Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғылыми-фантастикалық жанкүйерлердің халық музыкасы
Folk music of science fiction fandom
Фолк музыкасы – ғылыми-фантастика, фэнтези және қорқыныш әлеміндегі жанкүйерлерге байланысты музыкалық мәдениет, жанр және қауымдастық, сондай-ақ жанкүйерлердің еңбегінің бір түрі. Бұл жанр 1950 жылдардың басынан бері қалыптасқан, бірақ негізінен 1970 жылдардың ортасынан бері танымал болды. Жанрдың танымалдылығы шектеулі болғанымен, адал жанкүйерлері көп.
Filk music is a musical culture, genre, and community tied to science fiction, fantasy, and horror fandom and a type of fan labor. The genre has existed since the early 1950s and been played primarily since the mid 1970s. The genre has a niche but faithful popularity in the underground.
Этимологиясы мен анықтамасы
"Филк" термині (бастапқыда басу қатесі) 1955 жылдан бұрын пайда болған. (Төмендегіге де қараңыз.) Interfilk, Калифорнияда "[мәдени алмасуды филк музыкасы арқылы ілгерілету]" үшін тіркелген қайырымдылық ұйымы, шамамен 2002 – 2012 жылдар аралығында филк музыкасының бірнеше анықтамаларын қамтыды, бірақ қазірде анықтамасы үшін негізінен Жордин Каренің "Филк музыкасы" атты мақаласына сүйенеді, бұл мақала алғаш рет Sing Out! журналында жарияланған. Каре Лос-Анджелес Филкгармониясының Ник Смиттен келтіреді: "Бұл ғылыми фантастика, фэнтези, компьютерлер, мысықтар, саясат, ғарыш бағдарламасы, кітаптар, фильмдер, телешоулар, махаббат, соғыс, өлім сияқты тақырыптардағы ән пародилері мен түпнұсқа музыканың қоспасы", - дейді ол және "филксте кез келген нәрсе болуы мүмкін" деп қорытындылайды. Тағы бір анықтама филкингті филк музыкасына қызығушылық танытатын және филкингпен байланысты әлеуметтік желінің бөлігін құрайтын адамдардың қауымдастығы ретінде қарастырады. Бұл мақалада кейін сипатталатындай, филк-тің ғылыми фантастика конвенттеріндегі бастауы және оның қазіргі ұйымдастырылуы филкингтің әлеуметтік желілік ерекшелігін баса көрсетеді. Этномузыколог Салли Чайлдс Хелтонның сөйлеген сөзінде, көптеген қазіргі заманғы музыкалардың "орындаушы мен көрермен" дихотомиясына қарастырылған филк-тің әлеуметтік жағы сипатталған.
The term "filk" (originally a typographical error) predates 1955. (See also below.) Interfilk, a charity registered in California to "[promote] cultural exchange through filk music", offered multiple sources of definitions, without summary, for filk music c. 2002 – c. 2012, but since relies almost entirely on an article by Jordin Kare titled "Filk Music", originally published by Sing Out! magazine, for their definition. Kare quotes Nick Smith of the Los Angeles Filkharmonics as stating:It is a mixture of song parodies and original music, humorous and serious, about subjects like science fiction, fantasy, computers, cats, politics, the space program, books, movies, TV shows, love, war, death and summarizes that "almost anything goes at a filksing". Another definition focuses on filking as a community of those who are interested in filk music and who form part of the social network self identified with filking. As described later in this article, the origins of filk in science fiction conventions and its current organization emphasizes the social network aspect of filking. The social aspect of filk as contrasted with the "performer vs. audience" dichotomy of much of modern music was described in a speech by ethnomusicologist Sally Childs Helton.
Стильдер мен тақырыптар
Фильк әндеріндегі тақырыптардың кеңдігі оның фандом мәдениетіндегі тамырларынан туындайды. Көптеген әндер ғылыми фантастика, фэнтези немесе болжамдық көркем әдебиеттерге арналған. Басқа әндер ғылым, фэнтези, компьютерлер, жалпы технология немесе технологиялық өзгерістермен байланысты құндылықтар туралы болады. Фильк әндерінің көп бөлігі пародия болып табылады, ол бастапқы мағынасында әнді қайта пайдалану немесе қазіргі мағынасында әзілдік мақсатта қайта өңдеу түрінде кездеседі. Фильк әндерінің бір түрі – "озе" әндері, олар өлім мен қайғы-қасірет туралы тақырыптарды қамтиды. Бұл термин "morose" сөзінен шыққан, яғни "қапалы, көңілсіз, тіпті одан да қапалы".
