Американдық кітапханалар қауымдастығының «Жанрлық көркем әдебиет бойынша оқырмандарға кеңес беру нұсқаулығы» «шабыттандыратын» әр түрлі көркем әдебиет түрлеріндегі қосалқы жанр ретінде тізімдейді, мысалы, романтика немесе вестерн. Санаттаудың тағы бір тәсілі – шабыттандыратын көркем әдебиетті осы қосалқы жанрларға бөлу, мысалы, шабыттандыратын романтикалық көркем әдебиет, шабыттандыратын батыс көркем әдебиет. Кітаптарды шабыттандыратын көркем әдебиет ретінде жіктеудің қатаң ережелері болмағандықтан, кітапханалар бұл санатты қолданғанда түсіндірмелер мен ескертулер жасайды, мысалы: «Назар аударыңыз: Мұнда тізімделген кітаптар жанрлар мен типтердің кең ауқымын қамтиды, дәстүрлі шабыттандыратын көркем әдебиет авторларынан, мысалы, Джун Мастерс Бахер мен Джанет Оке бастап, Пол Мейердің триллерлеріне және Дж.Р.Р. Толкин мен С.С. Льюис сияқты фантастика мен ғылыми-фантастика туындыларына дейін. Сонымен қатар, көптеген туындылар сенім мәселелерін дәстүрден тыс көзқараспен қарастырады. Кейбір оқырмандар шабыттандыратын көркем әдебиеттің не екені туралы жеке көзқарастарына сәйкес келмейтін туындылардың орындылығына күмәндануы мүмкін; біз тек оқырмандардың талғамдары әртүрлі екенін ескеруіңізді сұраймыз». Бір кітапхана шабыттандыратын көркем әдебиет пен діни көркем әдебиеттің кішірек санатын ажырата келіп, «шабыттандыратын көркем әдебиет неғұрлым кең ауқымды» дейді. Олар сенімнің діни аспектілеріне тоқталмай, моральдық қағидаларға, құндылықтарға және өмірлік сабақтарға баса назар аударады.
Some libraries have begun to classify some books written in other genres as inspirational fiction. The American Library Association's The Readers Advisory Guide to Genre Fiction lists "inspirational" as a subgenre in every type of fiction it discusses, e. g. Romance or Westerns. Another method of categorization is to divide inspirational fiction into these subgenres, e. g. Inspirational Romance Fiction, Inspirational Western Fiction. Due to the absence of strict rules for categorizing books as inspirational fiction, libraries often include explanations or disclaimers when using this category, such as this example: "Please note: The books listed here cover a wide variety of genres and types, from traditional inspirational fiction authors such as June Masters Bacher and Janette Oke, to thrillers such as those written by Paul Meier and fantasy and science fiction titles by J. R. R. Tolkien and C. S. Lewis. In addition, many titles address issues of faith from unconventional viewpoints. Some readers may question the suitability of titles that do not fit their personal view of what constitutes inspirational fiction; we simply ask that you keep in mind that individual readers' tastes vary." One library distinguishes between inspirational fiction and the smaller category of religious fiction by noting that "inspirational fiction is more broad based. Instead of dwelling on the religious aspects of faith, they emphasize morals, values and life lessons."
Христиандық көркем әдебиет
АҚШ және Канадада "рухты көтеріңкір әдебиет" термині көбінесе "діни әдебиет", "сенімге негізделген әдебиет" немесе христиандық құндылықтарға баса назар аударатын "христиандық әдебиет" дегенді білдіреді. Христиандық әдебиет көбінесе евангелистік протестант аудиториясы үшін жазылады, бірақ кейбір рухты көтеріңкір әдебиеттің мысалдары римдік католиктерге немесе православие христиандарына ұнату үшін де жазылған. Жанет Оке осы санаттағы ең ерте және ең жемісті жазушылардың бірі деп есептеледі. Оның кітаптарында көбінесе қиындықтарды жеңу үшін сенімге жүгінуге мәжбүр болатын, көбінесе ерте батыстағы пионерлер туралы айтылады.
In the United States and Canada the term "inspirational fiction" is often used to refer exclusively to "religious fiction," "faith based fiction," or more narrowly "Christian fiction", which focuses on Christian values. Christian fiction is most frequently written for the evangelical Protestant market, although some examples of inspirational fiction have been written to appeal to Roman Catholic or Orthodox Christian readers. Janette Oke is considered to be one of the earliest and most prolific of writers in this category. Her books often focus on individuals, very often pioneers in the early West, who must draw upon a sense and awareness of faith to overcome adversity.
Теологиялық көркем әдебиет
Теологиялық көркем әдебиет – адамдардың теологиялық сенімдерге қатысты көзқарасын қалыптастыратын көркем шығармалар. Ол көбінесе нұсқаулық немесе зерттеу мақсатын қамтиды, жай ғана сипаттау емес, және діндік реакциялардың негізінде жатқан теориялық идеяларды жан-жақты қарастырады. Теологиялық көркем әдебиетке қатысты авторлардың ішінде С.С. Льюис және Джордж Макдональд бар.
Theological fiction "is fictional writing which shapes people's attitudes towards theological beliefs. It is typically instructional or exploratory rather than descriptive, and it engages specifically with the theoretical ideas which underly and shape typical responses to religion." Authors associated with theological fiction include C. S. Lewis and George MacDonald.
Көрнекі көркем әдебиет
Кейбір жазушылар, оның ішінде психотерапевт және автор Майкл Гурриан, шабыттандыратын көркем әдебиеттің кейбір түрлері үшін "көрнекі фантастика" терминін қолдануда. Гурриан бұл жанрды "адам санасының кеңеюі сюжетті дамытатын фантастика" деп сипаттайды. Гуррианның өзінің "The Miracle: A Visionary Novel" және Майкл Мерфидің "Golf in the Kingdom" кітаптары осы санатқа жатқызылуда. Көрнекі фантастикамен байланысты басқа авторларға Тереза Кратер және Жодин Тернер кіреді.
Some writers, including psychotherapist and author, Michael Gurrian, are promoting the term "visionary fiction" for some inspirational fiction, Gurian describes this subgenre as "fiction in which the expansion of the human mind drives the plot." Books like Gurian's own The Miracle: A Visionary Novel and Michael Murphy's Golf in the Kingdom have been suggested for this category. Other authors associated with visionary fiction include Theresa Crater and Jodine Turner.
Жағымды көркем әдебиет
Кейде "шабыттандыратын көркем әдебиет" санатына жататын тағы бір түр – "жұмсақ көркем әдебиет". Ол көбінесе жамандау сөздердің, ашық жыныстық суреттемелердің немесе зорлық-зомбылықтың болмауымен сипатталатын, оқырмандарды жақсы, ойлы оқуға жетелеу үшін қолданылады. Ең қарапайым өмірдің қуаныштары, қиындықтары мен қайғы-қасіреттерін әдемілік пен юмормен зерттейтін романдар көбінесе "жағымды оқу" деп аталады. Мэйв Бинчи, Энн Бейтс Росс, Патрик Тейлор, Лиза Уингейт және Ян Карон – жұмсақ көркем әдебиет авторы ретінде танымал.
Another category that is sometimes associated with "inspirational fiction" is "gentle fiction," which is often used to identify works categorized by a lack of profanity and portrayal of explicit sex or violence, and which lull readers into a good, thoughtful read. Novels that explore with charm and humor the everyday joys, frustrations, and sorrows of lives quietly led are often categorized as "gentle reads". Authors associated with gentle fiction include Maeve Binchy, Ann Bates Ross, Patrick Taylor, Lisa Wingate, and Jan Karon.