The range of topics in filk songs stems from its cultural roots in fandom. Many songs honor specific works in science fiction, fantasy, or speculative fiction. Other songs are about science, fantasy, computers, technology in general, or values related to technological change. A significant number of filk songs are parodies, whether in the original sense of simply re using a tune or in the modern sense of specifically humorous re use. One subtype of filk songs is the "ose" song, one on themes of death and gloom. The term derives from the word "morose", as in "ose, morose, even more ose".
Тарих
1950 жылдардың басында «фильк музыка» термині Ли Джейкобстың «Заманауи американдық фильк музыкасына ғылыми фантастиканың әсері» атты эссесінде халық музыкасын дұрыс жаза алмауынан туындады. Spectator Amateur Press Society редакторы Урай Баллард мақаланың ұятты мазмұны Пошта заңдары бойынша проблема тудыруы мүмкін деп қорқып, оны жариялаудан бас тартты, бірақ қате жазудың өзі оған қызық болды және оны бірнеше рет айтты; Осылайша, Джейкобстың қатесі жанр/субмәдениеттің өзін-өзі анықтайтын терминіне айналды, ол конвенцияларда әлі де ресми емес, танылмаған қызмет болып келді. Оны әдейі қолданған алғашқы жазба – Карен Андерсонның 1953 жылғы маусымдағы Die Zeitschrift für vollständigen Unsinn (Толыққанды абсурд журналы) №774 журналында, оның күйеуі Пол Андерсон жазған ән үшін. 1974 жылғы Дүниежүзілік ғылыми-фантастика конвенциясында автор Боб Асприн Dorsai Irregulars деп атаған еріктілер тобын құрғанын жариялады, содан кейін сол түні ән айту сеансы өтті. 1970 және 1980 жылдары фильк музыка ғылыми-фантастика конвенцияларында мойындалған қызмет ретінде бірте-бірте қалыптасты. Кейбір конвенция ұйымдастырушылары түнгі уақытта филькшілерге арналған қонақ үйдің іс-шараларын өткізуге орын бөлді, немесе фильк музыка дәліздерде, барларда немесе филькшілер таба алатын кез келген жерде орындалды. 1980 жылдары кейбір конвенция ұйымдастырушылары фильк музыкасы үшін арнайы қонақтарды шақыра бастады. Кейбір мамандандырылған конвенциялар толығымен фильк музыкасына бағытталды, 1979 жылы Чикагода Маргарет Миддлтон мен Курт Клеммер ұйымдастырған FilkCon-нан бастап, кейін Солтүстік Калифорниядағы BayFilk қосылды; Огайо аңғарындағы Огайо үстірт фильк фестивалі (OVFF), Колумбус, Огайо; Лос-Анджелестегі және Сан-Диегодағы, Калифорниядағы ConChord; Атлантадағы GAFilk, Джорджия; Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Musicon; Торонто маңындағы FilKONtario, Онтарио; айналымалы британдық фильккон және АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы (NEFilk); және неміс FilkCONtinental.
In the early 1950s, the term filk music started as a misspelling of folk music in an essay by Lee Jacobs, "The Influence of Science Fiction on Modern American Filk Music". Wrai Ballard, then editor of the Spectator Amateur Press Society refused to publish it for fear that the article's bawdy content could get them into trouble with the Post Office under the Comstock Laws, but found the typo itself amusing, and mentioned it repeatedly; thus, Jacobs' typo became the self identified term for the genre/subculture while it was still an informal, unrecognized activity at conventions. Its first documented deliberate use was by Karen Anderson in Die Zeitschrift für vollständigen Unsinn (The Journal for Utter Nonsense) No. 774 (June 1953), for a song written by her husband Poul Anderson. At the 1974 World Science Fiction Convention author Bob Asprin announced publicly the creation of a group of volunteers he dubbed the Dorsai Irregulars, and a singing session ensued later that night. In the 1970s and 1980s, filking slowly became established as an acknowledged activity at science fiction conventions. Some convention organizers allotted hotel function space late at night for filkers, or filking occurred in hallways, bars or any other place that the filkers could find. Some convention organizers in the 1980s began inviting guests specifically for their filking. Some specialized conventions focused entirely on filk, beginning with FilkCon in Chicago in 1979, organized by Margaret Middleton and Curt Clemmer, later joined by BayFilk in Northern California; the Ohio Valley Filk Fest (OVFF) in Columbus, Ohio; ConChord in Los Angeles and in San Diego, California; GAFilk in Atlanta, Georgia; Musicon in Nashville, Tennessee; FilKONtario near Toronto, Ontario; a rotating British filkcon, and one (NEFilk) in the northeastern US; and the German FilkCONtinental.
Физикалық орналасуы
Атауынан көрінетіндей, әдетте, орындықтар шамалы дөңгелек түрінде орналасады.
As the name implies, a rough circle of chairs is usually formed.
Түрлері
Фильк шеңберлеріне қатысушыларға өнер көрсетудің немесе басқа орындаушыларды тыңдаудың уақытын анықтауды жеңілдету үшін көбінесе ұйымдық құрылым беріледі. Мұны іске асырудың әртүрлі тәсілдері бар, бірақ ең көп таралған фильк шеңберінің түрлері төменде тізілген.
Filk circles are often given an organizational structure to make it easier for participants to know when it is time to perform or time to listen to other performers. There are many ways to accomplish this, but the most common types of filk circle are listed below.
Бард
Бардтық шеңбердің артықшылығы – оның әдептілікті сақтайтын нақты құрылымы бар. Ол шеңбердегі әрбір адамның өз кезегіне жететінін қамтамасыз етеді, сондықтан тіпті ұялатын адамдар да өтініш білдіруге немесе өнер көрсетуге мүмкіндік алады. Дегенмен, кемшіліктері де бар. Көп қатысушысы бар бардтық шеңберді толығымен айналу үшін көп уақыт кетіп, адамдар өз кезегін күте беруге мәжбүр болады. Мұндай шеңберді Сюзетт Хаден Элгин бір филк арқылы былай шағынған: "Мен кешеден бері өлеңім дайын тұр, әлі кезегім келген жоқ".
The advantage of the bardic circle is that it has a clear structure, which enforces politeness. It ensures everyone in the circle gets their turn so that even shy people can have a chance to request or perform. There are disadvantages, however. A bardic circle with large numbers of participants will take a long time to traverse the entire circle, making people wait too long for their turn. Such a circle was lamented in a filk by Suzette Haden Elgin: "I've been here with my song at the ready since day before yesterday night."
Қауіпсіздік
Хаос шеңберінде ретті ұйымдастыру болмайды. Кез келген орындаушы алдыңғы ән аяқталғаннан кейін ән ойнауды бастай алады, немесе кез келген қатысушы тілек айтуы мүмкін. Екі әннің бір уақытта басталуына жол бермеуге қатысты көңіл болу керек. Хаос шеңберінде жиі "Ізбасар!" деген сөзді айтады, яғни орындаушы алдыңғы әнді жалғастыруға өте қолайлы әні бар екеніне сеніп, оны қазір ойнағысы келеді. Хаос шеңберінің артықшылығы – оның спонтандылығы мен энергиясы. Әндердің "тізбегі" жиі басталады, әр жаңа ән алдыңғы әннің тақырыбымен байланыс жасауға немесе оған түсініктеме беруге бағытталған. Кемшілігі – хаос шеңберінде сыпайылық пен құрметті сақтау үшін шоғырлану мен күш салу қажет: өзінің әнін бастауға тырысатын басқа орындаушыны кездейсоқ үзіп қою оңай, әсіресе өте үлкен шеңберде, онда бөлменің қарама-қарсы жағындағы орындаушыны естіп алу қиын болуы мүмкін. Сондықтан хаос шеңберлері көбінесе батыл, дауысты орындаушыларды жақсы көреді, олар назарды өздеріне аудара алады. Мұндай қақтығыстарды болдырмау үшін, әдетте қазіргі/бастап жатқан орындаушылардың бірі емес, біреу "Filker up!" деп айқайлайды, мүмкін үзіліске ұшыраған адамды көрсетеді. Бұл бөлмені, әсіресе (көбінесе әдейі емес) үзіп қойғанды, тыныш болуға және орындауды бастаған filker-ге назар аударуға ескертеді.
In a chaos circle, there is no sequential organization. Any performer can simply begin playing a song after the prior song is finished, or any participant can shout out a request. Care must be taken to prevent two songs from starting at the same time. Frequently the word "follower!" is shouted in a chaos circle, meaning that a performer believes they have the perfect song to follow the prior song, and they want to play it now. The chaos circle's advantage is its spontaneity and energy. "Runs" of songs will frequently get started, with each new song intended to make some sort of connection to or commentary on the prior song's topic. The disadvantage is that it takes concentration and effort to be polite and respectful in a chaos circle: It is easy to accidentally interrupt another performer who's trying to start up a song of their own, especially in a very large circle where one might not be able to easily hear the other performer on the opposite side of the room. Chaos circles thus have a reputation of favoring bold, loud performers who can command attention. One countermeasure to such conflicts is for someone, generally not one of the current/starting up performers, to shout "Filker up! ", possibly pointing to the one being interrupted. This alerts the room, and specifically the (usually unintentional) interrupter, to be quiet and pay attention to the filker who has started performing.
Токен бард
Токендік бардтық шеңбер, сонымен қатар "покер фишкасы" бардтық шеңбер деп те аталады, бардтық шеңбердің қатаң әдептілігін хаос шеңберінің еркін сипатымен үйлестіруге тырысады. Шеңбер үшін покер фишкалары сияқты белгілермен толтырылған ыдыс беріледі. Шеңберге қатысушы әр адам бөлмеге кіргенде белгілі бір мөлшерде белгі алады (әдетте екі белгі) және кез келген уақытта белгіні шеңбердің ортасына лақтырып, таңдау немесе ойын кезенін иелене алады. Шеңбердегі барлық қолданыстағы белгілер таусылғанда, олар жиналып, келесі раундқа қайта таратылады. Пессимистік әндер немқұрайлылықты, біліксіздікті және жемқорлықты айыптайды, технологияға құрылған қоғамның осалдығын немесе болашаққа деген үміттерді сирек ескереді. Бұл тақырыптар халықаралық шекаралардан өтетіндіктен, оларды технологияға қатысты таза американдық оптимизм деп түсіндіруге болмайды (Найе, 1996 ж.).
A token bardic circle, also known as a "poker chip" bardic circle, attempts to combine the enforced politeness of the bardic circle with the freeform nature of the chaos circle. A container full of some type of token such as poker chips is supplied for the circle. Each person participating in the circle is given a fixed number of tokens when they enter the room (frequently two tokens) and can throw a token into the center of the circle at any time to claim a pick or play turn. When all the active tokens in the circle are used up, they are scooped up and redistributed for the next round. pessimistic songs blame carelessness, incompetence, and corruption, only rarely considering the frailties of a society built on technology or hopes for the future. Because these themes cross international boundaries in filk, they are not explainable as a purely American optimism vis a vis technology (in contrast to Nye, 1996).
Пегасус сыйлығы
OVFF конвенциялық комитеті көктемнің соңы мен жаз айларында Pegasus Awards (ұсыныс бюллетені) үшін финалистерге үміткерлерді іздейді. Жыл бойы қызығушыларға ұсыныс бюллетені үшін идеялар жинауға көмектесетін сауалнама жүргізіледі. Финалистерге дауыс беру бюллетені күздің басында таратылады және OVFF ашылу кешінде қайтарылуы тиіс. Ұсыныс беру немесе финалистерге дауыс беру үшін онлайн дауыс беру мүмкіндігі бар. Дауыс берудің соңғы турында OVFF-те жылдық Pegasus концертінен кейін қолмен толтырылған бюллетеньдер жиналады. Бүкіл процесті OVFF конвенциялық комитеті басқарады.
The OVFF convention committee solicits nominations for finalists for the Pegasus Awards (the nominating ballot) during the late spring and summer. There is an opinion poll that runs during the year as well to help interested folk brainstorm ideas for the nominating ballot. The finalist ballot is distributed in the early fall and must be returned by the opening night of OVFF. Voting can be done online—either to nominate finalists or to vote for the finalists themselves. The final round of voting happens at OVFF itself, where handwritten ballots are collected after the annual Pegasus concert. The entire process is administered by the OVFF convention committee.
Фильмдер даңқы залы
Filk Hall of Fame 1995 жылы Дэвид Хейман Pegasus Awards-қа толықтыру ретінде құрылған. Кез келген адам үміткерлік ұсына алады.
The Filk Hall of Fame was created by David Hayman in 1995 as a complement to the Pegasus Awards. Anyone may make a nomination.